II SA/Lu 1003/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca),, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Starszy asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 19 września 2012 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po rozpoznaniu wniosku J. A. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 15 maja 2012 r., nr [...], nakazującej J. A. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku położonego na działce nr ewid. "x" w K.-B., gmina S., użytkowanego jako obora na chów krów mlecznych, bez wymaganego prawem zgłoszenia – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że wymieniona na wstępie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 15 maja 2012 r., nr [...], została skutecznie doręczona wnioskodawcy, w trybie doręczenia zastępczego, w dniu 31 maja 2012 r. Wobec braku możliwości doręczenia stronie decyzji w sposób określony w art. 42 i art. 43 K.p.a., przesyłkę pozostawiono w dniu 17 maja 2012 r. w urzędzie pocztowym w C. na okres 14 dni, umieszczając w oddawczej skrzynce pocztowej zawiadomienie dla adresata o możliwości odbioru przesyłki w terminie 7 dni od tej daty. Przesyłkę tę awizowano powtórnie w dniu 25 maja 2012 r. W związku z niepodjęciem przesyłki przez adresata w wyznaczonym terminie, została ona zwrócona organowi w dniu 4 czerwca 2012 r. W dniu 13 sierpnia 2012 r. wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Podkreślił, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, gdyż o wydaniu decyzji dowiedział się dopiero z upomnienia do wykonania obowiązku nałożonego decyzją, a z treścią decyzji zapoznał się dopiero 30 lipca 2012 r., kiedy to wskazana decyzja, na jego żądanie, została mu przesłana listem zwykłym. Przyczyną, z powodu której nie odebrał kierowanej do niego decyzji z dnia 15 maja 2012 r. była jego nieobecność w miejscu zamieszkania z powodu wyjazdów służbowych do Holandii w okresie do 15 do 27 maja 2012 r. i następnie do wsi S. w okresie do 7 czerwca 2012 r. W ocenie organu wskazane okoliczności nie świadczą o braku winy wnioskodawcy w uchybieniu powyższego terminu. Z akt sprawy wynika, że nie został ustanowiony pełnomocnik do reprezentowania strony w niniejszym postępowaniu ani nie ustanowiono pełnomocnika do doręczeń. Wnioskodawca nie zawiadomił też organu o zmianie swojego miejsca aktualnego pobytu, pomimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. Organ pierwszej instancji informował również szczegółowo odwołującego się o przebiegu postępowania administracyjnego w sprawie. Był on więc świadomy, że wydanie kolejnego rozstrzygnięcia w sprawie nastąpi po 30 kwietnia 2012 r. Dbając należycie o swoje interesy, odwołujący się powinien więc był przewidzieć, w jaki sposób należy zapewnić odbiór kierowanej do niego przesyłki w czasie swej nieobecności, w celu jej ewentualnego zaskarżenia, wskazując choćby tymczasowy adres do doręczeń albo ustanawiając pełnomocnika. Skarżący tego nie uczynił, co oznacza, że nie dołożył należytej staranności w dochowaniu terminu do złożenia odwołania w tej sprawie. Na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę do Sądu złożył J. A., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia albo ewentualnie o jego uchylenie. W ocenie skarżącego organem właściwym do wydania tego postanowienia, zgodnie z art. 59 § 1 K.p.a. był Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]. Skarżący podkreślił, iż nie miał obowiązku ustanowienia pełnomocnika do reprezentowania strony w niniejszym postępowaniu ani pełnomocnika do doręczeń. Nie był także zobligowany do podawania nowego adresu zamieszkania, bo ten adres się nie zmienił, a skarżący jedynie okresowo nie był obecny w miejscu zamieszkania. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, skarżący nie był obowiązany do nieustannego monitorowania czynności podejmowanych przez organ pierwszej instancji w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Postanowieniem tym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 15 maja 2012 r., nr [...], nakazującej skarżącemu przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku położonego na działce nr ewid. "x" w K.-B., gmina S., użytkowanego jako obora na chów krów mlecznych, bez wymaganego prawem zgłoszenia. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność ta jest bezskuteczna, zaś organ odwoławczy obowiązany jest – stosownie do art. 134 K.p.a. – stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu nie pozbawia jednak strony możliwości obrony jej interesów. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeśli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie, w myśl art. 59 § 2 K.p.a., organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu wydał [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], będący organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od opisanej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 15 maja 2012 r., nr [...]. W świetle art. 128 § 3 K.p.a. właściwym do rozpatrzenia odwołania jest bowiem organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) nie przewidują w przypadku decyzji dotyczącej nakazu przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego takiej regulacji szczególnej. Z art. 83 ust. 2 tej ustawy wynika, że organem wyższego stopnia w stosunku do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, a więc organem właściwym do rozpatrzenia odwołania, jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego. Niezasadny był zatem zarzut skarżącego, który dopatrywał się przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia z powodu wydania tego aktu przez organ niewłaściwy (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.). Bezzasadne są również pozostałe zarzuty skarżącego. W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowaną jest, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 15 maja 2012 r., nr [...]. Skarżący uważa jednak, że niedochowanie tego terminu nastąpiło bez jego winy. W związku z tym wraz z odwołaniem złożył on wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu prawidłowe było wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko organu co do braku podstaw do przywrócenia skarżącemu uchybionego przez niego terminu. Podstawowym kryterium przywrócenia terminu, w myśl powołanego art. 58 § 1 K.p.a., jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w uchybieniu terminu. Oceniając spełnienie tej przesłanki należy mieć na uwadze, że na stronach postępowania spoczywa obowiązek szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można zatem mówić wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (wyrok NSA z dnia 28 listopada 2012 r., I OSK 1257/11, niepubl., dostępny w CBOSA; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 282). We wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu, albowiem w okresie do 15 do 27 maja 2012 r. przebywał w Holandii, gdzie prowadził rokowania handlowe celem zakupu jałówek na użytek prowadzonych przez niego gospodarstw rolnych. Po powrocie do kraju przebywał aż do 7 czerwca 2012 r. w jednym z prowadzonych przez siebie gospodarstw rolnych we wsi S., gdzie nadzorował prowadzone prace polowe i procesy inwestycyjne. Kiedy wrócił do Cycowa, nie oczekiwała na niego żadna przesyłka od PINB w [...]. Okoliczności wskazane przez skarżącego nie dają podstaw do uznania, iż nie ponosi on winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od powołanej decyzji. Ponownie należy bowiem podkreślić, iż brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się przykładowo przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Inne okoliczności, takie jak zwolnienie lekarskie od pracy czy wyjazd z miejsca zamieszkania nie uprawdopodabniają, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Okoliczności te nie wykluczają bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez inną osobę (wyrok NSA z dnia 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08, Legalis; B. Adamiak, jw., s. 283). O braku winy można więc mówić tyko w tym przypadku, gdy strona w celu dochowania terminu zmuszona byłaby do podjęcia nadzwyczajnego wysiłku, przykładowo zagrażającego jej zdrowiu lub życiu albo narażającego ją na poważne straty. Taka sytuacja nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie. Nieobecność skarżącego w miejscu zamieszkania z powodu wyjazdu służbowego, nawet za granicę, nie może świadczyć o obiektywnej niemożliwości dochowania przez niego terminu do złożenia odwołania. Skarżący, będący rolnikiem prowadzącym wielkotowarowe gospodarstwo rolne, mógł bowiem niewątpliwie tak zorganizować swoje zajęcia zawodowe, aby samodzielnie lub też przy pomocy innych osób odebrać kierowaną do niego przez PINB w [...] korespondencję lub ustalić, choćby drogą telefoniczną lub przy użyciu poczty elektronicznej, czy taka korespondencja w czasie jego nieobecności w miejscu zamieszkania nie była do niego wysyłana. Wbrew zarzutom skarżącego, nie narusza prawa stanowisko organu odwoławczego, który przykładowo jedynie wskazał na możliwość uniknięcia przez skarżącego negatywnych skutków braku jego obecności pod wskazanym organowi adresem miejscu zamieszkania, w przypadku gdyby ustanowił on – na ten okres – pełnomocnika do prowadzenia jego sprawy bądź jedynie pełnomocnika do odbioru kierowanej do skarżącego przez organ korespondencji. Nie ulega także wątpliwości, że skarżący, dbając należycie o zabezpieczenie swoich interesów w toczącym się postępowaniu administracyjnym, skoro wiedział, że zmuszony jest opuścić na jakiś czas miejsce zamieszkania, to mógł na przykład pisemnie lub nawet telefonicznie (przy użyciu poczty elektronicznej) poinformować organ o tym fakcie, zwracając się z prośbą o niedoręczanie mu w tym czasie ewentualnych rozstrzygnięć. Takich działań, świadczących o dochowaniu należytej staranności, skarżący jednak nie podjął, narażając się na negatywne konsekwencje swojego działania w toczącym się z jego udziałem postępowaniu administracyjnym. Ubocznie należy zauważyć, co wynika z akt administracyjnych sprawy i co potwierdził sam skarżący, iż o wydaniu decyzji PINB w [...] z dnia 15 maja 2012 r., nr [...], a tym samym również o uchybieniu terminu do złożenia odwołania, skarżący dowiedział się już w dniu 4 lipca 2012 r., kiedy odebrał osobiście upomnienie kierowane do niego przez ten organ, w którym to piśmie poinformowano go m.in. o dacie wydania i treści wskazanej wyżej decyzji (k. 123, 124 akt adm. I inst.). Wniosek skarżącego z dnia 13 sierpnia 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji złożony został zatem z uchybieniem ustawowego siedmiodniowego terminu do złożenia tego wniosku, który to termin nie podlega przywróceniu (art. 58 § 2 i § 3 K.p.a.), co również uzasadniało odmowę jego uwzględnienia. Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).