IV SA/Gl 378/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego - z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz popędzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w decyzji z dnia [...]r. nr [...] zobowiązało Prezydenta Miasta C. do wydania decyzji, mocą której rozstrzygnie prawo L.B. do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem L.R. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) odmówił L.B. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem L.R. w okresie od 1 lipca 2011 r. do 30 września 2011 r. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W uzasadnieniu tej decyzji przywołano treść art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie zamieszczono stwierdzenie, że przepis ten zakłada przyznanie dodatku zarówno przy urodzeniu jednego, jak również większej liczby dzieci w ramach jednego porodu. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się L.B., która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z wydanej decyzji, jak również przedstawiła sytuację faktyczną, która wystąpiła w jej przypadku. Prezentując własne stanowisko wyraziła dezaprobatę dla działań organów administracji, jak również nawiązała do orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., w którym przyjęto, że przedmiotowy dodatek przysługuje na każde z dzieci urodzonych w ramach jednego porodu. W odwołaniu tym nawiązała również do postanowień art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano treść art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dokonując wykładni przywołanego przepisu organ ten stwierdził, że ustawodawca ustanawiając ten dodatek nie zróżnicował jego wysokości od ilości dzieci urodzonych podczas jednego porodu, a zatem opowiedziano się za stanowiskiem, iż przysługuje jeden dodatek w wysokości 400 zł, niezależnie od tego ile dzieci urodzi się w ramach jednego porodu. Urodzenie w ramach jednego porodu większej liczby dzieci wpływa jedynie na długość jego otrzymywania, ponieważ przysługuje on przez okres 36 miesięcy kalendarzowych, a nie przez 24 miesiące kalendarzowe. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się L.B., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła powyższej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez twierdzenie, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości 400 zł na wszystkie dzieci, gdy powoływana ustawa nie zawiera takiego wskazania i nie wprowadza żadnego ograniczenia. Nadto zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej oraz niepodanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej nie dano wiary. W motywach skargi rozwinięto zarzuty kierowane pod adresem rozstrzygnięcia organu administracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie przepisów prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 145 § 1 pkt 2 Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi przepisami, Sąd w pierwszej kolejności zobligowany był zbadać, czy organy administracji publicznej obu instancji uprawnione były do wydania rozstrzygnięcia w zakresie objętym przedmiotem sprawy. Przypomnieć należy jedynie, że organ wyższego stopnia w swojej decyzji z dnia [...]r. nr [...] zobowiązał Prezydenta Miasta C. do wydania decyzji, mocą której rozstrzygnie prawo L.B. do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem L.R. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zobowiązanie takie wynikło z tego, że organy administracji przyznały stronie taki dodatek z uwagi na sprawowanie opieki nad M.R., natomiast pominięta została kwestia takiego dodatku w stosunku do L.R. urodzonej w ramach tego samego porodu. Opisany stan faktyczny, zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, wyjaśniony jest w sposób prawidłowy i umożliwiający podjęcie właściwego rozstrzygnięcia. Tym samym zgłaszane przez skarżącą zarzuty w tym zakresie nie mogą zostać uwzględnione. Skoro stan faktyczny w niniejszej sprawie nie wzbudza istotniejszych wątpliwości, odnieść się należy do stanu normatywnego, stanowiącego podstawę prowadzonego postępowania. Stosownie do postanowień art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod faktyczną opieką uprawnionego do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres: 24 miesięcy kalendarzowych lub 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, albo 72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przedmiotowy dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie. W przypadku równoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez oboje rodziców lub opiekunów prawnych dziecka przysługuje jeden dodatek, nadto w przepisie tym zamieszczono przesłanki, których wystąpienie skutkowało będzie odmową przyznania dodatku. Przywołany stan prawny stał się podstawą rozbieżności między skarżącą a organami administracji. Zdaniem skarżącej, z przywołanego unormowania wynika, że w przypadku urodzenia w ramach jednego porodu więcej niż jednego dziecka w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, dodatek taki przysługuje na każde z urodzonych dzieci. Stanowisko organów administracji jest odmienne i sprowadza się do tego, że z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje tylko jeden dodatek, natomiast ilość urodzonych dzieci ma wpływ na długość okresu przez który dodatek taki będzie przysługiwał. Podkreślić należy, że skarżąca zarówno w odwołaniu, jak również w skardze do tutejszego Sądu przywołała dla potwierdzenia własnego stanowiska wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/07. Natomiast organy administracji odwoływały się do treści przepisu normującego prawo do przedmiotowego dodatku i przeprowadzały własną analizę. W zaistniałej sytuacji rozważyć należy, które z prezentowanych stanowisk jest prawidłowe i powinno mieć zastosowanie. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że skarżąca odwołała się do orzeczenia WSA w Poznaniu, przy czym podkreślić należy, że wyrok ten pozostaje w odosobnieniu, ponieważ powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w przypadku urodzenia w trakcie jednego porodu więcej niż jednego dziecka przysługuje wyłącznie jeden dodatek, a nie na każde z urodzonych dzieci (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1495/11 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W świetle powyższego ustalenia przyjdzie uznać, że w przypadku urodzenia w ramach jednego porodu więcej niż jednego dziecka przysługuje jeden dodatek przy czym przysługuje on przez okres 36 miesięcy kalendarzowych, a nie przez 24 miesiące. Powyższe ustalenia posiadają istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Jak bowiem było to na wstępie niniejszego uzasadnienia sygnalizowane, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...]r. przyznał skarżącej taki dodatek, jednakże w sentencji podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że przysługuje on z tytułu urodzenia M.R., natomiast organ odwoławczy w swojej decyzji z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i zamieścił w uzasadnieniu wskazanie sprowadzające się do tego, że organ pierwszej instancji ma uruchomić postępowanie administracyjne zmierzające do rozpatrzenia sytuacji dotyczącej objęcia przedmiotowym dodatkiem L.R. urodzonej w ramach tego samego porodu co M.R. Powyższe wskazanie stało się przedmiotem uruchomienia przez organ pierwszej instancji przedmiotowego postępowania. W tej sytuacji rozważyć należy, czy uruchomienie takiego postępowania było zasadne i miało swoje umocowanie w przepisach prawa. Na wstępie przyjdzie zauważyć, że stroną postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych i przysługujących do niego dodatków jest osoba sprawująca opiekę nad dzieckiem, a zatem w tym przypadku L.B. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...]r. przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na M. i L. R. urodzonych dnia [...]r., jak również dodatek z tytułu opieki nad M.R. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Oznacza to, że w rozstrzygnięciu tym wskazany organ pominął unormowanie sytuacji prawnej związanej z przyznaniem dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego wobec córki skarżącej L.R. Jak powyżej zostało zaznaczone skarżącej przysługuje jeden dodatek ze wskazanego tytułu i mocą przywoływanej decyzji z dnia [...]r. taki dodatek otrzymała, a co jest istotne Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. utrzymało ją w mocy, a tym samym stała się ona decyzją ostateczną. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do uruchomienia kolejnego postępowania zmierzającego do unormowania sytuacji prawnej skarżącej związanej z prawem do przedmiotowego dodatku. Podkreślić należy, że wydanie decyzji odmawiającej przyznania tegoż dodatku na rzecz L.R. nie znajduje umocowania w treści art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uruchomienie tego postępowania i wydanie decyzji odmawiającej przyznania wskazanego dodatku oznacza wydanie decyzji w sprawie zakończonej inną decyzją ostateczną, a tym samym wyczerpana został przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, przewidziana treścią art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedstawione powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została w sprawie zakończonej inną decyzją ostateczną, a okoliczność ta po myśli art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyczerpuje znamiona stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Skutkiem niniejszego wyroku jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji, jak również organu odwoławczego. W tej sytuacji rozważyć należy sposób rozwiązania sytuacji związanej z tym, że decyzja Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. przewiduje przyznanie przedmiotowego dodatku z uwagi na sprawowanie opieki nad M.R. Podkreślić należy, że sytuacja, która zaistniała w niniejszej sprawie wyczerpuje znamiona uzupełnienia orzeczenia przewidziane treścią art. 111 Kodeksu postępowania administracyjnego. Również podkreślić należy, że organ odwoławczy w swojej decyzji z dnia [...]r. dostrzegł występujące uchybienie, jednakże zalecił zastosować wadliwe rozwiązanie, zatem celem usunięcia występującej rozbieżności uznać należy, że w tym zakresie właściwym rozwiązaniem będzie uzupełnienie decyzji przeprowadzone w trybie przywołanego powyżej przepisu i z zastosowaniem przewidzianej w nim formy działania. Z uwagi na fakt, że mocą zaskarżonej decyzji odmówiono skarżącej przyznania dodatku z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego, Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wskazanej powyżej ustawy, stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. mw