II SA/Kr 1360/11

Dnia 10 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. F. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 9 czerwca 2011 r.; znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego K. F. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda [...] zaskarżonym postanowieniem z dnia 9.06.2011 r. (znak: [...]), wydanym na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 134 K.p.a. stwierdził, iż odwołanie K. F. od decyzji Starosty [...] z dnia 29.03.2011 r. (znak: [...]) orzekającej o odmowie zwrotu części działek nr [...], [...], [...] oraz [...] obr. [...] - zostało wniesione z uchybieniem terminu. Postanowienie to sprostowane zostało postanowieniem z dnia 2.08.2011 r. w części dotyczącej oznaczenia strony wnoszącej odwołanie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że powołana wyżej decyzja Starosty [...] została doręczona K. F. w dniu 14.04.2011 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 28.04.2011 r. Wojewoda [...] wskazał, że pełnomocnik K. F. wniósł odwołanie, składając je osobiście w sekretariacie Wydziału Gospodarowania Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. - w dniu 5.05.2011 r. Nadto organ podał, że rozpoznanie wniosku K. F. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia 29.03.2011 r. jest w toku i zostanie rozpatrzone w momencie, gdy upłynie termin do złożenia skargi na niniejsze postanowienie i postanowienie to nie zostanie zaskarżone, bądź w przypadku jego zaskarżenia, sprawa zostanie zakończona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący K. F. i wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Wojewody [...] z dnia 9.06.2011 r. Żądając uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 § l K.p.a. w zw. z art. 59 § l i § 2 K.p.a. w zw. z art. 129 § l Kp.a. poprzez pominięcie przez organ prośby z dnia 5.05.2011 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia 29.03.2011 r. i przedwczesne orzeczenie przez Wojewodę [...], iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Skarżący wskazał, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu nie może mieć miejsca przed ostatecznym rozpoznaniem prośby strony o przywrócenie terminu, gdyż postanowienie przywracające termin wyłącza możliwość wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nadto w skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), co zdaniem skarżącego polegało, na pominięciu jego prośby z dnia 5.05.2011 r. o przywrócenie terminu, a także błędne wskazanie w zaskarżonym postanowieniu, iż rozpoznanie wniosku K. F. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostanie rozpatrzone w momencie, gdy upłynie termin do złożenia skargi na niniejsze postanowienie i postanowienie to nie zostanie zaskarżone, bądź w przypadku jego zaskarżenia, sprawa zostanie zakończona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że od decyzji Starosty [...] z dnia 29.03.2011 r. skarżący wniósł w dniu 5.05.2011 r. odwołanie oraz prośbę o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skarżący, powołując się na poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie podkreślił, że może on bronić się przed skutkami uchybienia terminu składając prośbę o jego przywrócenie. Zasadą winno być pierwszeństwo rozpatrzenia prośby o przywrócenie terminu przed wydaniem przez organ orzeczenia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2012 r., póz. 270; dalej ustawa powoływana jest jako P.p.s.a). Powołany przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, uchyla objętą skargą decyzję lub postanowienie w całości albo w części. Przyczyny wznowienia postępowania określone zostały w art. 145 K.p.a. Zgodnie z § l tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wystąpiły enumeratywnie wymienione w tym przepisie przyczyny. Natomiast przepis art. 126 K.p.a. stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § l i art. 158 § l, wydaje się postanowienie. Podkreślić również należy, iż powołane brzmienie art. 126 K.p.a. obowiązuje od dnia 11.04.2011 r. i ustalone zostało ustawą z dnia 3.12.2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Należy więc na gruncie niniejszej sprawy wskazać, że: * po pierwsze - brzmienie powołanego przepisu obowiązywało w dacie wydania kontrolowanego postanowienia Wojewody [...] z dnia 9.06.2011 r. oraz po drugie - odesłanie zawarte w art. 126 K.p.a., mówiące o stosowaniu do postanowień wydanych na podstawie art. 134 K.p.a. przepisów art. 145-152 K.p.a. - oznacza, że w stosunku zaskarżonego postanowienia Wojewody [...], wydanego na podstawie art. 134 K.p.a. którego przedmiotem jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania - istnieje możliwość wznowienia postępowania. Z powyższego wynika, że w przypadku gdy kontrolowane przez sąd postanowienie dotknięte jest wadą uzasadniającą wznowienie postępowania, istnieje podstawa prawna do rozpoznania takiej sprawy w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym (art. 119 i art. 120 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § l pkt 4 kpa, postępowanie wznawia się, jeżeli strona bez własnej winy nie brała w nim udziału. Jak wynika z akt sprawy, stroną postępowania administracyjnego w którym zapadło kontrolowane postanowienie Wojewody [...] z dnia 9.06.2011 r. był m.in. M. D.. Przymiot strony M. D. w postępowaniu wynikał z faktu, iż w wypisie z ewidencji gruntów i budynków (k. 22v tom l akt administracyjnych) figuruje on jako współwłaściciel nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...]. Z adnotacji poczty zamieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru kierowanego do M. D. postanowienia Wojewody [...] z dnia 9.06.2011 r. wynika, iż adresat ten zmarł. Z uzyskanego natomiast przez sąd odpisu aktu zgonu M. D. wynika, iż zmarł on w dniu [...].03.2010 r. tj. w toku prowadzonego przez Starostę [...] postępowania o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa, oznaczonej pierwotnie jako działka nr [...] obr. [...]