VII SA/Wa 1740/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-20
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Mirosława Kowalska, Bożena Więch-Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę wewnętrznych instalacji i robót wykończeniowych w budynku mieszkalnym, który nie posiadał ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę ani nie został oddany do użytkowania, a którego wcześniejsze pozwolenie na budowę zostało uchylone, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Decyzja o pozwoleniu na budowę wewnętrznych instalacji i robót wykończeniowych w budynku mieszkalnym, który nie posiadał ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a którego wcześniejsze pozwolenie zostało uchylone, jest dotknięta rażącym naruszeniem prawa. Dotyczy to naruszenia przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozpoczęcia budowy, zatwierdzenia projektu budowlanego oraz postępowania naprawczego po uchyleniu pozwolenia. Takie naruszenie uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. G. i W. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na wykonanie wewnętrznych instalacji i robót wykończeniowych w budynku mieszkalnym. Organy administracji uznały, że decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana z rażącym naruszeniem przepisów Prawa budowlanego, ponieważ dotyczyła budynku, który nie miał ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a wcześniejsze pozwolenie zostało uchylone. Skarżący zarzucili naruszenie prawa przez organy stwierdzające nieważność, kwestionując charakter naruszeń oraz krąg stron postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę K. G. i W. G.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K. G. i W. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę skargę oddala
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołań K. G. i W. G., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...], stwierdzającą na wniosek C. C., M.C.-R. i S. R., nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej K. G. i W. G. pozwolenia na wykonanie wewnętrznych instalacji: elektrycznej, wodnej, centralnego ogrzewania oraz tynków i wylewek podposadzkowych, montaż warstw okładzinowych ocieplenia w budynku mieszkalnym jednorodzinnym wolnostojącym z garażem podziemnym na działce nr ewid. [...], obr. [...], [...], położonej przy ul. [...] w [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ omówił zasady postępowania nieważnościowego, jego charakter i wskazał, że postępowanie to ograniczone jest do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. Następnie wskazał, że weryfikowaną decyzją z dnia [...]stycznia 2011 r. Nr [...], Prezydent Miasta [...], m. in. na podstawie art. 28, 33, 34 ust. 4 i 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zatwierdził projekt budowlany i udzielił K. G.i W. G. pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego polegającego na wykonanie wewnętrznych instalacji: elektrycznej, wodnej, centralnego ogrzewania oraz tynków i wylewek podposadzkowych, montaż warstw okładzinowych ocieplenia w budynku mieszkalnym jednorodzinnym wolnostojącym na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...].
Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...], znak: poprzedzona była decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą K. G. i W. G. pozwolenia na budowę powyższego budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego z garażem podziemnym, wewnętrznymi instalacjami: elektryczną, wodno-kanalizacyjną, gazową, c.o., wentylacji, odgromową oraz zjazdem na działkach nr ewid. [...] i [...], obr. [...] [...], położonych przy ul. [...] w [...] i utrzymującą ją w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...]. Następnie decyzją z dnia [...]listopada 2010 r., znak: [...], Wojewoda [...] po wznowieniu postępowania, na wniosek M. C.-R., uchylił własną decyzję z dnia [...]lipca 2008 r. znak: [...], oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił ww. decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...], znak: [...], i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ww. budynku mieszkalnego.
Organ stwierdził, że kontrolowana decyzja udzielała zatem pozwolenia na wykonanie robót budowlanych w budynku, który w dacie jej wydania nie miał ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, jak też budynek ten nie został oddany do użytkowania.
Organ uznał, że weryfikowana decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., w trybie niezgodnym z przepisem art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm. - wg stanu na dzień 17 stycznia 2011 r.) w istocie zalegalizowała cały budynek mieszkalny jednorodzinny, na który w dniu jej wydania brak było decyzji o pozwoleniu na budowę, oraz który nie był legalnie użytkowany.
Przywołując treśc przepisu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego organ wskazał, że rozpoczęcie albo wznowienie budowy w razie uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, może nastąpić po wydaniu nowej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Wyjaśnił, że w każdym przypadku prowadzenia procesu inwestycyjnego na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, niezbędna jest ocena wykonanych już robót budowlanych przez organ nadzoru budowlanego i dopiero w zależności od wyniku tego postępowania inwestor może ubiegać się o pozwolenie na budowę obejmujące jednak wyłącznie roboty, które nie zostały jeszcze zrealizowane. Decyzja udzielająca pozwolenia na budowę wydana w trybie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego nie legalizuje zrealizowanych robót (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/GL 103/10). Zgodnie zaś z wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 28 listopada 2007 r.. sygn. akt 11 SA/Ol 945/07, w przypadku uchylenia pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego winien zastosować procedurę przewidzianą w art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a postępowanie powinno zmierzać do legalizacji wykonanych robót budowlanych, przez doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem.
