II SA/Rz 952/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej K. Ł. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 952/12 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – zwana dalej "u.g.n.") utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu M z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej w M. obręb Stare Miasto, stanowiącej obecnie część działek nr 2136/10 i 2137/2 oraz działkę nr 2135. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskiem z dnia [...] października K. Ł. – reprezentowana przez pełnomocnika H.Ł. wystąpiła do Starosty Powiatu M. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną, na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wojewódzki Zarząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1956 r. nr [...] na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania nieruchomość, położoną w M., obręb Stare Miasto, stanowiącą obecnie część działki nr 2136/10, będącej własnością Gminy Miejskiej M., w użytkowaniu Wojewódzkiego Zakładu Weterynarii w R. Oddział Terenowy w M., część działki nr 2137/2 będącej własnością Gminy Miejskiej M. objętą KW nr [...] oraz działkę nr 2135 będącą własnością Gminy Miejskiej M. w użytkowaniu wieczystym Spółki "A" objętą KW nr [...]. Starosta Powiatu M., po rozpoznaniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania. W uzasadnieniu organ podał, że właścicielowi za wywłaszczoną nieruchomość zostało przyznane odszkodowanie, zatem niemożliwym jest ponowne ustalenie odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. W odwołaniu od tej decyzji K.Ł. – zastępowana przez pełnomocnika H. Ł. wniosła o uchylenie decyzji, wznowienie postępowania i ponowne rozpatrzenie wniosku w celu ustalenia, przyznania i wypłacenia odszkodowania. Zarzuciła, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie uwzględnia rzeczywistego stanu sprawy i narusza zasadę prawdy obiektywnej. Wskazała na błędne zastosowanie przepisu prawa materialnego. Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podał, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Wojewódzki Zarząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1956 r., nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa na cele związane z realizacją narodowych planów gospodarczych część p.gr.l.kat. 869/4 o pow. 1185m², stanowiącej własność K.L. oraz przyznano właścicielowi odszkodowanie w kwocie 815,85 zł. Wojewoda podał, że obecnie problematykę ustalenia i wypłaty odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednakże zgodnie z orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny art. 129 ust. 5 u.g.n., stanowiący o tym w jakich przypadkach następuje ustalenie odszkodowania ma zastosowanie do wywłaszczeń dokonanych w okresie od 1 stycznia 1998 r., tj. od daty wejścia w życie tej ustawy. W obecnie obowiązującej ustawie brak jest przepisu, który uprawniałby właściwy organ do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości dokonane przez dniem 1 stycznia 1998 r. (przed dniem wejścia w życie ustawy). Organ dodał, że kwestia różnicy powierzchni wywłaszczonej w 1956 r. nieruchomości, nie może być weryfikowana w postępowaniu o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Brak roszczenia, które mogłoby być uwzględnione w drodze postępowania administracyjnego oznacza, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć, co też zasadnie uczynił organ I instancji. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. [...] Wojewoda wstrzymał z urzędu wykonanie ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Powyżej opisaną decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2012 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K. Ł. – zastępowana przez pełnomocnika H.Ł., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji Starosty Powiatu M. oraz "obciążenie kosztami postępowania Wojewodę". Zarzuciła, że decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie uwzględnia rzeczywistego stanu sprawy i narusza zasadę prawdy obiektywnej. Wskazała na nieprawidłowe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Podkreśliła, że wniosek inicjujący postępowanie dotyczył działki gruntowej oznaczonej pgr lkat 869/3, a nie jak błędnie podały organy obu instancji działki oznaczonej pgr 869/4. Podkreśliła, że podstawę żądania stanowi kwestia oceny prawnej sposobu przejęcia (a nie wywłaszczenia) na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości gruntowej o powierzchni ponad powierzchnię wywłaszczoną, określoną w orzeczeniu o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z dnia [...] kwietnia 1956 r. czyli ponad 0,1185ha. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./, sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270/, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie bezspornym między stronami jest, że nieruchomość, będąca przedmiotem skargi została przejęta na rzecz Państwa, na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] kwietnia 1956 r. [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, na podstawie Dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych /Dz. U. z 1952 r., nr 4, poz. 31/. Bezspornym również jest, że skarżąca , wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2011 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. złożyła wniosek o ustalenie, przyznanie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, która w dacie wywłaszczenia oznaczona została jako pgr I kat. 869/3. Orzekające w sprawie organa, wydając zaskarżoną decyzję o umorzeniu tego postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. przyjęły, że przepis art. 129 ust. 5 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm./ upoważniający starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu - nie ma zastosowania do wywłaszczeń dokonanych przed wejściem w życie tej ustawy, a więc przed dniem 1 stycznia 1998 r. W ocenie Sądu w składzie orzekającym, takie stanowisko organów nie jest uprawnione. Podkreślenia bowiem wymaga, że zarówno pod rządami Dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, jak i obecnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wywłaszczenie nieruchomościowi wiąże się z przyznaniem odszkodowania. Takie uregulowania dyktuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej dopuszczając wywłaszczenie jedynie za słusznym odszkodowaniem w art. 21 ust. 2 oraz przyjmując w art. 64 zasadę ochrony własności. Takie uregulowania są też zgodne z art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 20 marca 1952 r. ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 r. /Dz. U. z 1995 r., Nr 26, poz. 175/, zgodnie z którym zachodzi konieczność utrzymania uzasadnionego prawnie zaufania obywateli do Państwa i prawa pochodzącego od Państwa, jako elementu składającego się na zasadę praworządności i zobowiązującego władzę do eliminowania dysfunkcji regulacji i naprawiania pozaprawnych praktyk. Mając na uwadze powyższe, przede wszystkim wskazać należy treść art. 233 ustawy z dnia 21 stycznia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, że sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie tych przepisów, wśród których jest również przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 dający podstawę prawną do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania za pozbawienie w przeszłości prawa do nieruchomości. Niewątpliwie wywłaszczenie w przeszłości nieruchomości i niewypłacenie /w całości lub w części/ przewidzianego prawem odszkodowania skutkuje tym, że sprawa ta nie jest zakończona, a więc zastosowanie znajdują w tym zakresie przepisy obecnie obowiązującej ustawy /tak wyrok NSA z dnia 6 marca 2012 r., I OSK 397/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 czerwca 2011 r., II SA/Kr 513/11, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 października 2009 r., II SA/Rz 385/09 htttp://orzeczenia.nsa.gov.pl./. Z przyczyn wyżej naprowadzonych, w ocenie Sądu, przedwcześnie a zatem wadliwie, orzekające w sprawie organa wydały decyzje o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Jak wynika bowiem z ugruntowanego stanowiska doktryny i judykatury, istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że następuje takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które powoduje, że przestaje istnieć ta szczególna relacja między faktem /sytuacją faktyczną danego podmiotu/ a prawem /sytuacja prawna danego podmiotu/, z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej /Komentarz do art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego > Matan, Cz. Martysz, G. Łszczyca, Lex 2010/. W tym stanie sprawy, skoro w ocenie skarżącej odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości nie zostało ustalone i wypłacone, postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej nie było bezprzedmiotowe, lecz powinno zostać przeprowadzone i rozstrzygnięte w oparciu o treść art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami . Mając na uwadze powyższe, Sąd nie odnosi się do poszczególnych merytorycznych zarzutów skargi jako przedwczesnych na tym etapie postępowania. W tym stanie sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270 / orzekł jak w sentencji.