. W razie śmierci strony, postępowanie administracyjne podlega zawieszeniu (art. 97 § 1 pkt 1 kpa). Zgodnie zaś z art. 30 § 4 K.p.a, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W kontrolowanej sprawie, mimo śmierci strony w trakcie trwania postępowania administracyjnego, nie zawieszono postępowania ani nie ustalono osób będących jej następcami prawnymi. Konsekwencją powyższego zaniechania było to, iż następcy prawni M. D. bez własnej winy nic brali udziału w prowadzonym postępowaniu. Niezapewnienie natomiast stronom, bez ich winy, udziału w postępowaniu administracyjnym, stanowi przesłankę wznowienia postępowania, zawartą w powołanym wyżej art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. nakazuje sądowi administracyjnemu uchylenie decyzji (postanowienia) w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, czy uchybienie to miało, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy (por. T. Woś w: Romańska Marta, Knysiak-Molczyk Hanna, Woś Tadeusz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2011 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis wydanie IV; teza 17 do art. 145). Nadto należy wskazać, że naruszenie powołanego przepisu art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i wystąpienie przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego - miało miejsce także w stosunku do uczestniczki B. M.. Kierowane do tej strony zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia 9.06.2011 r. zostało przez pocztę zwrócone z adnotację, iż adresat ten wyprowadził się spod dotychczasowego adresu ([...] nr [...]). Adnotacja tożsamej treści znajduje się także na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez B. M. decyzji Starosty [...] z dnia 29.03.2011 r. Tymczasem w aktach administracyjnych sprawy (karta 513) znajduje się inny (nowy) adres B. M. (ul. [...]; K.). Na powołanej karcie zawarta jest także informacją, iż wymieniona osoba jest pod wskazanym adresem zameldowana od 31.01.2006 r. Mimo więc posiadania przez organ administracji publicznej informacji o nowym adresie uczestnika, zaniechano doręczenia wydanych rozstrzygnięć, na wynikający z akt sprawy adres. Uniemożliwiono więc w ten sposób B. M. - bez jej winy - branie udziału w obecnie kontrolowanym postępowaniu. Reasumując powyżej przedstawione okoliczności i wskazaną ich ocenę należy podkreślić, że sytuacja, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu -stosownie do art. 145 § l pkt 4 k.p.a. - stanowi uchybienie dające podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją, i jak wskazano na początku uzasadnienia, powyższe odnosi się także, jak w kontrolowanym przypadku, do zakończenia postępowania ostatecznym postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydanym na podstawie art. 134 K.p.a. Jednocześnie należy podkreślić, iż dostrzeżone uchybienia wynikają z nadesłanych sądowi akt sprawy. Nadto, oceniając wniesioną w sprawie skargę, stwierdzić należy, iż jest ona zasadna. Trafne bowiem jest przedstawione w skardze stanowisko, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia o uchybieniu terminu, a zatem przed rozpatrzeniem prośby strony wydanie takiego postanowienia - stwierdzające uchybienie terminu - nie jest zgodne z prawem. Wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 2 K.p.a.), organ odwoławczy jest wówczas obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jeżeli zaś w aktach organu drugiej instancji znajduje się odwołanie wniesione po terminie (nadesłane wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji) oraz odwołanie dołączone do wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 § 2 K.p.a.), wówczas organ drugiej instancji winien najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu (przy czym na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu służy zażalenie - art. 59 § l K.p.a.) i dopiero gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (A. Wróbel. Komentarz do art. 134 K.p.a., Wydawnictwo Lex,"2012 r., teza 11, B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do art. 134 k.p.a. Wyd. C.H. Beck. Legalis, pkt 111 teza 2, G. Łaszczyca, A. Matan, Komentarz do art. 134 k.p.a., wyd. Lex, 2010 r., teza 9). Prezentowane wyżej stanowisko doktryny znajduje akceptację w orzecznictwie sądowo - administracyjnym. Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt: II GSK 473/09, w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jednocześnie z odwołaniem lub wprawdzie później, lecz jeszcze przed wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., organ ten jest zobligowany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu i wydać w tej sprawie stosowne postanowienie. Dopiero ostateczne orzeczenie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania umożliwi wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania ma charakter ostateczny, gdyż nie przysługuje od niego zażalenie. Tym samym zamyka postępowanie administracyjne w sprawie i powoduje ostateczność decyzji administracyjnej wydanej przez organ l instancji. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt: l OSK 884/11, z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt: l OSK 478/10, z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt: l OSK 129/08, z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt: SA/Sz 306/98. W kontrolowanej sprawie poza sporem pozostaje, że wraz z odwołaniem K. F. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Za bezsporny uznać też należy fakt, że organ odwoławczy przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu. W świetle przedstawionych poglądów uznać więc należało, że przyjęty przez organ sposób postępowania, polegający na wydaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, naruszał prawo. W postępowaniu prowadzonym po uchyleniu zaskarżonego postanowienia, rzeczą organu odwoławczego będzie prawidłowe ustalenie kręgu jego stron i zapewnienie tym osobom czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Następnie organ winien rozpoznać wniosek K. F. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dalszy tok postępowania winien być uzależniony od treści wydanego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w pkt l sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. b w zw. z art. 119 pkt 1 P.p.s.a. O kosztach (pkt 2 sentencji) sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, póz. 1349 ze zm.).