Weryfikowana decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., wydana została więc z rażącym naruszeniem art. 28 ust. 1 (roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 Prawa budowlanego) i art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego (poprzez jego niezastosowanie).
Ponadto, zgodnie z brzmieniem przepisu art. 33 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego (wg stanu na dzień 17 stycznia 2011 r.). do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, aktualnym na dzień opracowania Projektu; nie dotyczy to uzgodnienia i opiniowania przeprowadzanego w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Przepis art. 34 ust. 4 Prawa budowlanego stanowi natomiast, że ww. projekt budowlany podlega zatwierdzeniu w decyzji o pozwoleniu na budowę.
Organ wskazał również, że z treści art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego wynika, iż przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza m. in. kompletność projektu budowlanego.
Analiza akt sprawy organu stopnia podstawowego wykazała, że do wniosku z dnia [...] listopada 2010 r. o wydanie pozwolenia na budowę "wewnętrznych instalacji: elektrycznej, wodnej, centralnego ogrzewania" inwestorzy K. G. i W.G. - załączyli projekt budowlany dotyczący całości (m. in. strona tytułowa, opis techniczny, część rysunkowa, plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia) budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z infrastrukturą techniczną oraz zjazdem usytuowanych na działce nr ewid. [...]obr. [...] [...] położonej przy ul. [...] w [...].
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że ww. projekt budowlany jest niespójny z zatwierdzającą go decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...]. Z jednej strony udzielono pozwolenia na wykonanie wewnętrznych instalacji: elektrycznej, wodnej, centralnego ogrzewania oraz tynków i wylewek podposadzkowych, montaż warstw okładzinowych ocieplenia w budynku mieszkalnym jednorodzinnym wolnostojącym z garażem podziemnym na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w [...], z drugiej zaś zatwierdzono projekt budowlany budynku mieszkalnego jednorodzinnego na ww. działce wraz z infrastrukturą techniczną i zjazdem na działkę nr ewid. [...]. W konsekwencji organ stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło również do rażącego naruszenia przepisu art. 34 ust. 4 Prawa budowlanego.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy jest ono oczywiste. Oznacza to, że sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a konkretnym przepisem prawa jest wyraźna, rzucająca się w oczy. Rażąco naruszony może być wyłącznie przepis jednoznaczny, niepowodujący wątpliwości interpretacyjnych.
Zaakceptowanie opisanego w niniejszej sprawie naruszenia art. 28 ust. 1 i 37 ust. 2 Prawa budowlanego prowadziłoby do legalizacji obiektu budowlanego w trybie nieprzewidzianym przepisami prawa, a więc poza kontrolą ze strony właściwych organów nadzoru budowlanego. Zaakceptowanie zaś naruszenia art. 34 ust. 4 Prawa budowlanego doprowadziłoby do sytuacji, w której nie byłoby jednoznacznie wiadomym, co jest przedmiotem inwestycji - roboty budowlane wymienione w sentencji kwestionowanego pozwolenia na budowę, czy też budynek mieszkalny opisany i zilustrowany w zatwierdzonym projekcie budowlanym.
Reasumując organ stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...], dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Jednocześnie wskazał, że nie stwierdził innych wad wynikających z art. 156 § 1 k.p.a.
Stąd też należało utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...]listopada 2011 r. znak: [...], stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...].
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia pozostaje argumentacja odwołań, cyt.: "postępowanie było prowadzone na wniosek osób, które nie mogą być jego stronami albowiem nie maja w tym postępowaniu żadnego interesu, nawet faktycznego". Wyjasnił, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się art. 28 k.p.a., a jego stroną jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1904 r., sygn. akt II SA 2164/92, wyrok NSA z dnia 10 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 802/04). Powyższe jest konsekwencją rozpoznawania przez organ nadzoru nowej sprawy w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją, dlatego też otwiera się następnie dla wszystkich stron tego postępowania droga weryfikacji takiej decyzji w trybie zwykłym i trybach nadzwyczajnych oraz kontroli sądowej (por. uchwała Izby Cywilnej i Administracyjnej SN z dnia 15 grudnia 1984 r., sygn. akt III AZP 8/83).
Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotycz) postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę, tak rozumiany interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który jako przepis szczególny względem przywołanego wyżej art. 28 k.p.a. ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu należy natomiast rozumieć, zgodnie z przepisem art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu.
Wnioskodawcy – C. C., M. C.-R. i S. R. są współwłaścicielami działki nr ewid. [...], obr. [...] [...]położonej w [...] (Księga Wieczysta Nr [...] [...]), która bezpośrednio sąsiaduje z działką inwestycyjną nr ewid. [...].
Zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.), odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m.
Analiza akt sprawy (m. in. projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]stycznia 2011 r. Nr [...], projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...]), wykazała jednoznacznie, że z uwagi na wysokość budynku mieszkalnego istniejącego na działce inwestycyjnej nr ewid. [...] (11,13 m), jak również jej odległość od granicy z działką o numerze ewid. [...] (ok 4,00 m), działka ta znajduje się niewątpliwie w obszarze oddziaływania spornego obiektu budowlanego. Przedstawione wyżej usytuowanie oraz rozmiary obiektu ograniczają bowiem - mając na uwadze treść przywołanego wyżej przepisu § 13 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. - możliwość zagospodarowania działki nr ewid. [...]. Osoby uprawnione do powyższej nieruchomości, chcąc zrealizować na niej pewne kategorie przedsięwzięć (np. rozbudowa istniejącego lub budowa nowego domu jednorodzinnego z otworami okiennymi skierowanymi w stronę działki o numerze ew. [...]), aby spełnić wymóg; dotyczące przesłaniania (tj. przewidziane przywołanym wyżej § 13 rozporządzenia z. dnia 12 kwietnia 2002 r.) musiałyby odsunąć projektowany obiekt od granicy z działką o numerze ewid. [...] na odległość większą, aniżeli 4.00 m dopuszczalne na mocy przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Tym samym fakt realizacji przedmiotowego budynku mieszkalnego niewątpliwie ogranicza możliwość zagospodarowania działki o numerze ewid. [...] należącej do C. C., M.C.-R. i S.R..
W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że C. C.. M.C.-R. i S.R. są stronami w niniejszym postępowaniu nieważnościowym. Wydając bowiem decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...], Prezydent Miasta [...] w istocie zalegalizował obiekt budowlany ograniczający w zagospodarowaniu działkę nr ewid. [...] należącą do C. C., M.C.-R. i S. R. Innymi słowy, skutkiem wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia jest ograniczenie wnioskodawców w możliwości zagospodarowania należącej do nich nieruchomości.
Organ odwoławczy dodał też, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...]listopada 2011 r., Wojewoda [...] wskazał przepisy prawa, które w jego ocenie zostały rażąco naruszone oraz uzasadnił swoje stanowisko. Mając na uwadze powyższe uznał za chybioną argumentację odwołań, jakoby organ Wojewódzki nie wskazał na czym polega rażące naruszenie prawa poza stwierdzeniem, że jest ono rażące.
W kontekście ustalonego stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, organ uznał, że bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia pozostają również pozostałe zarzuty odwołań odnoszące się do zatwierdzonego projektu budowlanego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. złożyli K. G. i W.G. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzające ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W skardze wskazali, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej ma charakter wyjątkowy i oparcie się na przesłankach określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w tym rażącym naruszeniu prawa jest możliwe dopiero wówczas, gdy wadliwość decyzji ma szczególny ciężar gatunkowy. Tymczasem decyzja poddana nadzwyczajnej kontroli jest decyzja prawidłową, wydaną na podstawie i w granicach prawa. Jeżeli nawet można się doszukać w niej jakichkolwiek wadliwości, to niewątpliwie nie mają one charakteru rażącego. Dlatego zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane z naruszeniem prawa, zaś organy nadużyły swoich kompetencji, czyniąc z trybu nadzwyczajnego jakim jest stwierdzenie nieważności kolejną instancję, mimo że takowa nie istnieje.
