I SA/Sz 652/12
WyrokWSA w Szczecinie2012-12-13
Skład orzekający: Marzena Kowalewska, Kazimierz Maczewski, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy faktury dokumentujące nabycie towarów zostały wystawione przez podmioty, które nie dokonały rzeczywistych transakcji, a podatnik nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów?Ratio decidendi
Podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, jeśli faktury dokumentujące nabycie towarów nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, a podatnik, mimo obowiązku zachowania szczególnej staranności w obrocie paliwami, nie dopełnił go, nie weryfikując należycie swoich kontrahentów. Brak należytej staranności, w połączeniu z dowodami wskazującymi na fikcyjność transakcji, uzasadnia odmowę prawa do odliczenia.Stan faktyczny
Podatnik Z. N. prowadził działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami. Organ kontroli skarbowej zakwestionował faktury VAT dokumentujące nabycie paliwa od firm "D" i "M", uznając je za nierzetelne, ponieważ nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w VAT. Podatnik wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i przedawnienie zobowiązań podatkowych. WSA oddalił skargę, uznając, że prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługuje z uwagi na fikcyjność transakcji i brak należytej staranności podatnika.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2005r. oddala skargę.
Z N prowadził działalność gospodarczą pod nazwa Zakład "R", polegającą na obrocie paliwami, tj. dokonywał zakupu i sprzedaży hurtowej oraz detalicznej paliw na własnej stacji paliw w K, sprzedaży usług transportowych, sprzedaży usług dzierżawy pomieszczeń, wykonywaniu usługowego badania technicznego pojazdów. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania podatku od towarów i usług za 2005 r. Organ kontroli skarbowej ustalił, że w rejestrach zakupu za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. zaewidencjonował nabycie oleju napędowego udokumentowane fakturami VAT wystawionymi przez P U- "D" A C, P ul. G, zwanego dalej "D" oraz P H "M" Spółka z o.o. z siedzibą w G ul. S (później [...]), zwanej dalej "M". Organ kontroli skarbowej przesłuchał stronę, dopuścił materiał dowodowy dot. firmy "D" i "M". Na podstawie zebranego materiału dowodowego, organ kontroli skarbowej uznał, że faktury VAT wystawione przez "D" i "M" nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji zakupu paliwa dokonanego przez Z N, zaś zeznania strony uznał za niewiarygodne. Organ kontroli przyjął, że strona była w posiadaniu paliwa i dokonywała jego dalszej sprzedaży, ale było to paliwo ze źródeł niewiadomego pochodzenia. Z uwagi na ujęcie przedmiotowych faktur VAT nieodzwierciedlających rzeczywistych zakupów, organ kontroli skarbowej uznał, że ewidencja za poszczególne miesiące 2005 r. w części dotyczącej nabyć paliwa od "D" i "M" za nierzetelną. Organ kontroli skarbowej przeanalizował przesłanki do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych i uznał, że uzupełnienie postępowania przygotowawczego przez prokuratora Prokuratury Rejonowej w K sprawie o sygn. akt V Ds. 21/10 z 30.04.2010 r. wypełniło przesłankę z art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) i spowodowało z dniem [...] r. zawieszenie terminu przedawnienia.
W wyniku powyższych ustaleń Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej
wydał w dniu [...]r. decyzję, w której określił Z N zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za:
- styczeń 2005 r. w wysokości [...]zł,
- luty 2005 r. w wysokości [...]zł,
- marzec 2005 r. w wysokości [...]zł,
- kwiecień 2005 r. w wysokości [...]zł,
- maj 2005 r. w wysokości [...]zł,
- czerwiec 2005 r. w wysokości [...]zł,
- lipiec 2005 r. w wysokości [...]zł,
- sierpień 2005 r. w wysokości [...]zł,
- wrzesień 2005 r. w wysokości [...]zł,
- październik 2005 r. w wysokości [...]zł,
- listopad 2005 r. w wysokości [...]zł,
- grudzień 2005 r. w wysokości [...] zł.
Z N złożył odwołanie od powyższej decyzji i wniósł o jej uchylenie. Zdaniem strony, zobowiązania podatkowe za okres od stycznia do listopada 2005 r. przedawniły się z dniem [...]r. Jego skazania wyrokami Sądu Rejonowego w K na podstawie postanowień tego sądu w sprawach o sygn. akt II Ko 677/10 i II Ko 676/10 uległy zatarciu. Ponadto postępowanie prokuratorskie z [...]r. nie dotyczyło postępowania ani wykroczenia skarbowego i nie wstrzymuje biegu terminu przedawnienia. Podatnik wskazał, że zachował należytą staranność w swojej działalności dokonując weryfikacji otrzymywanych faktur. Podał, że nie wiedział procederze prowadzonym przez A C. Według niego, organ kontrolny naruszył art. 193 Ordynacji podatkowej, gdyż nie przeprowadził kontroli podatkowej w firmie "M". Organ kontroli naruszył art. 123 § 1, art. 180, art. 181 i art. 192 Ordynacji podatkowej, przez włączenie protokołów innych postępowań i uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. Organ kontroli nie przeprowadził konfrontacji dostawców firmy "D" z A C oraz dostawców firmy "M" z prezesami zarządu tej spółki na okoliczność, czy dostarczali oni towar, na jakich warunkach i w jaki sposób, ani nie przesłuchał P K , który według T P był w posiadaniu dokumentacji firmy "M".
Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...]po rozpoznaniu odwołania Z N od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że podatnik podatku od towarów i usług zobowiązany jest do prowadzenia ewidencji określonej w art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwaną dalej ustawą". Na podstawie prawidłowo prowadzonej ewidencji podatnik składa deklaracje podatkowe i określa w nich kwoty podatku do wpłaty lub zwrotu. Na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy faktura jest podstawowym dokumentem, który spełnia funkcję księgową (dokumentuje transakcję) i podatkową (podstawa do rozliczenia podatku).
W § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 r.
w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U.
Nr 95, poz. 798) określono minimalne wymogi co formy i treści faktury. Organ odwoławczy powołał się na art. 86 ust. 1 i 2 ustawy dotyczące obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W stanie prawnym do 31 maja 2005 r. na podstawie § 14 ust. 2 pkt 4 lit a rozporządzenia Ministra Finansów
z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane – faktury te
i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. W stanie prawnym od dnia
1 czerwca 2005 r. zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a i pkt 4 lit. a ustawy nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy:
- sprzedaż została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawienia tych faktur,
- wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, w części dotyczącej tych czynności.
Organ odwoławczy stwierdził, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego
o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług nie jest prawem samoistnym. Fakt posiadania przez podatnika oryginału (duplikatu) faktury nie przesądza o prawie do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Niezależnie od spełnienia warunków formalnych konieczne jest, aby wystawiony dokument, stanowiący podstawę do odliczeń oddawał przebieg rzeczywistej transakcji gospodarczej. Wystawiona faktura musi odnosić się do rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
W niniejszej sprawie, czynności wykazane w przedmiotowych fakturach firm "D" i "M" nie zostały wykonane przez podmioty widniejące w nich jako sprzedawca. Organ odwoławczy wskazał, że świadczą o tym zeznania A C. Świadek zeznał, że w 2005 r. nieznany mężczyzna zaproponował mu wystawianie faktur na sprzedaż oleju napędowego, za które miał otrzymać po [...]zł. Świadek otrzymał na kartce dane firmy "R" lub "R" z K wraz danymi dotyczącymi ilości, kwoty i daty faktury, którą miał wystawić. Później wszystkie dane potrzebne do wystawienia faktury otrzymywał telefonicznie. Świadek wystawiał tak faktury przez kilka miesięcy, przystawiając na nich pieczęć swojej firmy i je podpisywał, a następnie przekazywał nieznanemu mężczyźnie przed wejściem do sklepu [...] i otrzymywał od niego zawsze po [...]zł. Świadek zeznał, że nigdy nie handlował paliwami. Okazano mu kopie 17 faktur za okres od stycznia do maja 2005 r. wystawionych dla firmy "R", świadek zeznał, że mógł wystawić takie faktury w pierwszej połowie 2005 r. po 2 lub 3 faktury miesięcznie, ale przez okres 3 miesięcy nie dłużej, i przekazywać je 3 razy przed sklepem [...]. Świadek zaprzeczył, aby wystawiał i podpisywał załączone do tych faktur dokumenty WZ i zamówienia od klienta. Wbrew twierdzeniom podatnika, świadek zeznał, że nie kojarzy, aby w latach 2004-2005 współpracował z firmą podatnika, ani nie kojarzy osoby podatnika. Podał, że nie posiadał własnego transportu. Organ odwoławczy przeanalizował decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wobec G G i R K, bowiem również dla firm wymienionych osób A C wystawiał tzw. "puste faktury" VAT. Powyższe, świadczyło, zdaniem organu odwoławczego o uczestniczeniu przez A C w procederze wystawiania faktur, które nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Organ odwoławczy podał, że zarzut podatnika, iż nie zbadano czy A C zaewidencjonował faktury w swoich księgach podatkowych, nie ma znaczenia, gdyż nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nawet gdyby wystawca tzw. "pustej faktury" zaewidencjonował ja w rejestrze sprzedaży i uwzględnił w deklaracji podatkowej, to ten fakt dla odbiorcy faktury nie oznacza uprawnienia do odliczenia podatku. Organ odwoławczy przeanalizował również zeznania Z N złożone w charakterze strony. Podatnik podał, że:
- transport paliw odbywał się samochodami dostawców, zaś A C zeznał, iż nie miał żadnych środków transportu;
- zapłaty za dokonywane zakupy dokonywane były bezpośrednio przez niego, zaś A C zeznał, że nie znał podatnika, ani jego firmy;
- współpraca z A C zakończyła się ze względu na lepsza ofertę zaproponowana przez firmę "M", zaś cena ta była wyższa niż wskazana w fakturach wystawionych przez firmę "D".
