IV SA/Wa 1952/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych ze zbioru PESEL 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2012 r. o nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz T. S.A. z siedzibą w W. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W wnioskiem z dnia 2 stycznia 2012 r. [...] S. A. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych o udostępnienie ze zbioru PESEL danych adresowych - w postaci adresu zameldowania na pobyt siały i adresu zame1do\ania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące, oraz numeru PESEL Pana A. W. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż żądane dane są niezbędne celem prowadzenia czynności zmierzających do odzyskania należności pieniężnych powstałych na skutek kredytu na zakup samochodu. Do wniosku Strona załączyła m.in: postanowienie Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] maja 2011 r., odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień 23 stycznia 2012 r. i dowód uiszczenia opłaty za udostępnienie danych. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, na skutek wezwania z dnia 26 stycznia 2012 r. i 9 marca 2012 r., Strona nadesłała dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, umowę kredytu samochodowego nr [...] oraz wyjaśnienie, iż numer PESEL będzie niezbędny do zapewnienia prawidłowego toku prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Po przeprowadzeniu oceny formalno-prawnej Minister Spraw Wewnętrznych w dniu [...] kwietnia 2012 r., powołując się na art. 44h ust. 2 pkt 1 i art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139. poz. 993 z późn. zm.) wydał decyzję odmawiającą [...] S. A. udostępnienia danych Pana A. W. w zakresie dotyczącym numeru PESEL. Powyższą decyzję [...] S. A. otrzymał w dniu [...] kwietnia 2012 r. W dniu 7 maja 2012 r., czyli w ustawowym terminie, został nadany wniosek 0. ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedu. - Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zw. w dalszej części k.p.a) w zw. z art. 44h ust. 2 pkt 1 i art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności 1. dowodach osobistych (tekst jcdn. - Dz. U. z 2006 r. nr 139. poz. 993 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku [...] S. A., o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po analizie dokumentów oraz informacji przedstawionych przez Wnioskodawcę w dotychczasowym postępowaniu oraz po zapoznaniu się z uzasadnieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy podtrzymuje swoje stanowisko, iż brak jest podstaw prawnych do udostępnienia [...] S. A. danych o numerze PESEL Pana A. W. Jednocześnie organ podniósł, że postępowanie egzekucyjne, jak wynika z zasady zawartej w art. 796 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego ( Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296, ze zm.) wszczynane jest na wniosek, który jest składany w formie pisemnej i powinien odpowiadać ogólnym wymogom pisma procesowego zawartym w art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego. Do wniosku należy dołączyć także tytuł wykonawczy, tj. tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego). Poza tytułami egzekucyjnymi wyróżnionymi w katalogu z art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego, mogą również być wydawane tytuły na podstawie odrębnych - niż procedury cywilnej - przepisów, jak na przykład bankowy tytuł egzekucyjny wynikający z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Zgodnie z art. 96 ust. 1 w/w ustawy na podstawie ksiąg banków lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych banki mogą wystawiać bankowe tytuły egzekucyjne. Bankowy tytuł egzekucyjny powinien zawierać: oznaczenie banku, który wystawił tytuł i na rzecz którego egzekucja oznaczenie dłużnika zobowiązanego do zapłaty; wysokość zobowiązań dłużnika wraz z odsetkami i terminami ich płatności; oznaczenie daty wystawienia tytułu; określenie czynności bankowej, z której wynika dochodzone roszczenie; wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia; pieczątka banku wystawiającego tytuł oraz podpisy osób uprawnionych do działania. Oznaczenie dłużnika - tak jak w przypadku wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego powinno nastąpić zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania cywilnego, tj. przez imię i nazwisko albo podanie nazwy osoby prawnej czy innego podmiotu posiadającego zdolność prawną. Odnosząc powyższe wyjaśnienia do niniejszej sprawy Minister Spraw Wewnętrznych stwierdził, iż Skarżący także w trakcie postępowania prowadzonego na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w dalszym ciągu nie wykazał, iż posiada rzeczywisty interes prawny w uzyskaniu numeru PESEL Pana A. W. Z uzasadnienia wniosku wynika jedynie zamiar wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przyszłości, co pozbawia interes prawny Strony nieodłącznej jego cechy realności. Tym samym, okoliczność nieistnienia postępowania egzekucyjnego stanowi negatywną przesłankę do uzyskania żądanych danych ze zbioru PESEL. Ponadto, organ wskazał, że Skarżący błędnie przyjął, iż numer PESEL dłużnika jest obowiązkowym elementem wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, czy też bankowego tytułu egzekucyjnego. Jak podniesiono powyżej, w przypadku obu tych pism, zastosowanie mają ogólne zasady postępowania cywilnego, które nie nakładają obowiązku zamieszczania w pismach procesowych numeru PESEL stron postępowania. Przechodząc zaś do rozważań Skarżącego nad interpretacją art. 44h ust. 