I SA/Kr 1534/12
WyrokWSA w Krakowie2012-12-13
Skład orzekający: WSA Ewa Michna, WSA Piotr Głowacki, WSA Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, którego bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, może ulec przedawnieniu, jeśli podatnik nie został poinformowany o tym postępowaniu najpóźniej z upływem terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 30/11, sąd stwierdził, że art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim pozwala na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego, o którym podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu przedawnienia. Brak takiej informacji narusza zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujących w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego określające wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od maja do grudnia 2005 r. Organy podatkowe stwierdziły nieprawidłowości w odliczeniu podatku naliczonego z faktur wystawionych przez Firmę Handlową "K" K.S., uznając je za nierzetelne i niedokumentujące rzeczywistych transakcji. Podatnik L.S. wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym kwestionując prawidłowość ustaleń organów oraz podnosząc kwestię przedawnienia zobowiązań podatkowych. Kluczowym zagadnieniem stało się zastosowanie art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej zawieszającego bieg terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnoskarbowym.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1534/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r., sprawy ze skarg L.S., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10 listopada 2011 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r. I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 8.485 zł (osiem tysięcy czterysta osiemdziesiąt pięć złotych).
Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzjami z dnia 29 marca 2011 r. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] określił wysokość zobowiązania podatkowego L.S. w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, październik i listopad 2005r. , a za lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień tego samego roku nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.
Decyzje te wydano wobec stwierdzenia nieprawidłowości odliczenia podatku naliczonego wynikających z faktur wystawionych przez Firmę Handlową "K" K.S., dotyczących zakupu odpadów złomu cynku, które nie potwierdzały opisanych w nich zdarzeń gospodarczych. Naruszone więc zostały przepisy art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit.a ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, póz. 535 ze zm.). Z uwagi na powyższe organ podatkowy pierwszej instancji uznał, iż księgi podatkowe, t.j. ewidencja zakupu jest nierzetelna w zakresie zaewidencjonowania i rozliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów udokumentowanych fakturami.
Od decyzji tych odwołania złożył L.S., zarzucając sprzeczne z prawem i stanem faktycznym ustalenie, iż sporne faktury nie odzwierciedlały stanu rzeczywistego.
Decyzjami z dnia 10 listopada 2011r. Nr: [...], [...], [...], [...] i [...], wydanymi na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej , utrzymał w/w rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji za miesiące: maj, czerwiec, październik, listopad i grudzień 2005r.
Decyzjami z dnia 10 listopada 2011r., Nr [...], [...] i [...], wydanymi na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej umorzył postępowanie odwoławcze, w zakresie rozstrzygnięć organu pierwszej instancji objętych decyzjami Nr [...],[...],[...]. ( t.j. za miesiące: lipiec, sierpień i wrzesień 2005r.)
Uzasadniając decyzje odwoławcze utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przedmiotowe zobowiązania podatkowe za w/w miesiące 2005r. zostały zabezpieczone przez ustanowienie hipoteki przymusowej na należącej do podatnika nieruchomości położonej w S. Przesądza o tym fakt, iż przed upływem terminu przedawnienia (jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karno-skarbowego w okresie od 21.12.2010r. do 6.07.2011r. ) dokonany został wpis w księdze wieczystej przez Sąd Rejonowy w W. z siedzibą w S. Wpis nastąpił w dniu 13 kwietnia 2011 r. na podstawie wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 8 kwietnia 2011r. W świetle powyższego przedmiotowe zobowiązania podatkowe nie uległy przedawnieniu.
Następnie organ wskazał na zgromadzone w sprawie dowody oraz dokonał ich oceny, podkreślając iż faktury nie dokumentują realnych transakcji dokonanych pomiędzy wymienionymi w nich podmiotami. Wskazano w szczególności na zeznania podatnika, z których wynikał brak weryfikacji kontrahenta jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, zeznania K.S., z których wynikało, iż w rzeczywistości nie prowadziła działalności gospodarczej a jedynie wystawiała fikcyjne faktury, a otrzymaną gotówkę przekazywała A.W., który "organizował" powyższy proceder, oraz zeznania A.W. potwierdzające zeznania K.S..