Zdaniem organu odwoławczego, dokonywanie płatności w gotówce za dostarczony towar, brak wiedzy odnośnie marki samochodu i numeru rejestracyjnego jakim miał przyjeżdżać A C przez kilka miesięcy po odbiór pieniędzy, czy też "wybór kontrahenta" według kryterium niższej ceny za rzekomą sprzedaż oleju napędowego, świadczyły o pozorności zdarzeń gospodarczych, które udokumentowane były przedmiotowymi fakturami. Wobec czego na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy i § 14 ust. 2 pkt 4 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów, prawidłowo pozbawiono podatnika prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony zawarty w zakwestionowanych fakturach.
Organ odwoławczy wskazał, że podatnik wykazał w rejestrach zakupu za okres czerwiec- grudzień 2005 r. 28 faktur VAT, na których jako wystawca
i sprzedawca oleju napędowego widniej firma "M". Również czynności wykazane w ww. fakturach nie zostały wykonane przez tą firmę. Organ odwoławczy wskazał, że z dniem [...] r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego
wykreślił spółkę "M" z rejestru podatnika VAT zgodnie z art. 96 ust. 8 i 9 ustawy. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że A W, prezes spółki "M" w latach 2004-2005 zeznał, iż sprzedał swoje udziały w firmie w 2005 r. Świadek zeznał, że posiadał pieczęć imienną "Prezes W A", nigdy jej nie zgubił, ani nie użyczał nikomu. Świadek zeznał, że do jego obowiązków należało zamawianie i dystrybucja oleju napędowego, ale nie zajmował się jego sprzedażą. Świadek podał, że spółka nie posiadała żadnych magazynów i w latach 2004-2005 zajmował się wyłącznie pośrednictwem w sprzedaży (hurtowej) oleju napędowego, zaś transportem zajmowały się firmy, od których zamawiał paliwo. Świadek zeznał, że spółka nie nabywała oleju napędowego od spółki "E", a w latach 2004-2005 nie współpracowała z firmą "R" i nie zna osoby Z N.
Organ odwoławczy podał, że T P zeznał, iż po przejęciu firmy "M" przez niego i P K nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej. Świadek zeznał, że był prezesem spółki od [...] r. Spółka wówczas nie zatrudniała żadnych pracowników, nie posiadała i nie wynajmowała transportu do przewozu paliw. Świadek zeznał, że nie zna firmy "R" z K, ani osoby Z N. Według organu odwoławczego, ww. świadkowie zeznali, że nie znają osoby podatnika, ani jego firmy co świadczy o fikcyjności zakwestionowanych faktur. Organ odwoławczy, wobec zarzutu podatnika, podał, że analiza kserokopii deklaracji VAT 7 firmy "M" nie doprowadziła do ustalenia, od których faktur został rozliczony podatek od towarów i usług, ale nie było to celem tej analizy. Organ odwoławczy ustosunkował się również do zarzutu podatnika, że w firmie M" nie przeprowadzono kontroli podatkowej. Organ wyjaśnił, że Urząd Skarbowy podjął próbę kontroli w tej spółce, lecz była ona nieudana, nie ustalono aktualnego rzeczywistego adresu tej spółki. Organ odwoławczy wskazał, że nieprzesłuchanie P K i brak sprawdzenia ksiąg podatkowych firmy "M", nie mają znaczenia wobec pozostałych dowodów, które jednoznacznie poświadczyły, iż zaistniały dostawy towarów ujęte w zakwestionowanych fakturach.
Zdaniem organu odwoławczego, dokonywanie płatności w gotówce za dostarczony towar, brak wiedzy odnośnie marki samochodu i numeru rejestracyjnego jakim miały przyjeżdżać do podatnika osoby z firmy "M" przez kilka miesięcy po odbiór pieniędzy świadczyły o pozorności zdarzeń gospodarczych, które udokumentowane były przedmiotowymi fakturami. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutu podatnika, że zachował należytą staranność, min. przez uzyskanie potwierdzenia wiarygodności swoich kontrahentów przez uzyskanie potwierdzenia numeru NIP A C oraz informacji, że firma "M" na dzień składania odwołania nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz uzyskanie wraz
z dostawami towarów prawidłowo wystawionych faktur. Organ podał, że dokumenty, które w ocenie podatnika potwierdzają legalność prowadzonej działalności zostały uzyskane już po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Zebrany materiał, według organu odwoławczego, pozwolił na przyjęcie, że odliczając podatek naliczony podatnik wiedział lub mógł wiedzieć, iż uczestniczy w transakcjach wykorzystywanych do popełnienia nadużycia prawa, zaś samo posiadanie prawidłowo wypełnionych faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych nie mogą wywrzeć skutku podatkowego. Okoliczność, że przeprowadzona kontrola podatkowa w firmie podatnika nie ujawniła innych nieprawidłowości, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 193 § 2 Ordynacji podatkowej uznano księgi podatkowe firmy podatnika za nierzetelne, bowiem zapisy w nich nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. Wobec czego ewidencja za poszczególne miesiące 2005 r. nie mogła być uznana za dowód w sprawie na mocy art.193 § 4 i 1 tej ustawy.
