I SA/Wa 1330/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Marek Wroczyński Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] czerwca 2012r., znak [...] na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 w zw. z art. 155 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "kpa"), po rozpatrzeniu odwołania K. L. (dalej: "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012r., znak [...], odmawiającą zmiany pkt. II ostatecznej decyzji własnej z [...] marca 2011r., znak [...], w którym odmówił potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. Ż. domu mieszkalnego – [...]pokojowego, budynku parterowego z kuchnią, pralnią i mieszkaniem gospodyni, zabudowań gospodarczych: spichlerza – parteru używanego jako część mieszkalną, górą jako pomieszczenia do magazynowania zboża, obory, chlewu oraz budynku administracyjnego. Decyzja Ministra Skarbu Państwa z [...] czerwca 2012r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Decyzją z [...] marca 2011r. Wojewoda [...] potwierdził skarżącej – spadkobierczyni H. Ż., prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. Ż. nieruchomości w miejscowości B., powiat [...], województwo [...], położonych na obecnym terytorium [...], obejmującej [...] ha. ziemi ornej i [...] ha ogrodu warzywnego, sadu i parku, w formie świadczenia pieniężnego, stanowiącego na dzień wydania decyzji kwotę [...] zł.- pkt I decyzji i jednocześnie w punkcie II decyzji organ odmówił potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. Ż. domu mieszkalnego – [...]pokojowego, budynku parterowego z kuchnią, pralnią i mieszkaniem gospodyni, zabudowań gospodarczych: spichlerza – parteru używanego jako część mieszkalna, górą jako pomieszczenia do magazynowania zboża, obory, chlewu oraz budynku administracyjnego. Zdaniem organu I instancji, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można ustalić powierzchni lub kubatury zabudowań wchodzących w skład pozostawionej nieruchomości. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...] kwietnia 2011r. i skarżąca 26 sierpnia 2011r, zrealizowała przysługujące jej prawo do rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego, zwaloryzowanego na dzień wypłaty. Wnioskiem z 4 października 2011r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] o zmianę punktu II ostatecznej decyzji z [...] marca 2011r., w trybie art. 155 kpa i art. 20 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. We wniosku podniesiono, że nieuwzględnienie przez Wojewodę [...] w decyzji z [...] marca 2011r. oświadczeń B. K. i S. S. dotyczących nieruchomości pozostawionej w miejscowości B. stanowi nieuzasadnioną odmowę dopuszczenia w sprawie prawem przewidzianych dowodów, co jest przejawem dowolności organu administracyjnego. Stwierdzono też, że organ naruszył podstawową zasadę wyjaśnienia z urzędu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Wojewoda [...] nie odniósł się do treści dokumentów urzędowych złożonych przez Konsulat Generalny RP w [...], z którego wynikało, że do H. C. według stanu na rok 1939 należało [...] ha. ziemi ornej. Zdaniem skarżącej należy się jej rekompensata za pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej [...] ha. ziemi ornej, a także posadowione na niej budynki. W podsumowaniu stwierdzono, że za zmianą decyzji przemawia zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony i brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczegółowych. Decyzją z [...] marca 2012r. Wojewoda [...] odmówił zmiany pkt II decyzji własnej z [...] marca 2011r. z uwagi na fakt, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 kpa zmierzałoby do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej już ostatecznym rozstrzygnięciem. Organ podkreślił, że w sprawie zachodzi związanie organu treścią wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z [...] grudnia 1993r., sygn. akt [...], ustalającego, że H. Ż. pozostawiła poza granicami RP około [...] ha. ziemi ornej, [...] ha. ogrodu warzywnego, sadu i parku, domu mieszkalnego, budynku gospodarczego i innych zabudowań gospodarczych. Powołując się na treść art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, organ wskazał, ze nie ma kompetencji do dokonywania innych ustaleń niż zostały dokonane przed sądem powszechnym. W odwołaniu od powyższej decyzji strona skarżąca zarzuciła, że brak jest przeszkód formalnych do zmiany decyzji we wnioskowanym trybie, w szczególności podnosząc że nieuwzględnienie nowych dowodów o istnieniu których strona nie wiedziała, a które potwierdzają, że faktyczny areał pozostawiony na wschodzie wynosił [...] ha ziemi ornej nie jest ustaleniem sprzecznym z wyrokiem sądu cywilnego. Zarzucono też, iż w sprawie naruszono podstawową zasadę wynikającą z treści art. 8 kpa i art. 1 Konstytucji RP, że na organie ciąży obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, by po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności mógł podjąć prawem przewidzianą decyzję oraz art. 77 § 1 kpa. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] czerwca 2012r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości podtrzymując argumentację prezentowaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dowody, na które powołuje się skarżąca we wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 155 kpa, w postaci dokumentu urzędowego przekazanego przez Konsulat Generalny RP w [...], czy oświadczenia świadków w osobach B. K. i S. S. podlegały ocenie organu I instancji w toku prowadzonego postępowania zakończonego merytoryczną decyzja z [...] marca 2011r. Przekazane przez Konsulat zaświadczenie z 28 grudnia 2009r. Archiwum Państwowego Obwodu [...] było znane stronie. Na jego podstawie skarżąca wystąpiła do Sądu Okręgowego w [...] ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z [...] grudnia 1993r., sygn. akt [...], na mocy którego ustalono, że H. Ż. pozostawiła na terenie dawnej RP mienie, w tym nieruchomość o pow. [...] ha. Sąd odrzucił skargę postanowieniem z [...] czerwca 2010r. z przyczyn proceduralnych. Zdaniem organu odwoławczego, za zmianą decyzji z [...] marca 2011r. nie przemawia interes społeczny ani słuszny interes strony. Wskutek zmiany w trybie art. 155 kpa nastąpiłoby zaburzenie trwałości prawomocnej decyzji administracyjnej, na podstawie której nastąpiła wypłata należnego świadczenia pieniężnego. Minister podkreślił, że postępowanie w tym trybie nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, nie może rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej, a zmiana decyzji może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy pierwotnej. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z 20 czerwca 2012r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzuciła organom rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 75 § 1, 80 i 84 kpa). W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że organy administracji zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepis art.77 § 1 kpa zobowiązuje organ administracji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i oceny czy dana okoliczność została udowodniona. Powołując się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2011r., sygn. akt I SA/Wa 59/11 pełnomocnik podkreślił, że jeżeli określenie powierzchni nieruchomości zabużańskiej w oparciu o dowody z dokumentów lub zeznań świadków okaże się niemożliwe należy przyjąć jako dowód w sprawie opinię biegłego. Wojewoda w swej decyzji nie uwzględnił przyznania ekwiwalentu za składniki budowlane pozostawionej nieruchomości oraz za dalszy areał gruntów wynikający z dokumentów z archiwów ukraińskich, czym naruszył wszystkie w/w zasady, stąd konieczność uchylenia decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., Nr 153, poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej jest przepis art. 155 kpa zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Art. 20 ustawy z 8 lipca 2005r. O realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP (dz. U. Nr 169, poz. 1418) stanowi o możliwości stosowania w tych sprawach m. in. art. 155 kpa. Dokonując kontroli legalności wydanych decyzji należy także mieć na uwadze, iż postępowanie prowadzone w tym trybie jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym. Jego przedmiotem jest weryfikacja decyzji ostatecznej przez badanie, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie, nie zaś ponowne merytoryczne rozstrzygniecie sprawy. Przedmiotem postępowania w trybie art. 155 kpa jest więc nowa sprawa administracyjna, która może doprowadzić do zmiany ukształtowanych już praw i obowiązków, a zatem nie można w tym przepisie upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną w kolejnej instancji. Oznacza to, że organ nie może oceniać poprawności wcześniej wydanej decyzji. Skutkiem zaś tego również Sąd nie dokonuje oceny wcześniej wydanej decyzji, lecz tylko kontroluje decyzje, które podjęto na podstawie art. 155 kpa. Zmiana decyzji na podstawie art. 155 kpa może nastąpić wyłącznie w granicach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej tą decyzją. Zatem celem takiego postępowania jest rozważenie – na podstawie uznania administracyjnego – czy istnieją w danym stanie faktycznym i prawnym przesłanki podyktowane interesem społecznym lub słusznym interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca przesłankę zarówno słusznego interesu strony jak i interesu społecznego upatruje w przyznaniu jej rekompensaty za dalszą powierzchnię gruntów ornych w ilości [...] ha, dom mieszkalny, budynek parterowy z kuchnią, pralnią, i mieszkaniem gospodyni, zabudowania gospodarcze: spichlerz, oborę, chlew oraz budynek administracyjny. Stanowi to, jak prawidłowo uznały organy przyjęcie, jako dowodu w sprawie oświadczeń świadków z 2008roku, zatem de facto zmierza do weryfikacji kwestii dowodowych, jakie organ rozstrzygnął już w decyzji. Prawidłowym jest też pogląd, iż dokument urzędowy przekazany przez Konsulat Generalny RP w [...], oświadczenia świadków B. K. i S. S., zaświadczenie z [...] grudnia 2009r. Archiwum Państwowego Obwodu [...] było znane stronie. Poza sporem jest, iż w oparciu o ten ostatni dokument skarżąca wystąpiła do Sądu Okręgowego w [...] ze skargą o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z [...] grudnia 1993r., sygn. akt [...], zaś pozostałe dowody podlegały ocenie organu wydającego decyzję w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Taka ponowna weryfikacja kwestii dowodowych, będących już przedmiotem rozstrzygnięcia, prowadziłaby do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją niejako w kolejnej instancji, czemu sprzeciwia się konstrukcja przepisu art. 155 kpa. Również analiza treści odwołania prowadzi do wniosku, że zawiera ono merytoryczną polemikę z ustaleniami przyjętymi w ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2011roku, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. Nota bene podobnej treści argumenty, zarzuty podniesione zostały w skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. W świetle powyższego zasadnie uznały orzekające w sprawie organy, iż podniesione przez skarżącą argumenty polemizujące z ustaleniami dowodowymi oraz zarzucające, że w toku postępowania o ustalenie prawa do rekompensaty naruszono przepisy procedury i przepisy prawa materialnego, w istocie zmierzają do wszczęcia postępowania weryfikującego merytorycznie wynik tego postępowania, co w trybie art. 155 kpa nie jest możliwe. Podzielić należy stanowisko, iż za zmianą decyzji w oparciu o tak sformułowane argumenty nie przemawia interes społeczny ani słuszny interes strony zwłaszcza, że wskutek zmiany dokonanej w rybie art. 155 kpa nastąpiłoby zaburzenie trwałości prawomocnej decyzji administracyjnej na podstawie, której nastąpiła już wypłata należnego świadczenia. Z tych też względów, mając na uwadze, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak na wstępie. ----------------------- 1