II OZ 178/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1085/12 odmawiające zmiany postanowienia w sprawie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie dopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1085/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę M. W. na postanowienie Kujawsko – Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie dopuszczalności zażalenia. Po wydaniu wyroku, wnioskiem z dnia 5 lutego 2013 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 marca 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z kolei postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r. Sąd odrzucił wniesioną przez skarżącego osobiście skargę kasacyjną od wyroku z dnia 9 stycznia 2013 r. Postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 22 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 20 czerwca 2013 r. skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie z dnia 28 maja 2013 r. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1085/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił M.W. przyznania prawa pomocy. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OZ 660/13. Wezwany do uiszczenia wpisu skarżący w piśmie z dnia 26 października 2013 r. ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy wskazując, że jest osobą niepełnosprawną, osiągającą dochód ok. 2.000 zł miesięcznie, ma na utrzymaniu chorą matkę w wieku 84 lat, płaci również alimenty w kwocie 800 zł miesięcznie. Na wezwanie Sądu odnośnie wskazania dodatkowych informacji skarżący złożył pismo z dnia 2 grudnia 2013 r. wraz z zawierającym informacje formularzem PPF. W piśmie wnioskodawca uznał skierowane do niego, w ramach wezwania o dodatkowe informacje, pytania za "nieprzyzwoite". Oświadczył ponadto, że samochody Opel Astra rocznik 1999 i Ford rocznik 1989 nie jeżdżą, nie ma nawet środków na ich złomowanie. W formularzu skarżący wskazał, że zamieszkuje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepełnosprawną matką M. W. i córką D. W. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.950 zł (kwota ta została równocześnie opisana jako "udział w nieruchomości"), matka uzyskuje dochód z renty w wysokości 1450 zł, córka nie pracuje – uczy się. Skarżący wskazał także, że stan matki pogorszył się – porusza się w tej chwili tylko o kulach, wymaga intensywniejszej, bardziej kosztownej opieki. Stwierdził, że także córka choruje, przyznał równocześnie, że nie ma na tą okoliczność żadnych dokumentów – znajdują się one w Sądzie Rodzinnym w B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013 r., odmówił skarżącemu zmiany postanowienia z dnia 27 czerwca 2013 r. wydanego w przedmiocie prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżący w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy powołał się de facto na te same okoliczności w sprawie, która zakończyła się postanowieniem NSA z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OZ 660/13. Sąd zaznaczył również, że strona ponownie została wezwana o złożenie dodatkowych dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową oraz o dane o stanie rodzinnym. Wezwanie to, poza wskazaniem na podobne kwoty dochodów tak jak w poprzednim wniosku (poprzednio deklarowany dochód miesięczny skarżącego był określany m.in. kwotą 2000 zł, a dochód matki – kwotą 1300 zł miesięcznie) oraz kwoty alimentów (800 zl – poprzednio 550 zł) nie zostało przez skarżącego wykonane. Nadal zatem Sąd - poza fragmentarycznymi informacjami, udzielonymi nawet w mniejszym niż poprzednio zakresie – nie ma dostatecznej wiedzy, aby ocenić, czy skarżący znajduje się w takiej sytuacji, że udzielenie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zasadne. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarżący nie wykazał jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby uzasadniać wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 27 czerwca 2013 r. Zażaleniem M.W. zaskarżył powyższe postanowienie podnosząc, że jego stan zdrowia w ciągu ostatnich 3 miesięcy uległ znacznemu pogorszeniu co wiąże się z dodatkowymi wydatkami. Do zażalenia załączono skierowanie do poradni specjalistycznej, historię wizyty skarżącego w szpitalu oraz zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednocześnie, stosownie do treści 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a zatem również i postanowienia w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Ustawodawca nie ograniczył zatem możliwości wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie. Jednakże, jak wskazuje powołany art. 165 p.p.s.a., odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy - przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku - możliwa jest wyłącznie po zmianie okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Składając zatem kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona winna przedstawić nowe, istotne okoliczności, które mogą mieć wpływ na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Brak wskazania takich okoliczności, przy ponownym złożeniu wniosku, powoduje, że raz już dokonana, w stosownym i prawomocnym postanowieniu sądu, ocena możliwości płatniczych strony, pozostaje nadal aktualna. Podkreślenia wymaga także, że zgodnie z art. 255 p.p.s.a w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak przyjęto w judykaturze, dopiero fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Sąd I instancji, analizując ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym nie wskazano żadnych nowych okoliczności, nie miał podstaw prawnych, aby zmienić prawomocne stanowisko sądu wyrażone w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2013 r. Podkreślenia wymaga, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. - wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Wezwany nie uczynili jednak zadość wezwaniu, bowiem nie udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione w nim pytania oraz nie przedstawił wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.