Organ odwoławczy podał, że postępowanie w sprawie było prowadzone prawidłowo, zebrano pełny materiał dowodowy i wysnuto z niego logiczne wnioski. Organ zaprzeczył, aby postępowanie podatkowe było prowadzone w sposób aby dopasować je do postępowania prokuratora o handlu przez jego firmę olejem opałowym pochodzącym z firmy "E".
Organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut podatnika, że uniemożliwiono mu czynny udział w sprawie. Organ powołał się na art. 181 Ordynacji podatkowej, że dowodami w sprawie mogą być księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa lub wykroczenia skarbowe. Okoliczność, że zeznania świadków złożone były w innych postępowaniach nie pozbawia je mocy dowodowej, bowiem podlegają one ocenie jak inne dowody zebrane w sprawie. Organ odwoławczy uznał, że przeprowadzenie konfrontacji między podatnikiem, a T P i P K było zbędne, wobec udowodnienia okoliczności sprawy. Zdaniem organu odwoławczego, wbrew chęciom podatnika, prawo podatkowe nie nakłada na organ obowiązku poszukiwania rzeczywistego dostawcy zakupu oleju napędowego, ujętego w zakwestionowanych fakturach.
Organ odwoławczy podał, że na podstawie § 14 ust. 2 pkt 4 lit.a rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. (do 31 maja 2005 r.) oraz art. 88 ust. 3a pkt 1 lit.a i pkt 4 lit.a ustawy (od 1 czerwca 2005 r.) podatnikowi nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur VAT wystawionych przez firmy "D" i "M".
Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie doszło do zawieszenia terminu biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej wobec wydania postanowienia prokuratora w dniu [...]r. w sprawie o sygn. akt V Ds. 21/10.
Z N złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wniósł o jej uchylenie oraz decyzji organu I instancji. Zarzucił organowi naruszenie :
- art. 121 Ordynacji podatkowej, przez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego;
- art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej, przez niepodjęcie przez organ działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niewyjaśnienie stronie przesłanek wydanej decyzji;
- art. 181 Ordynacji podatkowej, przez posłużenie się jako dowodem protokołami zeznań świadków, zamiast ich przesłuchaniem;
- art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej, przez nierozpatrzeniem całości materiału dowodowego i dowolna jego ocenę;
- art. 193 Ordynacji podatkowej, przez naruszenie zasady domniemania rzetelności ksiąg podatkowych;
- art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 70 § 6 ust. 1 ustawy, przez uznanie organu, że przedmiotowe zobowiązania podatkowe nie wygasły.
Zdaniem podatnika, organ podatkowy przeprowadził postępowanie podatkowe naruszając przepisy proceduralne. Ponadto zobowiązania podatkowe od stycznia do listopada 2005 r. wygasły. Podatnik stwierdził, że prowadził działalność gospodarczą prawidłowo i zachował należytą staranność co do swoich kontrahentów, wobec czego posiadał prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur VAT wystawionych przez firmy "D" i "M". Skarżący wskazał, na konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka P K w sytuacji gdy wspólnik firmy "M" T P oświadczył, że nie miał wiedzy o działalności firmy. Ponadto skoro zakwestionowane faktury firmy "M" podpisywał były prezes A W, to organ podatkowy winien go przesłuchać na tę okoliczność, a nie zastępować zeznania świadków protokołami ich przesłuchania z innych postępowań. Okoliczność, że A C wystawiał "puste faktury" dla innych podatników nie może decydować, iż faktury, które on od niego otrzymał nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji. Według skarżącego, organ podatkowy nie wyjaśnił, czy zakwestionowane faktury wystawione przez A. C były przez niego rejestrowane w jego księgach podatkowych. Skarżący nie wiedział, że A. C uczestniczył procedurze prowadzania do obrotu oleju opałowego z nieznanego źródła. Według skarżącego, organ podatkowy nie miał podstaw do uznania jego ksiąg podatkowych za nierzetelne oraz winien sam przeprowadzać dowody, a nie zastępować je dowodami z innych postępowań. Ponadto, zdaniem podatnika w sprawie nastąpiło przedawnienia zobowiązań podatkowych od stycznia do listopada 2005 r., bowiem postępowanie prokuratora zostało wszczęte w sprawie, a nie przeciwko jego osobie.
Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji.
Ponadto pismem z [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej, uzupełnił materiał dowodowy w sprawie o informacje uzyskane od prokuratora, że [...] r. skarżącemu doręczono postanowienie z [...]r. dotyczące wydania rzeczy i o przeszukaniu w sprawie o sygn. akt 3 Ds. 100/11 (poprzednio V Ds. 21/10) oraz sporządzono z jego udziałem protokół zatrzymania rzeczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga nie jest zasadna.
Istotą sporu jest kwestia prawidłowości odliczenia kwoty podatku należnego o kwoty podatku naliczonego w fakturach VAT otrzymanych przez podatnika od firm "D" i "M".
