I FZ 258/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Go 901/12 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. i P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 23 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Go 901/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił J. S. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. i P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 23 lipca 2012 r. w przedmiocie odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w wysokości 500 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wnieśli o zwolnienie ich od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku J. S. i ze złożonego przezeń oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż jest on żonaty (w jego małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej) i ma dwoje dzieci (w wieku 4 i 3 lat), a ponadto, że: skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. 144 m2, pracuje i zarabia 1.500 zł miesięcznie, natomiast jego żona prowadzi działalność gospodarczą, która - wedle wiedzy samego skarżącego - nie przynosi dochodów. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej J. S., na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") wezwano go, by w terminie 7 dni dodatkowo złożył: wyciągi z rachunków bankowych swoich i żony, odpisy zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. złożonych przez skarżącego i jego żonę, zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę skarżącego oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące, jak również odpisów trzech ostatnich deklaracji VAT składanych w związku z tą działalnością, oświadczenia o posiadanych samochodach oraz kosztach miesięcznego utrzymania rodziny. Wezwanie doręczono skarżącemu 27 grudnia 2012 r., jednak w zakreślonym terminie nie dosłał on dokumentów ani oświadczeń, których to wezwanie dotyczyło. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji uznał, że zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania Sądu wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 P.p.s.a. skutkuje tym, że Sąd nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje natomiast, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. W tej sytuacji Sąd przyjął, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. W zażaleniu na opisane postanowienie skarżący podniósł, że – wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji – przedstawiając dokumenty, które znajdowały się w jego posiadaniu, wykazał on, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – w kontekście powyższych uwag – odpowiada prawu, gdyż Sąd ten trafnie przyjął, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że jego sytuacja finansowa i rodzinna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że skarżący miał świadomość, iż jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach – zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy – nie były dla Sądu wystarczające do ustalenia jego rzeczywistych możliwości płatniczych, o czym poinformowano skarżącego w wezwaniu z dnia 14 grudnia 2012 r., wystosowanym do niego w trybie art. 255 P.p.s.a. Mimo tego skarżący w ogóle nie odpowiedział na to wezwanie. Co więcej, w sytuacji gdy z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wprost wynika, iż przyczyną nieuwzględnienia wniosku strony były braki w wyjaśnieniach i dokumentacji mającej obrazować jej sytuację majątkową (na skutek których to braków Sąd uznał, że strona nie wykazała w sposób wystarczający przesłanek przemawiających za koniecznością przyznania jej prawa pomocy) strona ta w zażaleniu ograniczyła się jedynie do polemiki ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji i ogólnych twierdzeń, niepowiązanych z konkretnymi argumentami tego Sądu. W tej sytuacji należy uznać, że skarżący – w ramach zażalenia – w sposób skuteczny nie zdołał podważyć stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie zasadności odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.