II GSK 426/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2371/12 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę Z. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie ustalenia podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2012 r. jako decyzja organu odwoławczego była decyzją ostateczną, na którą przysługiwało skarżącej prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w terminie trzydziestu dni od dnia rozstrzygnięcia organu za pośrednictwem tego organu. Organ zamieścił w decyzji pouczenie o prawie i trybie wniesienia skargi, a następnie przesłał ją na adres skarżącej w dniu [...] lipca 2012 r. Po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniu [...] lipca 2012 r. i w dniu [...] lipca 2012 r. urząd pocztowy zwrócił w dniu [...] lipca 2012 r. z uwagi na fakt, iż nie została ona podjęta w terminie. Skarżąca skierowała do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia pismo z dnia [...] września 2012 r. zatytułowane "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2012 r.", w którym wskazała przyczyny braku złożenia skargi oraz wnosiła o doręczenie kserokopii ww. decyzji. W odpowiedzi na powyższe pismo, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia [...] października 2012 r. poinformował skarżącą o przesłaniu do niej decyzji, jej dwukrotnym awizowaniu, oraz upływie terminu do wniesienia skargi. Ponadto pouczył o prawie do złożenia, za pośrednictwem organu, wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie organ ponownie przesłał kopię przedmiotowej decyzji na adres skarżącej, którą doręczono w dniu [...] października 2012 r. WSA przypomniał tryb doręczenia zastępczego decyzji przewidziany art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej k.p.a.). Następnie zauważył, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu [...] lipca 2012 r. w trybie doręczenia zastępczego, a zatem termin na złożenie skargi upłynął w dniu [...] sierpnia 2012 r. Tymczasem skargę w niniejszej sprawie Z. K. nadała przesyłką pocztową na adres Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] października 2012 r., a więc po terminie. W ocenie Sądu skuteczne doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło poprzez przesłanie jej przez organ w dniu [...] lipca 2012 r., albowiem zawarte w art. 44 k.p.a. domniemanie doręczenia neguje obowiązek powtórnego przesyłania przez organ pism w postępowaniu administracyjnym, a w przepisach k.p.a. brak jest podstawy prawnej do powtórnego przesyłania przez organ stronie skarżącej zaskarżonej decyzji w omawianej sytuacji. Ponowne przesłanie decyzji miało jedynie, co podkreślił organ, charakter informacyjny. Podkreślono również, że pismo skarżącej z dnia [...] września 2012 r. zostało skierowane do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia i organ ten udzielił na nie odpowiedzi. Skarżąca w skardze nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wobec powyższego, Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) odrzucił skargę jako wniesioną po terminie. Skargę kasacyjną od wskazanego postanowienia złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 2 i 86 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo nierozpoznania wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do jej wniesienia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ skutkowało odrzuceniem skargi. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że [...] września 2012 r. odebrała zawiadomienie z ZUS o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Skarżąca nie rozumiała, dlaczego zostało wszczęte to postępowanie, w sytuacji gdy nie zostało rozpoznane odwołanie od decyzji w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Poinformowano skarżącą, że decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. została jej doręczona w drodze doręczenia zastępczego, tj. w drodze podwójnego awizowania – "w dniu [...] i [...] lipca 2012 r." Ponadto podniosła, że w dniu [...] lipca 2012 r. ani w dniach następnych nie znalazła w skrzynce odbiorczej informacji o awizowaniu dla niej jakiejkolwiek korespondencji, a w dniach [...] lipca 2012 r. przebywała poza miejscem zamieszkania – z wizytą u rodziny oraz na turnusie wypoczynkowym, więc nie miała możliwości odebrania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się stronie osobiście w miejscu zamieszkania lub pracy (art. 42 k.p.a.), a jeżeli nie zastano adresata pozostawia się pisma dorosłemu domownikowi za pokwitowaniem. W razie niemożności doręczenia osobie fizycznej decyzji w sposób wskazany powyżej, stosownie do art. 44 k.p.a., pozostawia się w skrzynce pocztowej adresata zawiadomienie o pozostawieniu pisma u operatora pocztowego wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Jeżeli pismo nie zostało odebrane z placówki pocztowej w terminie 14 dni od pozostawienia pierwszego awizo, doręczenie uważa się za dokonane, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby uznać, że doręczenie zastępcze (przez podwójne awizowanie) zostało dokonane skutecznie, należy zbadać, czy strona została prawidłowo zawiadomiona o pozostawieniu przesyłki w placówce operatora pocztowego. O prawidłowym zawiadomieniu można mówić, jeżeli zostaną spełnione warunki wskazane w § 6 i następnych rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 190 poz. 1277 ze zm.; dalej rozporządzenie MS). Mianowicie należy pozostawić w skrzynce pocztowej adresata zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, wskazując w nim placówkę pocztową operatora, z której przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia. Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora doręczający ma obowiązek dokonać adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i złożyć swój podpis oraz niezwłocznie oddaje przesyłkę do właściwej placówki pocztowej operatora. Stosownie do § 8 ust. 2 wskazanego rozporządzenia, jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie 7 dni od pozostawienia awizo, placówka pocztowa operatora sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w skrzynce pocztowej adresata; zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia. Należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie nie zostało zbadane spełnienie warunków skutecznego zastosowania doręczenia zastępczego. Sąd I instancji przyjął w ślad za organem, że skarżąca została prawidłowo poinformowana o pozostawieniu decyzji w urzędzie pocztowym. Nie dokonał przy tym kontroli doręczenia, które kwestionowała skarżąca w pismach, począwszy od pisma nazwanego "wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] lipca 2012 r." oraz w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego doręczenie zostało dokonane wadliwie, ponieważ nie nastąpiło dwukrotne prawidłowe awizowanie. O ile pozostawienie pierwszego awizo w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie budzi wątpliwości, to bez wątpienia powtórne awizowanie było nieprawidłowe. Należy wskazać, że na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki zostało napisane: "Awizowano dnia [...].07.2012" oraz został złożony podpis oraz "Awizowano powtórnie 2012-07-[...]", która to informacja nie została podpisana. Ponadto na potwierdzeniu odbioru nie została dokonana adnotacja o niedoręczeniu przesyłki. Wobec takiej wadliwości w toku doręczania Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był zbadać prawidłowość doręczenia, co nie zostało w sprawie dokonane. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie należało uchylić. Ponownie badając sprawę, WSA weźmie pod uwagę okoliczność nieprawidłowego awizowania przesyłki zawierającej decyzję z [...] lipca 2012 r. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, należy uznać, że ich rozpoznanie na obecnym etapie postępowania jest przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.