Na wstępie Sąd przeanalizował kwestię przedawnienia zobowiązań podatkowych od stycznia do listopada 2005 r.
W tym celu przywołać należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012r. o sygn. akt P 30/11. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zajmował się zgodnością z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r., jednakże ww. przepis w obecnie obowiązującym brzmieniu również zawiera normę uznaną w tym wyroku za niekonstytucyjną. Trybunał stwierdził, że wskutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie ulega ono wygaśnięciu z upływem 5 letniego terminu przedawnienia liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, lecz istniej nadal i może być egzekwowane przez wierzyciela podatkowego. Podatnik ma prawo oczekiwać, że upływ terminu przedawnienia spowoduje wygaśnięcie ewentualnych nieuregulowanych zobowiązań podatkowych. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia wydłuża ten termin o okres zawieszenia, a tym samym istotnie zmienia sytuację prawną i faktyczną podatnika. Trybunał stwierdził, że zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje z mocy prawa z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Wszczęcie takiego postępowania następuje w drodze postanowienia, które nie jest ogłaszane lub doręczane podatnikowi, gdyż do momentu przedstawienia mu zarzutów nie jest on stroną toczącego się postępowania karnoskarbowego. "...Nie jest mu również doręczane postanowienie o umorzeniu postępowania "w sprawie", a zatem, jeżeli nie zostaną mu przedstawione zarzuty, może on w ogóle nie dowiedzieć się o tym, że zostało wszczęte postępowanie "w sprawie", które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia jego zobowiązania podatkowego. Należy przy tym zauważyć, że ta sama czynność, tj. wszczęcie postępowania karnoskarbowego "w sprawie" nie powoduje przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności przestępstwa (wykroczenia) skarbowego. Zgodnie bowiem z art. 44 § 5 k.k.s., skutek taki następuje dopiero z momentem wszczęcia postępowania "przeciwko sprawcy". Analogiczne rozwiązania występują w procedurze karnej, gdzie art. 102 k.k. skutek w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności przestępstwa wiąże dopiero z wszczęciem postępowania "przeciwko osobie", która popełniła przestępstwo. W obu wypadkach negatywne skutki dla sprawcy przestępstwa, a także przestępstwa (wykroczenia) skarbowego w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności następują dopiero w momencie wszczęcia postępowania przeciwko niemu. Inaczej jest w prawie podatkowym, gdzie skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wywołuje już wszczęcie postępowania "w sprawie" o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, niezależnie od tego, czy do wszczęcia postępowania przeciwko podatnikowi w ogóle dojdzie.
Zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k. (stosowanym na podstawie art. 113 k.k.s. w postępowaniu karnym skarbowym), postanowienie o przedstawieniu zarzutów rozpoczynające fazę postępowania in personam jest sporządzane, jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba. To postanowienie ogłasza się niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego mu czynu i jego kwalifikacji prawnej. Dopiero zatem na tym etapie podatnik uzyskuje informację o wszczętym przeciwko niemu postępowaniu karnym lub karnym skarbowym, które rodzi skutek w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności przestępstwa lub przestępstwa (wykroczenia) skarbowego. Dopiero też na tym etapie dowiaduje się on, że już wcześniej został zawieszony bieg terminu przedawnienia jego zobowiązania podatkowego, tj. z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co znaczy, że zobowiązanie to nie przedawniło się. Mógł on w tym czasie wyzbyć się ksiąg podatkowych i związanych z ich prowadzeniem dokumentów, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 o.p. (Ordynacji podatkowej) jest on zobowiązany do ich przechowywania tylko do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego i w ten sposób pozbawić się dowodów prawidłowego rozliczenia się z podatków.
Warto podkreślić, że stan nieświadomości co do zaistnienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może być znacznie rozciągnięty w czasie. Zgodnie z art. 153 § 1 k.k.s., postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo skarbowe powinno być zakończone w terminie 3 miesięcy, przy czym termin ten może być przedłużony na okres do 6 miesięcy, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach – na dalszy czas oznaczony. Z kolei art. 153 § 3 k.k.s. stanowi, że w razie niezakończenia dochodzenia w sprawie o wykroczenie skarbowe, prowadzonego przez organ postępowania przygotowawczego w ciągu 2 miesięcy, organ nadrzędny nad tym organem może przedłużyć dochodzenie na czas oznaczony.
Przedstawiony wyżej mechanizm narusza, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem 5-letniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 70 § 1 o.p. Nie znaczy to, że – zdaniem Trybunału Konstytucyjnego – postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe powinno być jawne dla podatnika, a w szczególności, że powinien on być zawiadamiany o wszczęciu postępowania in rem. Byłoby to sprzeczne z zasadą tajności tej fazy postępowania przygotowawczego, która ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady prawdy materialnej. Gdyby bowiem podatnik wiedział, że w dotyczącej go sprawie toczy się postępowanie karne skarbowe, mógłby podjąć działania utrudniające lub uniemożliwiające zebranie niezbędnego materiału dowodowego. Naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa nie polega więc na tym, że podatnik nie jest informowany o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe. Co więcej, organy skarbowe w trakcie 5-letniego okresu przedawnienia mają prawo wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co skutkować będzie, zgodnie z zakwestionowanym przepisem, zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednakże z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby podatnik wiedział, czy jego zobowiązanie podatkowe przedawniło się, czy nie. W gestii ustawodawcy pozostaje natomiast wybór instrumentów, które to zapewnią. Realizacja celów postępowania podatkowego musi jednak odbywać się bez naruszania zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa...".
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie nastąpiło przedawnienie zobowiązań podatkowych od stycznia do listopada 2005 r. (z dniem 31 grudnia 2010 r.), lecz doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych zobowiązań za cały rok 2005 r., bowiem skarżący został poinformowany o wszczęciu przez prokuratora postępowania karnego skarbowego w sprawie o sygn. akt 3 Ds. 100/11 (poprzednio V Ds. 21/10) z dniem [...]r. przez doręczenie mu postanowienia z [...]r., gdzie wskazano i opisano przedmiot toczącego się postępowania.
W myśl art. 86 ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. W art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy wskazano, że kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Cytowane przepisy powtarzają w istocie regulacje zawarte w art. 17 VI Dyrektywy oraz art. 167 i art. 168 lit. a Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zwanej dalej "Dyrektywą 112". Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zwany dalej "TSUE", zajmował się tym zagadnieniem w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r. wydanego w sprawach połączonych C-80/11 [...] i C-142/11 ([...] przeciwko [...]).
W powołanym wyżej wyroku TSUE postawił dwie tezy. Z pierwszej z nich wynika, że artykuł 167, art. 168 lit. a, art. 178 lit. a, art. 220 pkt 1 i art. 226 Dyrektywy 112 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia podatnikowi prawa do odliczenia od kwoty należnego podatku od wartości dodanej kwoty tego podatku należnego lub zapłaconego z tytułu świadczonych mu usług z tego powodu, iż wystawca faktur dotyczących owych usług lub jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała
z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu.
W myśl drugiej tezy artykuł 167, art. 168 lit. a, art. 178 lit. a i art. 273 Dyrektywy 112 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia prawa do odliczenia
z tego powodu, iż podatnik nie upewnił się, że wystawca faktury za towary, których prawo do odliczenia ma dotyczyć jest podatnikiem, że dysponował on tymi towarami i był w stanie je dostarczyć oraz że wywiązał się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku od wartości dodanej, albo z tego powodu, że podatnik nie posiada, poza fakturą, innych dokumentów potwierdzających spełnienie powyższych warunków, mimo że spełnione były warunki materialne i formalne powstania prawa do odliczenia określone w Dyrektywie 112, a podatnik nie miał przesłanek podejrzewać, że wystawca faktury dopuścił się nieprawidłowości lub przestępstwa.
Zauważyć należy, że powyższe tezy sformułowane zostały na tle stosowania przepisów Dyrektywy 112, jednak TSUE wskazał na fakt, iż Dyrektywa ta nie wprowadziła zasadniczych zmian w stosunku do VI Dyrektywy, a przepisy obu Dyrektyw znajdujące zastosowanie do spraw będących przedmiotem pytań prejudycjalnych są co do istoty tożsame.
Istotne pozostaje to, że w wyroku tym Trybunał jednak podtrzymał swoją dotychczasową linię orzeczniczą i wskazał (punkty 53 i 54), że aktualne na tle rozpatrywanych spraw C-80/11 i C-142/11 jest jego stanowisko, że tylko gdy podmiot gospodarczy podjął wszelkie działania, jakich można od niego w sposób uzasadniony oczekiwać, w celu upewnienia się, że transakcje w których uczestniczy nie wiążą się z przestępstwem, czy to w zakresie podatku VAT czy w innej dziedzinie, może on domniemywać legalność tych transakcji bez ryzyka utraty prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT (zob. ww. wyrok w sprawach połączonych Kittel i Recolta Recycling, pkt 51).
Nie jest bowiem sprzeczne z prawem Unii Europejskiej wymaganie, by podmiot przedsięwziął wszystkie działania, jakich można od niego racjonalnie oczekiwać, w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do udziału w przestępstwie podatkowym (zob. podobnie wyrok z dnia
27 września 2007r. w sprawie C-409/04, Zb.Orz. s. I-7797, pkt 65 i 68; ww. wyrok
w sprawie N S, pkt 24; wyrok z dnia 21 grudnia 2011 r. w sprawie
C-499/10 V O, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 25).
Określenie działań, jakich podjęcia w konkretnym przypadku można w sposób uzasadniony oczekiwać od podatnika, który zamierza skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT, w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie wiążą się z popełnieniem przestępstwa przez podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, zależy przede wszystkim od okoliczności rozpatrywanego przypadku (pkt 59 ww. wyroku).
Jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności (pkt 60 ww. wyroku).