"Rażące" naruszenie art. 37 ust. 2 pr. bud., jakiego dopatrzył się organ jest niezrozumiałe. Zgodnie z tym przepisem rozpoczęcie albo wznowienie budowy, w przypadkach określonych w ust. 1, art. 36a ust. 2 albo w razie stwierdzenia nieważności bądź uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, może nastąpić po wydaniu nowej decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28, albo decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 4. Przecież w okolicznościach niniejszej sprawy wydane właśnie zostało nowe pozwolenie na budowę - na roboty, które nie zostały jeszcze wykonane. Spełniona zatem została przesłanka wynikająca z przepisu wymagająca wydania nowego pozwolenia na budowę. Oczywiście nowe pozwolenie na budowę nie mogło obejmować wcześniej wykonanych robót budowlanych, gdyż dopiero to wiązałoby się z naruszeniem art. 28 ust. 1 pr. bud. Nie można wszakże wydać pozwolenia na budowę obejmującego roboty już wykonane. Konstrukcja myślowa przyjęta przez organ jest karkołomna a już na pewno nie może świadczyć o rażącym naruszeniu prawa prze organ udzielający pozwolenia na budowę.
Bezzasadny jest zarzut sprzeczności pomiędzy pozwoleniem na budowę a treścią projektu budowlanego. Z treści pozwolenia na budowę jednoznacznie wynika jaki zakres robót budowlanych jest nim objęty. Oczywistym jest również, że wewnętrzna instalacja elektryczna, wodna i centralnego ogrzewania nie jest ulokowana w powietrzu, lecz jest elementem istniejącego obiektu budowlanego. Dlatego przedstawienie jej położenia w odniesieniu do całego budynku było jak najbardziej uzasadnione. Inwestorzy być może zrobili więcej niż musieli, czyli przedstawili bardziej kompletny i kompleksowy projekt budowlany, ale nie można z tego powodu czynić organowi wydającemu pozwolenie na budowę żadnych zarzutów, a tym bardziej zarzutu rażącego naruszenia prawa. Nie ma żadnych wątpliwości co do zakresu udzielonego pozwolenia na budowę, zaś dostrzeżone przez organ uchybienia w tym zakresie są wydumane i nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Jeśli chodzi o ustalenie kręgu stron postępowania skarżący wskazali, że nie można na etapie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności konwalidować uchybień stron, które nie zadbały o zapewnienie sobie udziału w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Organ nie miał prawa rozszerzać kręgu stron postępowania o osoby, które nie uczestniczyły w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Osoby te bowiem dysponowały uprawnieniem do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, jeżeli uważają, że bez swej winy nie brały udziału w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa, a skarga nie jest zasadna.
Sąd kontrolował decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. utrzymującą mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. stwierdzającą nieważność decyzji udzielającej pozwolenia na budowę.
Złożenie wniosku przez C. C., M. C.-R. i S. R. o stwierdzenie nieważności kontrolowanej w niniejszym postępowaniu nieważnościowym decyzji stanowiło podstawę wszczęcia i przeprowadzenia postępowania, w wyniku którego organ nadzorczy obowiązany był dokonać oceny, czy w kontrolowanym rozstrzygnięciu tkwią wady nieważnościowe, co też, w ocenie sądu, uczynił prawidłowo.
Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy nadzorcze prawidłowo oceniły, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] jest dotknięta wadami, o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego względu organy nadzorcze zasadnie stwierdziły nieważność decyzji objętej wnioskiem C. C., M. C.-R. i S. R..
Na wstępie trzeba zatem wskazać, że zaskarżona decyzja wydana została w szczególnym trybie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Przede wszystkim należy podkreślić, że postępowanie takie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe.
Wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych, w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było również wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze –czyli skutki, które wywołuje decyzja. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. W innym miejscu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził natomiast, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 marca 2004 r. IV SA 3763/03, LEX 156952). Stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyny rażącego naruszenia prawa może mieć zatem miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny (tj. rażący) narusza konkretny przepis prawa, a ponadto jej obowiązywanie wywołuje skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie prawidłowo organ uznał, że weryfikowana decyzja rażąco narusza przepisy art. 28 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego.
Nie budzi wątpliwości Sądu, iż w przypadku uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę (w przedmiotowej sprawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]), w stosunku do zrealizowanej części obiektu, należy przeprowadzić postępowanie naprawcze w trybie art. 50, art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 7 Prawa budowlanego, mające na celu doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wymienione przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza konieczność ich odpowiedniego zastosowania. Dopiero pozytywny wynik postępowania naprawczego, a więc zakończonego decyzją, o której mowa w art. 51 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego i wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę w zakresie robót, które nie zostały jeszcze zrealizowane, umożliwiałyby wydanie organowi architektoniczno-budowlanemu, pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego.