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, na wstępie wyjaśnić należy, iż dane jednostkowe osób fizycznych udostępniane ze zbioru PESEL, mają charakter danych osobowo-adresowych i nie stanowią informacji publicznych. Udostępniane są one w innym trybie, niż przewidziany w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej 0-1. Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198, ze zm.). Natomiast przywołany przez Skarżącego art. 61 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i przewidziane w nim ograniczenie dotyczy prawa obywatela do informacji publicznych o działalności organów władzy publicznej oraz o osobach pełniących funkcje publiczne. Zatem, ograniczenie wynikające z tegoż artykułu nie ma zastosowania do ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] S. A. z siedzibą w W., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz.U. Z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) tj. poprzez wadliwe przyjęcie, iż w okolicznościach sprawy skarżący nie wykazał się interesem prawnym w uzyskaniu danych osobowych A. W. pomimo, że skarżący wykazał istnienie wierzytelności przysługującej mu względem K. W., którego spadkobiercą jest osoba o udostępnienie danych ze zbioru PESEL wnioskował skarżący. Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ udostępnił mu tylko część danych, o których przekazanie wnosił. Wskazał przy tym, iż w jego ocenie wnioskodawca wykazał interes prawny w uzyskaniu jedynie danych dotyczących adresu zameldowania A. W. Zaś zaskarżonymi do Sądu decyzjami odmówił mu udostępnienia informacji w części dotyczącej nr PESEL A. W., uznając, że "okoliczność nieistnienia postępowania egzekucyjnego stanowi negatywną przesłankę do uzyskania danych ze zbioru PESEL" Zdaniem skarżącego wbrew stanowisku organu wykazał on istnienie wierzytelności w stosunku do K. W. Wskazał również na okoliczność śmierci dłużnika głównego i fakt przejścia ogółu praw i obowiązków w ramach sukcesji uniwersalnej na jego spadkobiercę A. W.. Interes prawny w uzyskaniu danych osobowych o spadkobiercach w rozumieniu art. 44h ust. 2 pkt 2 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wynika zaś z samego istnienia wierzytelności wnioskodawcy, która może być zrealizowana poprzez ustalenia, na kogo przeszły obowiązki majątkowe zmarłego dłużnika i daje się wywieść z przepisów kodeksu postępowania cywilnego, a w szczególności z art. 97 § 1 w zw. z art. 98 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, który wskazuje o możliwości nadania klauzuli wykonalności Bankowemu Tytułowi Egzekucyjnemu wyłącznie przeciwko osobie dokonującej czynności bankowej, w tym jej spadkobiercom. Z powyższego wynika, iż tożsamość osoby zobowiązanej wobec Banku nie może pozostawiać wątpliwości. Sposobem właściwej identyfikacji dłużnika jest umieszczenie obok imienia i nazwiska jego nr PESEL. W przypadku osób, które są bezpośrednimi klientami banku dane takie zawarte są w dokumentacji tworzonej w związku z podpisaniem umowy. W pozostałych przypadkach w celu wyeliminowania pomyłki co do oznaczenia osoby dłużnika koniecznym jest wnioskowanie o udostępnienie danych z ewidencji ludności. Dla skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego potrzebne są głównie takie informacje o osobie, które umożliwiają jej wyszukanie w odpowiednich zbiorach i rejestrach. Nieuzyskanie przedmiotowych informacji przez skarżącego w znacznym stopniu utrudnia realizację cywilnoprawnych roszczeń skarżącego. Skarżącemu nie przysługuje bowiem roszczenie względem wszystkich osób o imieniu i nazwisku A. W., a jedynie wobec A. W. - spadkobiercy K. W. Z tego względu prawidłowe oznaczenie (indywidualizacja) osoby, której dotyczy tytuł egzekucyjny ma wpływ na tok postępowania egzekucyjnego, w tym na czas jego trwania i możliwość wykonywania czynności przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne. W świetle przedstawionych argumentów, uznać należy, że skarżący legitymuje się interesem prawnym w uzyskaniu danych dotyczących numeru PESEL A. W. Uzyskanie przedmiotowych danych służy bowiem realizacji uprawnienia wierzyciela do egzekucji roszczeń wynikających z prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę organ ustosunkował się do podniesionych w niej zarzutów i wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że w odniesieniu do udostępniania danych osobowych przepisy rozdziału 8b ustawy o ewidencji ludności są przepisami szczególnymi względem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych (por. pkt 15 komentarza do art, 29 ustawy o ochronie danych osobowych, [w:] J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz, Ochrona danych osobowych. Komentarz, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX, 2007). W art. 44h ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 1 ustawy o ewidencji ludności ustawodawca sformułował szczególną przesłankę udostępnienia danych osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny tj. wskazał, że dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań , a zatem nie tylko związanym z prawami i obowiązkami o charakterze administracyjnym. Kategoria interesu prawnego, jako przesłanka udostępnienia danych, nie może być zatem ograniczana do zakresu prawa administracyjnego. Interes prawny to sfera regulowana przez przepisy prawa, a z wnioskiem może wystąpić podmiot, który wykaże związek między sferą chronioną przez przepisy prawa materialnego a czynnością organu. Ustawa o ewidencji ludności nie ogranicza bowiem przedmiotowo zakresu przypadków, w jakich, po wykazaniu podstawy prawnej żądania, można udostępnić dane meldunkowe. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż wbrew stanowisku prezentowanemu przez organ Skarżący wykazał, że posiada interes prawny w żądaniu nie tylko adresu ale również nr PESEL Pana A. W. Wyrażając takie zapatrywanie należy wskazać, że o tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny, decydują przepisy prawa materialnego i to nie tylko z zakresu prawa administracyjnego, ale także z zakresu np. stosunków cywilnoprawnych. Śmierć dłużnika jest zdarzeniem, z którym przepisy prawa materialnego (art. 922 § 1, 924, 925 Kodeksu cywilnego) łączą skutek w postaci przejścia praw i obowiązków zmarłego podlegających dziedziczeniu na jego spadkobierców. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wykazał zaś, że istnieje wierzytelności przysługująca mu względem K. W., którego spadkobiercą jest m.in osoba o udostępnienie danych ze zbioru PESEL której wystąpił. Wskazał także, że jej dane adresowe i nr PESEL są mu potrzebne, gdyż zamierza wszcząć postępowanie egzekucyjne względem tej osoby. Uruchomienie postępowania egzekucyjnego, dla którego potrzebne jest posiadanie danych dłużnika, służy zatem bez wątpienia realizacji interesu prawnego wierzyciela opartego na przepisach prawa materialnego. Należy bowiem mieć na uwadze, że postępowanie egzekucyjne, jak wynika z zasady zawartej w art. 796 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego ( Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296, ze zm.) wszczynane jest na wniosek do którego należy dołączyć tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego). W przypadku banku posiada on uprawnienie do wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, w którym jako dłużnika może wskazać spadkobiercę dłużnika (art. 97 ust. 1 w zw. z art. 98 w/w ustawy). Wbrew zatem twierdzeniom organu pierwszej instancji - interes prawny w uzyskaniu danych osobowych o spadkobiercach dłużnika nie wynika z faktu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ale z istnienia wierzytelności wnioskodawcy, która może być zrealizowana właśnie w drodze postępowania egzekucyjnego. Tym samym w ocenie Sądu, wobec wykazania, przez skarżącego, że posiada on interes prawny w żądaniu uzyskania danych o jakie wnosił we wniosku, a które w jego ocenie są niezbędne do dochodzenia wierzytelności, organ zobligowany był mu te dane udostępnić. Sąd nie uwzględnił tym samym argumentu organu, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego w żądaniu nr PESEL, gdyż dane te mogą okazać się mu przydatne dopiero na etapie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, do którego niezbędne jest dysponowanie tytułem wykonawczym, jak również okoliczności, iż z art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego, który wskazuje co powinien zawierać wniosek kierowany do Sądu nie wynika obowiązek podania nr PESEL. Odnosząc się do stanowiska zaprezentowanego przez organ należy wskazać, że zgodnie z art. 96 ust. 2 prawa bankowego, bankowy tytuł egzekucyjny powinien zawierać: oznaczenie banku, który wystawił tytuł i na rzecz którego egzekucja oznaczenie dłużnika zobowiązanego do zapłaty; wysokość zobowiązań dłużnika wraz z odsetkami i terminami ich płatności; oznaczenie daty wystawienia tytułu; określenie czynności bankowej, z której wynika dochodzone roszczenie; wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia; pieczątka banku wystawiającego tytuł oraz podpisy osób uprawnionych do działania. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika Strony skarżącej, praktyką jest podawanie w wystawianym przez nie tytule egzekucyjnym nr PESEL dłużnika będącego osobą fizyczną, co wynika m.in z faktu, iż żądają tego sądy powszechne. W ocenie Sądu, skoro w cytowanym powyżej przepisie od banku wymaga się oznaczenia dłużnika zobowiązanego do zapłaty, to nie ma przeszkód aby właśnie w przypadku osób fizycznych dane te obejmowały również informację o nr PESEL. Kwestia ta bez wątpienia pozostawiona jest do uznania banku, jako podmiotu uprawnionemu do wystawiania tytułu egzekucyjnego. Dokonując tej czynności Bank musi bowiem mieć na uwadze restrykcyjny charakter postępowania egzekucyjnego, a tym samym bez wątpienia niedopuszczalnym jest aby w toku jego przeprowadzenia doszło do jakiejkolwiek pomyłki względem osoby dłużnika. W celu wyeliminowania takich zagrożeń uzasadnione jest zatem, aby już na etapie jego wszczynania tj. wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego podawać wszelkie dostępne dane umożliwiające identyfikację dłużnika. Temu zaś w ocenie Sądu bez wątpienia służyć ma podanie nr PESEL, którego celem zgodnie z art. 31 a ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest właśnie jednoznaczna identyfikacja osoby fizycznej. Tym samym na gruncie niniejszej sprawy wbrew stanowisku organów skarżący wykazał, że posiada interes prawny w zakresie udostępnienia mu nr PESEL spadkobiercy dłużnika, zgodnie z art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych. Ze względu na powyższe oraz mając na uwadze konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organy, zgodnie z wytycznymi Sądu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 w/w ustawy.