W obrocie paliwami niewątpliwie nabywca towarów, który zamierza skorzystać z prawa do odliczenia VAT, powinien dochować szczególnej staranności w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie wiążą się z popełnieniem przestępstwa przed podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, czyli upewnić się co do jego wiarygodności. Notoryjnie bowiem wiadomym jest, że obrót tego rodzaju towarem obarczony jest dużym ryzykiem w zakresie oszustów, w tym podatkowych.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ podatkowy rozważył obiektywne przesłanki pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego, a mianowicie okoliczność czy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcje mające stanowić podstawę prawa do odliczenia podatku naliczonego związane były z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktur.
Organ podatkowy wskazał, że podatnik miał świadomość uczestniczenia w transakcjach dotyczących powadzenia do obrotu paliw pochodzących z nielegalnego źródła. Podatnik nie zachował należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej. Świadczą o tym takie okoliczności jak brak zawarcia pisemnych umów o dostawę paliw z firmami "D" i "M", mimo że współpraca podatnika z nimi trwała po kilka miesięcy, płatność przez podatnika za dostawy towarów gotówką i nie sprawdzenie tożsamości osób odbierających ją, brak wskazania danych środków transportu, którymi miał być dostarczony towar do jego firmy, brak wskazania na fakturach nr statycznego zakupionego paliwa, brak certyfikatów jakościowych i świadectw pochodzenia dostarczanych paliw.
Faktury za paliwa zakupione od O S.A. na różnych stacjach paliw w Polsce (k.157-189 Tom I) wskazują na wykorzystanie ich do własnej działalności przez podatnika z uwagi na ilość paliwa i jego różnorodność (np. olej napędowy, benzyna bezołowiowa, auto-gaz) oraz płatność w gotówce. Natomiast faktury za paliwa zakupione od O S.A. (k. 191-229) wskazują na przeznaczenie wymienionych tam paliw do odsprzedaży, gdyż dotyczą znacznych ilości paliw (np. benzyna bezołowiowa, olej napędowy Ekodiesel Ultra). Płatność za ww. faktury nastąpiła przelewem. Ww. faktury posiadają wskazanie nr statystycznego wyrobu. Także faktury za min. paliwa od P O [...] Centrum Sprzedaży Spółka z o. o. z siedzibą w S, dystrybutor produktów firmy O, (k.295-349, tom II) wskazują na przeznaczenie wymienionych tam paliw do odsprzedaży, gdyż dotyczą znacznych ilości paliw (np., O diesel, O L, O g). Płatność za ww. faktury nastąpiła przelewem. Ww. faktury posiadają wskazanie nr statystycznego wyrobu, zwłaszcza przy braku certyfikatów jakościowych i świadectw pochodzenia dostarczanych paliw.
To ostatnie było szczególnie ważne w sytuacji, gdy na stacji paliw podatnika wykryto w 2004 r. i 2005 r. olej napędowy niespełniający norm jakościowych. Powyższe nie może być pominięte jako okoliczność faktyczna, mimo zatarcia skazań podatnika z wyroków Sądu Rejonowego w K o sygn. akt II K 117/05 i VI K 595/05. Sąd ocenił fakt wykrycia w 2005 r. (który był objęty kontrolą podatkową), oleju napędowego niespełniającego norm jakościowych na stacji podatnika
w kontekście całości materiału dowodowego. Sąd nie oceniał skazań podatnika przez sąd karny, które uległy zatarciu, gdyż należy traktować je za niebyłe. Zatarcie skazań nie może rodzić konsekwencji prawnych dla osoby, której wyroki się zatarły np. jako okoliczność obciążająca w innych później toczących się procesach karnych. Wskazać należy również na okoliczność zakończenia współpracy przez podatnika
z firmą "D" w marcu 2005 r., co koresponduje z zeznaniami świadka A C, który zeznał, że w tym czasie odmówił wystawiania "pustych faktur" mających legalizować obrót paliwem z nieustalonego źródła. Twierdzenie podatnika, że zakończył współpracę z firmą "D" z uwagi na atrakcyjniejszą cenę zaproponowana mu przez firmę "M" nie zasługuje na wiarygodność, bowiem jak wynika z analizy faktur wystawionych przez firmę "M", cena określona w nich za paliwa była wyższa niż widniejąca w fakturach wystawionych przez "R". Skarżący podał, że dokonał sprawdzenia firm z którymi prowadził działalność gospodarczą, jednak dokumenty na powyższe twierdzenia przedstawił w toku postępowania podatkowego. Potwierdzeniem okoliczności, iż skarżący nie dokonał sprawdzenia firmy "M" jest fakt przyjęcia przez podatnika faktur pochodzących od firmy "M" podpisanych przez A W jako jej prezesa. Skarżący mógł sprawdzić w KRS (nr [...]) firmę "M" i ustaliłby osoby wchodzące w skład jej zarządu (od marca 2005 r. byli nimi T P i P K), a także inny adres spółki (G ul. K) niż widniejący na pieczęci na zakwestionowanych fakturach. Okoliczność, że A W nie podpisywał (nie utracił i nie użyczał nikomu pieczęci ze swoim nazwiskiem) zakwestionowanych faktur, gdyż w tym czasie nie był już prezesem spółki "M", zaś nowy prezes spółki T P zeznał, iż firma nie prowadziła działalności gospodarczej wskazała na brak konieczności przesłuchania P K odnośnie zakwestionowanych faktur. Ponadto jak wynika z akt podatkowych Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął próbę przeprowadzenia kontroli podatkowej w firmie "M", jednakże nieudało się to z powodu nieustalenia aktualnej siedziby tej firmy (adresy spółki w G przy ul. S i ul. Ś oraz w G przy ul. K były nieaktualne – k. 1493-1495, tom V). Na podstawie art. 181 Ordynacji podatkowej dowodami w sprawie mogą być księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa lub wykroczenia skarbowe. Okoliczność, że zeznania świadków złożone były w innych postępowaniach nie pozbawia je mocy dowodowej, bowiem podlegają one ocenie jak inne dowody zebrane w sprawie.
Dowody na okoliczność istnienia firm "D" i "M" oraz sprawdzenia ich przez podatnika przedstawione zostały przez niego łącznie z odwołaniem od decyzji I instancji (w 2011 r.) w związku z tym nie mogą one potwierdzić jego zeznań o zachowaniu należytej staranności i sprawdzeniu tych kontrahentów.
Należy podkreślić, że na podstawie art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organy podatkowe, kierując się zasadą dochodzenia do prawdy materialnej, mają w toku postępowania obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Nieprawidłowe czy niepełne ustalenie stanu faktycznego stanowi wadę decyzji uzasadniającą jej uchylenie. Podstawowym narzędziem realizacji zasady prawdy obiektywnej jest postępowanie dowodowe, w ramach którego, zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zasada swobodnej oceny dowodów jaka wynika z art. 191 Ordynacji podatkowej i oznacza, iż dokonywanie ustaleń stanu faktycznego poprzez ocenę materiału dowodowego jest niewątpliwie prerogatywą organu podatkowego. Użycie przez ustawodawcę w analizowanym przepisie przymiotnika "swobodna" nie prowadzi do przyjęcia zgody na dowolność wniosków prezentowanych przez organ podatkowy. Dokonywana w myśl omawianego przepisu ocena organu podatkowego winna być zgodna z wiedzą, doświadczeniem życiowym oraz zasadami logiki. Kontrola sądu administracyjnego
w zakresie stosowania art. 191 Ordynacji podatkowej winna sprawdzać, czy wnioski przedstawiane przez organ podatkowy mieszczą się w granicach wyznaczanych przez podane wyżej wskazania.
Warto podkreślić, że argumentacja skarżącego w toku postępowania podatkowego skupiała się w zasadzie wyłącznie na wykazaniu, że transakcje rzeczywiście miały miejsce, tj. że firmy "D" i "M" faktycznie dostarczały mu paliwo, a on za dostawy tegoż paliwa płacił. Wskazać należy, że organy nie kwestionowały tego, iż transakcje z ww. firmami faktycznie się odbyły. Celem organów było bowiem wykazanie, że dostawy udokumentowane fakturami wystawionymi przez ww. firmy miały za zadanie legalizację paliwa niewiadomego pochodzenia, a skarżący, jako finalny odbiorca, świadomie uczestniczył w procederze wprowadzania paliwa na rynek. O ile bowiem sama przesłanka nabycia, w sytuacji w której faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, pozostaje bez znaczenia dla prawa do odliczenia podatku naliczonego, to już okoliczność, że nabyciu paliwa towarzyszyło zachowanie należytej staranności może stanowić przesłankę wyłączającą zastosowanie przepisów ograniczających prawo do odliczenia podatku naliczonego. Jak wyżej bowiem wykazano pozbawienie prawa do odliczenia podatku naliczonego wymaga oceny, czy podatnik wiedział albo mógł wiedzieć, że uczestniczy w nielegalnej transakcji.
W świetle przedstawionych okoliczności należało zatem poprzeć tezę organów i stwierdzić, że działając zgodnie z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej wykazały one brak należytej staranności skarżącego w kontaktach
z firmami "D" i "M", co z kolei doprowadziło do zasadnego zakwestionowania prawa do odliczenia z wystawionych przez tę firmę faktur.
Okoliczność, że z zebranego materiału dowodowego organ wysnuł innych wniosków niż skarżący, nie świadczy o naruszeniu przez organ podatkowy przepisów proceduralnych.
Sąd podzielił argumentacje organu podatkowego, co do nierzetelności ksiąg firmy skarżącego. Na podstawie art. 193 § 2 Ordynacji podatkowej uznano księgi podatkowe firmy podatnika za nierzetelne, bowiem zapisy w nich nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. Wobec czego ewidencja za poszczególne miesiące 2005 r. nie mogła być uznana za dowód w sprawie na mocy art.193 § 4 i 1 tej ustawy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne.
Wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, które mogły by mieć wpływ na wynik sprawy, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270), skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło