III SA/Wa 1524/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant referent stażysta Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. nałożył na R. L. (dalej jako "Skarżący" lub "Strona") karę porządkową w wysokości 2.600 zł z tytułu bezzasadnej odmowy złożenia zeznań w charakterze świadka. Ww. postanowienie zostało doręczone w trybie art. 148 § 1 w związku z art. 150 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8. poz. 60 ze zm.) – dalej jako "O.p.", w dniu 9 grudnia 2011 r. W dniu 19 stycznia 2012 r. do Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wpłynął wniosek Strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. wraz z zażaleniem na ww. postanowienie, nadany w placówce pocztowej w dniu 17 stycznia 2012 r. W uzasadnieniu przedmiotowego jako przyczynę niepodjęcia przedmiotowej przesyłki wskazano na przebywanie Skarżącego na trzytygodniowym wyjeździe poza miejscem zamieszkania. Skarżący nie spodziewał się żadnej korespondencji z Urzędu Kontroli Skarbowej w W., a w powyższej sprawie występował w charakterze świadka i nie miał prawnego obowiązku informowania Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. o planowanej nieobecności. Ponadto Skarżący nie unikał odbioru jakiejkolwiek korespondencji, co nie znalazło potwierdzenia w analizowanym materiale dowodowym. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu powołał się na treść art. 236 § 2 pkt 1, art. 162 § 1 i § 2, art. 12 § 1, art. 12 § 6 O.p. Wyjaśnił, że organ odwoławczy może przywrócić termin do złożenia odwołania jeśli wnioskodawca uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, pożar, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. nagła choroba, czyli nieprzewidziane przypadki losowe. Dyspozycja wynikająca z art. 162 § 1 O.p. wymaga nie tylko podania przyczyny uchybienia terminowi, ale i wykazania (uprawdopodobnienia), że przyczyna ta pozostawała niezależna od woli i wiedzy podatnika. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej analiza akt przedmiotowej sprawy wykazała jednakże, iż postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. zostało doręczone w trybie art. 150 O.p. w dniu 9 grudnia 2011 r., a Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia wraz z zażaleniem na skarżone postanowienie w dniu 17 stycznia 2012 r. Obowiązek zachowania należytej staranności przez Stronę nakazywał w przypadku wyjazdu podjęcie działań w zakresie odbioru korespondencji. Ponadto brak wiedzy o doręczeniu skarżonego postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w trybie art. 150 O.p. nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 162 O.p. poprzez niezasadne przyjęcie, iż nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia pomimo uprawdopodobnienia, że Skarżący nie ponosi winy w uchybieniu tego terminu. Skarżący podniósł, że nie podjął on przesyłki poleconej zawierającej postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. z uwagi na przebywanie na trzytygodniowym wyjeździe poza miejscem zamieszkania. Skarżący nie spodziewał się żadnej korespondencji z Urzędu Kontroli Skarbowej w W., a w powyższej sprawie występował w charakterze świadka i nie miał prawnego obowiązku informowania Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. o planowanej nieobecności. Skarżący ponadto nadmienił, że wiedzę o nałożeniu kary porządkowej uzyskał w dniu 11 stycznia 2012 r. po otrzymaniu upomnienia z dnia 5 stycznia 2012 r. Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. do uregulowania kary porządkowej i w terminie 7 dni złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] listopada 2011 r. wraz z zażaleniem. Nie zgodził się z argumentacją Dyrektora Izby Skarbowej uzasadniającą odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie dotyczącą niewywiązania się z obowiązku zachowania należytej staranności w postaci podjęcia działań w zakresie odbioru korespondencji w przypadku wyjazdu oraz stwierdzeniem, że brak wiedzy o doręczeniu skarżonego postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w trybie art. 150 O.p. nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym postanowień kończących postępowanie, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Wystarczy, że przesłanka ta zostanie uprawdopodobniona. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (W. Siedlecki, Zarys..., s. 247). Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swej winy, organ podatkowy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku. Przykładowo, choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności (np. napisanie odwołania) oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób przy jej dokonaniu (np. przy nadaniu pisma w urzędzie pocztowym) - Ordynacja podatkowa Komentarz, Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Roman Hauser, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek, LexisNexis, Wydanie 7, Warszawa 2011, str. 725-726. Stanowisko to potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych. Dla przykładu Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06 stwierdził, że art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 967/11 uznał, iż przesłanki niedotrzymania terminu muszą istnieć obiektywnie i muszą stanowić przeszkodę nie do przezwyciężenia. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Odnosząc powyższe rozważania do oceny rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdza, iż zasadnie organ podatkowy w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący bowiem nie uprawdopodobnił, że nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku. Nie stanowią takiego uprawdopodobnienia podniesione we wniosku o przywrócenie terminu jak i w skardze okoliczności, iż Skarżący nie spodziewał się żadnej korespondencji z Urzędu Kontroli Skarbowej w W., nie miał prawnego obowiązku informować tego organu o planowanej nieobecności oraz, że w okresie doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej przebywał poza miejscem zamieszkania. W ocenie Sądu; po pierwsze - Skarżący odmawiając składania zeznań w charakterze świadka winien był spodziewać się reakcji organu podatkowego. Zgodnie bowiem z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności mogą zostać ukarani karą porządkową do 2.600 zł. Po drugie - mimo, iż w świetle art. 146 § 1 O.p. Skarżący jako świadek nie miał obowiązku zawiadomienia organu podatkowego o zmianie swego adresu (co jest niesporne), to jednak za przejaw niedbalstwa należy uznać fakt, iż w trakcie przebywania poza miejscem zamieszkania przez okres trzech tygodni nie podjął jakichkolwiek działań mających na celu skuteczny odbiór korespondencji, jak choćby poprzez udzielenie pełnomocnictwa pocztowego, o którym mowa w § 18 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz 34 ze zm.). Z powyższych względów, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.