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy dokonał oceny zarzutów przedstawionych w odwołaniach uznając je za niezasadne.
Z kolei w uzasadnieniach decyzji umarzających postępowanie odwoławcze wskazano, iż w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego. Zagadnienie przedawnienia kwoty zwrotu różnicy podatku, kwoty podatku naliczonego do zwrotu oraz kwoty różnicy podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny miesiąc za okres, za który zobowiązanie uległo przedawnieniu, było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku z uzasadnieniem uchwały siedmiu sędziów z dnia 29.06.2009 r., sygn. akt I FPS 9/08. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , że art. 70 § 1 ma zastosowanie również do rozliczeń, w których obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług przekształcił się w kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, ze zm. , obecnie art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że w art. 70 § 1 przyjęto zasadę, że każde zobowiązanie podatkowe przedawnia się (wygasa) z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wyjątek od zasady przedawnienia zobowiązania podatkowego po upływie określonego czasu dotyczy zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym. Art. 70 § 1 ma zastosowanie również do rozliczeń, w których obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług przekształcił się w kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy. Zatem instytucja przedawnienia zobowiązania podatkowego ma zastosowanie również do określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe. W niniejszej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji w wyniku weryfikacji rozliczenia podatkowego wydał decyzję określającą nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie niższej od zadeklarowanej. Decyzje te zostały doręczone w dniu 31.03.2011r., a więc teoretycznie po ustawowym terminie przedawnienia określonym w art. 70 § 1. W sprawie miał jednak zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (nadwyżki do przeniesienia) nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Termin przedawnienia zaczyna natomiast - zgodnie z art. 70 § 7 pkt 1 w/w. ustawy - biec dalej od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. W niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia nadwyżki do przeniesienia uległ zawieszeniu z dniem wszczęcia przez Urząd Skarbowy w K. postępowania karno-skarbowego (a zatem z dniem 21.12.2010 r.). Termin przedawnienia zaczął natomiast biec dalej od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin do wniesienia przez podatnika zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania karno-skarbowego (a zatem od dnia 7.07.2011 r.). W związku z powyższym, określone przez organ pierwszej instancji w decyzjach nadwyżki do przeniesienia na następny miesiąc przedawniły się na etapie postępowania odwoławczego z upływem 17.07.2011 r. (organ pierwszej instancji wydał przedmiotowe decyzje w okresie zawieszenia postępowania podatkowego)
Skargę na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł L.S., domagając się ich uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Decyzjom organu odwoławczego utrzymującym w mocy decyzje organu I instancji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 5, art. 7, art. 15 ust. 1 i 2 i art. 86 ustawy z dnia 11 marca 2011 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) w związku z § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.)
- art. 155, art. 169 i art. 535 k.c., oraz
- art. 120, art. 121 i art. 210 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu zarzutów wskazano na naruszenie tajemnicy skarbowej poprzez włączenie jako dowodu decyzji podatkowych dotyczących A.W., przy braku wskazania powodów nie przesłuchania A.W. w niniejszej sprawie. Ponadto akt oskarżenia skierowany wobec A.W. w ocenie skarżącego nie dotyczy współpracy z K.S.. Skarżący wskazał także, iż K.S. prowadziła w 2005r. działalność gospodarczą i posiadała formalnie status podatnika VAT. Co do kwestionowanych transakcji skarżący wskazał, że doszło do przeniesienia własności na gruncie art. 155, art. 169 i art. 535 k.c., a jeżeli organ miał co do tego wątpliwości winien wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie prawa w oparciu o art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej. Zarzucono także iż skarżący nie miał faktycznej możliwości zweryfikowania czy K.S. faktycznie prowadzi działalność gospodarczą. Skarżący wskazał także na kwestię konstytucyjności art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej i prowadzoną przez Trybunał Konstytucyjny sprawę do sygn. P 30/11, a także na wyrok ETS C- 439/04 z 6 lipca 2006r.
Natomiast decyzjom organu odwoławczego umarzającym postępowanie odwoławcze skarżący zarzucił naruszenie art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyeliminowanie z obrotu decyzji dotyczących zobowiązania przedawnionego i nie zastosowanie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie.