Potwierdza to również treść art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego nakazującego aby obiekty budowlane wraz ze związanymi z nimi urządzeniami budowlanymi, projektować i budować w sposób określony w przepisach.
Weryfikowana decyzja odnosiła się do pozwolenia na budowę urządzeń budowlanych (art. 3 pkt. 9 Prawa budowlanego) czyli urządzeń instalacyjnych (instalacji elektrycznej, wodnej i co.), jak też do robót wykończeniowych (tynki, wylewki podposadzkowe, montaż warstw okładzinowych ocieplenia budynku).
Zatem były to roboty związane z obiektem budowlanym, przy czym ten obiekt, na datę weryfikowanej decyzji, nie posiadał ani pozwolenia na budowę, ani pozwolenia na użytkowanie. Nie miał stwierdzonej zgodności z prawem wykonanych w nim wcześniej robót budowlanych. Projektowanie i budowanie ww. urządzeń budowlanych związanych z takim obiektem naruszałoby art. 50 i 51 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3 i ust. 7 Prawa budowlanego.
Wymagania przepisu art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego oznaczają, że projektowanie i budowanie musi również uwzględniać bezwzględnie obowiązujące przepisy tej ustawy. Zatem obowiązkiem organu orzekającego w przedmiocie wniosku o pozwolenie na budowę urządzeń budowlanych było ustalenie czy udzielenie takiego pozwolenia dotyczy robót związanych z obiektem budowlanym odpowiadającym prawu. Organ udzielając takiego pozwolenia nie może sankcjonować dotychczas wykonanych robót budowlanych. Narusza to przepis art. 28 ust.1 w zw. z art. 37 ust. 2 i art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Wymieniony art. 37 prawa budowlanego nie przewiduje trybu szczególnego do usankcjonowania wcześniej wykonanych robót budowlanych.
Sąd podziela również ustalenia organu o rażącym naruszeniu art. 34 ust. 4 Prawa budowlanego przez weryfikowaną decyzję. Do wniosku o pozwolenie na budowę z dnia [...] listopada 2010 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. inwestor załączył projekt budowlany dotyczący budowy całego budynku mieszkalnego, jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...]. Zatwierdzenie projektu budowlanego w inkryminowanej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. nie zawiera stwierdzenia, że zatwierdzenie to dotyczy zaprojektowanych w nim robót, na które udzielane jest pozwolenie na budowę. W tych warunkach rozbieżność miedzy treścią decyzji o pozwoleniu na budowę, a zakresem zatwierdzonego projektu budowlanego jest nie do pogodzenia w świetle prawidłowo stosowanego art. 34 ust. 4 Prawa budowlanego.
Z tych względów stwierdzenie organu, iż weryfikowana decyzja narusza ww. przepisy prawa materialnego w sposób istotny wypełniający przesłankę rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest uprawnione.
W sprawie prawidłowo też została określona strona postępowania w osobach C. C., M. C.-R. i S. R. z uwagi na ich interes prawny wynikający z faktu, iż jako współwłaściciele działki nr ew. [...] graniczącej z działką, na której prowadzone są prace inwestycyjne, zostali ograniczeni w swoich prawach właścicielskich działaniami inwestorów i treścią § 13 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690).
Weryfikowana decyzja zatwierdzając projekt budowlany w zakresie wyżej przedstawionym oraz udzielając pozwolenia na wykonanie określonych robót w rzeczywistości sankcjonowała dotychczas wykonane roboty budowlane przez inwestorów. Były to roboty dotyczące budowy domu, którego wysokość i odległość od granicy działki nr ew. [...]powoduje ograniczenie w zagospodarowaniu tej działki w ten sposób, że chcąc wykonać określone przedsięwzięcia budowlane współwłaściciele działki będą musieli odsunąć projektowany obiekt na odległość większą niż 4 m wyznaczoną § 12 ww. rozporządzenia wykonawczego. Zatem organ ustalił podstawę prawną określającą interes prawny wnioskodawców przedmiotowego postępowania administracyjnego.
Jest to prawidłowe ustalenie, podzielane przez Sąd orzekający w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy ani przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpływać na wynik sprawy.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło