III SA/Wa 1320/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę 1.1. Postanowieniem z [...] lutego 2012 r., po rozpatrzeniu zażalenia P. S.A. (dalej: "skarżąca", "Spółka" lub "P. S.A."), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy", "organ nadzoru" lub "Dyrektor IS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "Naczelnik [...] ". "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny") z [...] listopada 2011 r. Przedmiotem tych postanowień była odmowa umorzenia prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał między innymi przepisy art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954; dalej: "u.p.e.a.") 1.2. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez Naczelnika [...]. Wynika z nich, że Burmistrz Miasta i Gminy C. (dalej: "Burmistrz") upomnieniami z [...] lipca 2009 r., z [...] września 2009 r. oraz z [...] października 2009 r. poinformował Spółkę o obowiązku uregulowania należności z tytułu podatku od nieruchomości za poszczególne miesiące 2009 r. (V, VI, VIII, IX ). Przedmiotowe upomnienia doręczono skarżącej odpowiednio 7 lipca 2009 r., 14 września 2009 r. i 22 października 2009 r. Następnie, z uwagi na niewykonanie obowiązku, Burmistrz wystawił Spółce stosowne tytuły wykonawcze (nr [...] ; [...] i [...] ) obejmujące zaległości w podatku od nieruchomości na łączną kwotę 53.820 zł (należność główna) i skierował do Naczelnika [...] celem realizacji. Zawiadomieniem z 9 grudnia 2009 r. organ egzekucyjny na podstawie powyższych tytułów wykonawczych dokonał zajęcia wierzytelności w P. Sp. z o.o. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Spółce 14 grudnia 2009 r. Jednocześnie Burmistrz, pismem z [...] grudnia 2009 r., poinformował Naczelnika [...], że wobec skarżącej toczy się postępowanie wymiarowe z tytułu podatku od nieruchomości. 1.3. Pismem z 30 grudnia 2009 r. skarżąca, działając na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., wystąpiła do Naczelnika [...] z wnioskiem o umorzenie prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego. Obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych został bowiem częściowo wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Czyli przestał być wymagalny. Dlatego prowadzenie egzekucji w tym wypadku jest niedopuszczalne. Pismem z 31 grudnia 2009 r. Burmistrz wystąpił do organu egzekucyjnego z prośbą o wycofanie m.in. tytułu wykonawczego nr [...], gdyż w wyniku korekty deklaracji należności podatkowe za V, VI i VII zostały odpisane. Następnie, w wyniku realizacji zajęcia egzekucyjnego dłużnik zajętej wierzytelności przekazał kwotę 33.006,53 zł, która w całości zaspokoiła koszty egzekucyjne i należności objęte tytułem wykonawczym nr [...] oraz w części należności objęte tytułem nr [...]. Pismem zaś z 14 stycznia 2010 r. Burmistrz ponownie zwrócił się do Naczelnika [...] o wycofanie tytułów wykonawczych (nr [...] i [...]), gdyż w wyniku złożonej przez Spółkę korekty deklaracji, jej należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2009 r. uległy zmniejszeniu. Następnie organ egzekucyjny zwrócił się do Burmistrza o zajęcie stanowiska w sprawie. W wyniku tego, Burmistrz poinformował, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki m. in. na podstawie w/w tytułów wykonawczych zostało wycofane, powstałymi zaś kosztami egzekucyjnymi należy obciążyć P. S.A. 1.4. Postanowieniem z [...] kwietnia 2010 r., doręczonym skarżącej 20 kwietnia 2010 r. Naczelnik [...], na wniosek wierzyciela umorzył prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Natomiast postanowieniem z [...] maja 2010 r. organ ten uznał wniosek P. S.A. z [...] grudnia 2009 r. jako bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w sprawie. Postanowienie doręczono Spółce 17 maja 2010 r. Skarżąca wniosła zażalenia na obydwa rozstrzygnięcia. 1.5. Dyrektor IS, w wyniku rozpatrzenia zażaleń, postanowieniami z tej samej daty, tj. [...] października 2010 r. uchylił odpowiednio postanowienia Naczelnika [...] z [...] kwietnia 2010 r. oraz z [...] maja 2010 r. i w całości przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. 1.6. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, postanowieniem z [...] listopada 2011 r. Naczelnik [...] na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone wobec Spółki na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych, na wniosek wierzyciela. Jednocześnie, postanowieniem z tego samego dnia, na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w odpowiedzi na wniosek Spółki z 30 grudnia 2009 r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. 2. W wyniku rozpatrzenia zażalenia na to postanowienie, Dyrektor IS, postanowieniem z [...] lutego 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika [...] . Powołując następnie treść art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazał, że kwestię sporną w sprawie stanowi okoliczność, czy organ egzekucyjny rozpoznając wniosek złożony w trybie tego przepisu jest uprawniony do badania, czy tytuł wykonawczy stanowiący podstawę wszczęcia egzekucji został prawidłowo wystawiony. Podzielając stanowisko Naczelnika [...] w tej kwestii, stwierdził brak podstaw do weryfikowania przez organ egzekucyjny podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Dodał przy tym, że stosownie do treści art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Czyli nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stąd nie może z urzędu uwzględnić okoliczności uzasadniających umorzenie egzekucji, które mogą być zgłoszone jedynie w zarzutach zobowiązanego wniesionych w trybie art. 33 u.p.e.a. Na poparcie swojej argumentacji, Dyrektor IS powołał się na poglądy prawne wyrażone w wyrokach sądów administracyjnych, m.in. w wyrokach NSA z 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05 i z 2 października 2009 r., sygn. akt II FSK 689/08. 2.1. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 9 marca 2012 r. wniosła zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika [...] z uwagi na naruszenie art. 29, art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że: a) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte i prowadzone na podstawie decyzji nieprawomocnej; b) wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego na podstawie decyzji nieprawomocnej jest zgodne z prawem i nie stanowi przesłanki do umorzenia egzekucji; c) nieuzasadniony jest wniosek o umorzenie zgłoszony przez P. S.A.; d) błędne ustalenie stanu faktycznego w sprawie poprzez nie podjęcie żadnych czynności zmierzających do ustalenia zasadności wniosku P. S.A. oraz pominięcie stanu faktycznego wynikającego z pisma Burmistrza C. nr [...] z [...] grudnia 2009 r. potwierdzającego nieprawomocność decyzji określających zobowiązanie podatkowe. Autor skargi postawił także zarzuty rażącego naruszenia przepisów art. 6, 7 i 8 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego na podstawie błędnego stanu faktycznego i niewłaściwej podstawie prawnej, tj. art. 29 u.p.e.a. zamiast art. 59 u.p.e.a. 2.2. W uzasadnieniu autor skargi powtórzył dotychczasową argumentację zaprezentowaną uprzednio w zażaleniu. Dodał, że w sprawie brak było podstaw do wszczęcia egzekucji przeciwko Spółce, gdyż na podstawie art. 239a Op organ egzekucyjny nie może wszcząć egzekucji, jeżeli decyzja podatkowa jest nieostateczna. Nadto, zdaniem Spółki tytuły wykonawcze stanowiące podstawę wszczęcia egzekucji nie zostały wystawione, jak wynika z ich treści, na podstawie złożonej przez skarżącą deklaracji podatkowej, lecz wynikają z decyzji wymiarowej wydanej przez wierzyciela, która została następnie uchylona. Stąd negatywne konsekwencje z tego tytułu obciążają wierzyciela, w tym winien on ponosić koszty umorzonego postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo, zdaniem autora skargi organ nie wskazał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia dlaczego nie miał możliwości i obowiązku zweryfikowania wniosku skarżącej, w sytuacji gdy winien on zbadać, czy obowiązek ciążący na Spółce jest wymagalny i może być egzekwowany w postępowaniu egzekucyjnym. 2.3. Odpowiadając na skargę Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Zauważył, że skarga nie wnosi do sprawy żadnych nowych okoliczności. Powtórzył, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych niedopuszczalne jest badanie przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przesłankami dopuszczalności egzekucji administracyjnej są jedynie takie okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji. Dyrektor IS zauważył nadto, że skarżąca złożyła wniosek na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. z uwagi na brak częściowej wymagalności należności podatkowych. Czyli podstawy przedmiotowego wniosku nie stanowił przepis art. 29 u.p.e.a. wskazywany w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień. 4.1. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być nadto umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). 4.2. Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy jest zasadniczo bezsporny. Spółka wystąpiła z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. twierdząc, że obowiązek, o którym mowa w tytułach wykonawczych, został częściowo wykonany przed wszczęciem postępowania. Stąd nie jest wymagalny. Organy odmówiły zaś skarżącej umorzenia postępowania egzekucyjnego przyjmując, że okoliczności wskazywane we wniosku mogły być skutecznie zgłoszone w zarzutach, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Podkreślenia wymaga, że to skarżąca określiła ramy prawne postępowania administracyjnego. Z jej wniosku wyraźnie wynika, że domaga się ona umorzenia postępowania egzekucyjnego. Bezsporne jest, że Spółka została zawiadomiona o dokonanym zajęciu egzekucyjnym. Doręczono jej jednocześnie odpis tytułu wykonawczego. Wówczas Spółka mogła skorzystać z możliwości przewidzianej w przepisach art. 33 u.p.e.a. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ ten stwierdził dopuszczalność egzekucji administracyjnej, skoro nie zwrócił wierzycielowi tytułu wykonawczego. Skarżąca nie wskazywała w trakcie postępowania administracyjnego, a także w postępowaniu sądowym, na złożenie zarzutów przeciwegzekucyjnych. Z treści przedmiotowego tytułu wykonawczego wynika przy tym, że została pouczona o prawie do złożenia zarzutów. 5. Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione. Podzielił przy tym poglądy prawne zaprezentowane w wyrokach sądów administracyjnych przywołanych przez Dyrektora IS co do tego, że organ egzekucyjny w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a., nie posiada uprawnienia do weryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie, jeżeli jest wymagalne. Czyli w postępowaniu egzekucyjnym nie jest dopuszczalne weryfikowanie prawidłowości wydania i doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Skoro tytuł wykonawczy nie został zwrócony wierzycielowi i egzekucja została wszczęta, to brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie wskazanego przez Spółkę art. 59 § 1 pkt u.p.e.a. Nie wystąpiły bowiem przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Argumentacja skargi nie zasługiwała zatem na uwzględnienie, gdyż organy nie naruszyły w sprawie powołanego wyżej przepisu. Brak było przy tym podstaw do kontynuowania postępowania wszczętego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., z powodu okoliczności, które winny zostać podniesione przez Spółkę w trybie zarzutów egzekucyjnych (art. 33 u.p.e.a). Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że argumentacja Spółki w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie powinna być traktowana jako spóźnione zarzuty. Dyrektor IS dokonał przy tym stosownych rozważań na tle art. 59 § 1 u.p.e.a. i w sposób właściwy uzasadnił zaskarżone postanowienie. Prawidłowo wyjaśnił, dlaczego odstąpił od badania podnoszonych przez Spółkę okoliczności. Za chybiony Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 29 u.p.e.a., gdyż skarżąca złożyła wniosek w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.