W dniu 3 kwietnia 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił połączyć sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 106/12 do I SA/Kr 113/12 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt I SA/Kr 106/12.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Skargi skutkować muszą uchyleniem zaskarżonych decyzji, choć nie jest to konsekwencją podzielenia przez sąd wszystkich podniesionych przez skarżącego zarzutów. U podstaw takiej konstatacji legła ocena dokonanej przez organy analizy instytucji przedawnienia i przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego determinowana faktografią kontrolowanej sprawy i wniosków z tej analizy wyprowadzonych. Przedmiotowe zobowiązania podatkowe dotyczyły roku 2005, zatem rzeczona kwestia miała dla rozstrzygnięcia sprawy wiodące znaczenie. Upływ przedawnienia, przy braku okoliczności skutkujących nie rozpoczęciem, przerwą lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia – nastąpiłby za miesiące do listopada 2006r. z dniem 31 grudnia 2010 r. Istotą przedawnienia jest wszakże to, że na skutek upływu czasu zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej ) i organ podatkowy nie może skutecznie domagać się od podatnika jego zapłaty, zobowiązanie podatkowe bowiem przestaje istnieć. Instytucja ta ma na celu uregulowanie sytuacji prawnej przeciągającego się w czasie stosunku prawnopodatkowego, nawet kosztem niewykonania zobowiązania. Wedle stanowiska organów w sprawie miał zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (nadwyżki do przeniesienia) nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Termin przedawnienia zaczyna natomiast - zgodnie z art. 70 § 7 pkt 1 w/w. ustawy - biec dalej od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. W niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu z dniem wszczęcia przez Pierwszy Urząd Skarbowy postępowania karno-skarbowego (a zatem z dniem 21.12.2010 r.). Termin przedawnienia zaczął natomiast biec dalej od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin do wniesienia przez podatnika zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania karno-skarbowego. (a zatem od dnia 7.07.2011 r.) W związku z powyższym, określone przez organ pierwszej instancji w decyzjach nadwyżki do przeniesienia na następny miesiąc przedawniły się na etapie postępowania odwoławczego z upływem 17.07.2011 r. (organ pierwszej instancji wydał przedmiotową decyzję w okresie zawieszenia postępowania podatkowego) Natomiast zobowiązania podatkowe określone za maj, czerwiec, październik i listopad nie uległy przedawnieniu na skutek ich zabezpieczenia przez wpis hipoteki przymusowej w okresie zawieszenie biegu przedawnienia. Zauważyć należy , że w toku postępowania skarżący eksponował okoliczność , iż postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2011r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym "czy art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29.03. 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.01.2003 r., w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik nie jest informowany, do momentu uznania go za podejrzanego - jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". Wskazywał, że w kontekście zgłoszonego pytania wyrok Trybunału Konstytucyjnego będzie miał kapitalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podatkowej, bowiem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został w niej zawieszony na podstawie normy art. 70 § 6 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, czyli poprzez wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Wskazał również , że w prowadzonym postępowaniu nie wystąpiła żadna inna przesłanka, która powodowałaby zwieszenie, lub przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Trybunał Konstytucyjny 17 lipca 2012 r. wydał w związku z przedstawionym pytaniem wyrok w sprawie P 30/11, w którym stwierdził, że art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wedle Trybunału zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady, że każde zobowiązanie podatkowe przedawnia się po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 o.p.). Wyjątkowość tej instytucji wynika z tego, że organy podatkowe w pierwszej kolejności powinny dążyć do wyegzekwowania zobowiązania podatkowego przed upływem terminu jego przedawnienia. Na tym etapie dysponują one szeroką gamą różnych instrumentów, takich jak czynności sprawdzające, kontrola podatkowa czy kontrola skarbowa. Organy podatkowe i skarbowe tego rodzaju działania powinny podejmować z odpowiednim wyprzedzeniem, tak by ostateczne wyjaśnienie sprawy wywiązania się podatnika z ciążącego na nim obowiązku podatkowego nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jedynie szczególne okoliczności mogą uzasadniać podejmowanie działań kontrolnych tuż przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i ich kontynuowanie po tym terminie. Art. 70 § 6 pkt 1 o.p. za taką szczególną okoliczność uznaje wszczęcie przed upływem okresu przedawnienia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Trybunał wskazał, ze stan nieświadomości co do zaistnienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może być znacznie rozciągnięty w czasie. Zgodnie z art. 153 § 1 k.k.s., postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo skarbowe powinno być zakończone w terminie 3 miesięcy, przy czym termin ten może być przedłużony na okres do 6 miesięcy, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach - na dalszy czas oznaczony. Z kolei art. 153 § 3 k.k.s. stanowi, że w razie niezakończenia dochodzenia w sprawie o wykroczenie skarbowe, prowadzonego przez organ postępowania przygotowawczego w ciągu 2 miesięcy, organ nadrzędny nad tym organem może przedłużyć dochodzenie na czas oznaczony. Przedstawiony mechanizm narusza, wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem 5-letniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 70 § 1 o.p. Nie znaczy to, że postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe powinno być jawne dla podatnika, a w szczególności, że powinien on być zawiadamiany o wszczęciu postępowania in rem. Byłoby to sprzeczne z zasadą tajności tej fazy postępowania przygotowawczego, która ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady prawdy materialnej. Gdyby bowiem podatnik wiedział, że w dotyczącej go sprawie toczy się postępowanie karne skarbowe, mógłby podjąć działania utrudniające lub uniemożliwiające zebranie niezbędnego materiału dowodowego. Naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa nie polega więc na tym, że podatnik nie jest informowany o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe. Co więcej, organy skarbowe w trakcie 5-letniego okresu przedawnienia mają prawo wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co skutkować będzie, zgodnie z zakwestionowanym przepisem, zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednakże z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby podatnik wiedział, czy jego zobowiązanie podatkowe przedawniło się, czy nie. W gestii ustawodawcy pozostaje natomiast wybór instrumentów, które to zapewnią. Realizacja celów postępowania podatkowego musi jednak odbywać się bez naruszania zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zważywszy na przedstawione wyżej okoliczności dotyczące tak stanu faktycznego , jak i prawnego sprawy ma istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia; Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się wprawdzie jedynie w przedmiocie zgodności z Konstytucją art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca sierpnia 2005r. , to jednak zważywszy na wyrażone w jego uzasadnieniu uniwersalne treści, tudzież tożsame w znacznej mierze brzmienie zakwestionowanych zapisów - tezy wyroku zachowują aktualność i po tej dacie. Orzeczenie to wiąże tak sąd jak i organy, a w obliczu przedstawionego w decyzjach stanowiska w kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia implikowanego literalnym brzmieniem zastosowanych przepisów oraz, jak się wydaje dotychczasowymi poglądami orzecznictwa konieczna jest jego weryfikacja wyrok ten uwzględniająca. Zatem w sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 70 § 1 tej ustawy zgodnie z którym zobowiązania podatkowe za wskazane wyżej miesiące (określone nadwyżki do przeniesienia), których dotyczyły zaskarżone decyzje przedawniły się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to z kolei, że w dacie orzekania przez organy wskazane wyżej zobowiązania (nadwyżki) podatkowe, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięć były już przedawnione. Tym samym brak było podstaw do wydawania decyzji merytorycznych dotyczących określenia wysokości tych zobowiązań (nadwyżek) , jak i decyzji umarzających postępowanie odwoławcze. Zważywszy na wiodące dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie instytucji przedawnienia zobowiązania podatkowego przedmiotem uchylenia stały się także rozstrzygnięcia dotyczące grudnia 2005r. , albowiem determinowane są one rozstrzygnięciami dotyczącymi poprzednich miesięcy, uwzględniającymi przedstawione stanowisko. Przedwczesna staje się przy tym analiza powoływanych w skardze zarzutów ukierunkowanych na wykazywanie niedostatków postępowania dowodowego , czy też wtórnych w relacji do niej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego.
Rzeczą organów ponownie rozpoznających sprawę będzie uwzględnienie przedstawionych wskazań. Mając powyższe na uwadze sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, 135 i 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach rozstrzygając na podstawie art. 200 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło