II SAB/Po 70/12

Dnia 10 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi H. H. i W. H. na bezczynność E. O. – O. D. P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. umarza postępowanie, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, III. zasądza od E. – O. D. P. na rzecz skarżących kwotę 357,- (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r., znak [...], M. i W. H. zwrócili się do przedsiębiorstwa energetycznego E. S.A. o przekazanie im w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112 poz. 1198 z późn. zm.) kserokopii wszystkich ewentualnych decyzji, będących podstawą lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, przebiegających przez należącą do nich nieruchomość. W odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], przedsiębiorstwo energetyczne E. O. S.A. – R. D. P. (dalej "przedsiębiorstwo energetyczne E.") wyjaśniło, że nie jest organem administracji publicznej, wobec czego nie znajdują w odniesieniu do niego zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071). Wspomniane przedsiębiorstwo energetyczne podkreśliło zarazem, że nie jest zobowiązane do udzielenia żądanej informacji. Zwłaszcza, że dane te stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Pismem z dnia [...] lutego 2012 r., znak [...], skarżący wnieśli ponownie o udostępnienie kserokopii żądanych dokumentów lub o ich oznaczenia poprzez podanie organu, znaku sprawy i daty wydania rozstrzygnięcia pod rygorem wniesienia skargi na bezczynność organu. W odpowiedzi z dnia [...] marca 2012 r., znak [...], przedsiębiorstwo energetyczne E. wyjaśniło, że nie prześle żądanych kserokopii, jednak w miarę możliwości udostępni je skarżącym, ale wyłącznie w swojej siedzibie i po uprzednim ustaleniu terminu z właściwym pracownikiem. Pismem z dnia [...] października 2012 r. M. i W. H. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność przedsiębiorstwa energetycznego E., polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112 poz. 1198 z późn. zm.) znajduje zastosowanie także do podmiotów wykonujących zadania publiczne. Użycie takiego zwrotu nie ma przy tym charakteru przypadkowego, lecz wskazuje, że zakresem powołanej ustawy objęte są także podmioty niemające statusu organów administracji publicznej. Zadania publiczne cechuje bowiem powszechność oraz użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów oznaczonych w Konstytucji i ustawach. Z tej perspektywy dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne – z uwagi na znaczenie samej energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli – należy zaliczyć się do zadań publicznych. Z kolei udostępnienie decyzji będących podstawą lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy sprawy publicznej, a zatem omawiane przedsiębiorstwo energetyczne miało obowiązek udzielenia żądanych informacji. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2012 r. przedsiębiorstwo energetyczne E. wniosło o jej oddalenie albo o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu przedsiębiorstwo energetyczne E. przedstawiło opisany powyżej stan faktyczny, dodając zarazem, że w wyniku podjętych działań udało się ostatecznie odnaleźć dokumenty stanowiące podstawę lokalizacji oraz budowy przedmiotowych urządzeń elektroenergetycznych. Dlatego w dniu [...] listopada 2012 r. udzielono skarżącym żądanej przez nich informacji, co usunęło ewentualny stan bezczynności. Tym bardziej, że już wcześniej poinformowano M. i W. H. o możliwości zapoznania się z interesującą ich dokumentacją w siedzibie przedsiębiorstwa. Ponadto, wspomniane przedsiębiorstwo energetyczne wskazało, że skarga zasługuje na oddalenie, gdyż wniosek o udzielenie informacji publicznej opiera się na prywatnym interesie skarżących, wyrażającym się w chęci ustanowienia służebności przesyłu i ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z ich nieruchomości. Tym samym należy przyjąć, że nie ma żadnych podstaw prawnych do stosowania w przedmiotowej sprawie przepisów powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zwłaszcza, że żądanie skarżących zostało sformułowane w sposób ogólnikowy, utrudniający zidentyfikowanie poszczególnych dokumentów oraz ustalenie, czy mają one charakter dokumentów publicznych. Co więcej, żądane informacje powinny dotyczyć sprawy publicznej, podczas gdy w niniejszej sprawie M. i W. H. zainteresowani są poznaniem gospodarczych interesów przedsiębiorstwa energetycznego, co nie mieści się w zakresie art. 1 ust. 1 i art. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W trakcie rozprawy w dniu [...] stycznia 2012 r. przedsiębiorstwo energetyczne E. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, dodając zarazem, że żądane informacje miały charakter przetworzony, a skarżący nie wykazali interesu prawnego w ich uzyskaniu. Co więcej, informacje te objęte są tajemnicą ze względu na bezpieczeństwo energetyczne kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Postępowanie sądowe należało umorzyć. Na wstępie trzeba zauważyć, że w sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku milczenia podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w przypadku, gdy podmiot ten uznaje, że żądana informacja nie stanowi w istocie informacji publicznej. W takiej sytuacji Sąd zobligowany jest do rozpoznania wniesionej skargi i rozstrzygnięcia, czy rzeczywiście wnioskodawca może domagać się udostępnienie interesujących go danych. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112 poz. 1198 z późn. zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu cytowanej ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w tejże ustawie. Jak wynika z kolei z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a wymienionej ustawy, udostępnieniu podlegają w szczególności informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, a zwłaszcza aktów administracyjnych oraz innych rozstrzygnięć. Trzeba przy tym zaznaczyć, że informacją publiczną są wiadomości dotyczące faktów zarówno wytworzone przez władzę publiczną lub inny podmiot wykonujący funkcje publiczne, jak i jedynie odnoszone (skierowane) do tych podmiotów. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy zatem uznać, że informacje żądane przez skarżących posiadały status informacji publicznej. Dotyczyły one bowiem treści dokumentów urzędowych (decyzji administracyjnych), odnoszących się do przedsiębiorstwa energetycznego E.. Ponadto, wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2012 r. (k. 14-17 akt sądowych) żądanie skarżących zostało dostatecznie sprecyzowane. W piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. skarżący wnieśli bowiem o przekazanie im kserokopii decyzji w sprawie lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na działce nr [...], gmina D., dla których Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...], działce nr [...], gmina D., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...], działce nr [...], gmina D., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...], działce nr [...], gmina D., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...], i na działce nr [...], miejscowość R., dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...] (k. 8 akt sądowych). Zakres wniosku o udostępnienie informacji publicznej został zatem uszczegółowiony zarówno co do przedmiotu, jak i zakresu przestrzennego wymienionych decyzji. Trzeba przy tym zauważyć, że obowiązane do udzielenia informacji publicznej są wedle art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy nie tylko szeroko rozumiane organy administracji publicznej, publiczne osoby prawne lub jednostki organizacyjne albo podmioty je reprezentujące, lecz także inne podmioty lub jednostki organizacyjne, jeżeli wykonują one w szczególności zadania publiczne. Należy zarazem podkreślić, że zakres nazwy "zadania publiczne" jest szerszy od zakresu nazwy "zadania władzy publicznej". Pierwsze z tych wyrażeń abstrahuje bowiem od elementu podmiotowego, a zatem zadania publiczne mogą być wykonywane także przez podmioty niemające statusu władzy publicznej. Zadania publiczne są przy tym realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu, służąc zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach. Odnosząc te uwagi do specyfiki przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że dostęp do zasobów energetycznych posiada podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (zob. wyrok TK z dnia 25 lipca 2006 r., P 24/05, OTK-A 2006, nr 7, poz. 87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Do tych ostatnich należy z kolei zaliczyć przedsiębiorstwa energetyczne, które de facto posiadają status zbliżony do przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w szerokim ujęciu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059). Taki pogląd spotkał także z aprobatą w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., II SAB/Wa 14/10; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., II SAB/Wa 268/10 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zarazem podkreślić, że w świetle art. 2 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej każdemu przysługuje w zasadzie prawo dostępu do informacji publicznej, a od wnioskodawcy nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub choćby faktycznego. Żądana informacja – wbrew twierdzeniom podmiotu zobowiązanego – nie miała przy tym charakteru przetworzonego, a zatem nie zaistniała też podstawa do badania na mocy art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, czy w niniejszej sprawie uzyskanie wnioskowanych danych jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dane wnioskowane przez skarżących składały się bowiem z jedynie prostych informacji, które nie wymagały od podmiotu zobowiązanego poniesienia nadmiernych nakładów w celu opracowania i przekazania informacji końcowej. Dlatego przedsiębiorstwo energetyczne E. nie może się skutecznie zasłaniać brakiem interesu publicznego skarżących w uzyskaniu przedmiotowych informacji. Niemniej, w odpowiedzi na skargę z dnia [...] listopada 2012 r. wspomniane przedsiębiorstwo energetyczne wskazywało, że udzielenie informacji prowadziłoby do naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa. Podobnie w toku rozprawy w dniu 10 stycznia 2013 r. wspomniane przedsiębiorstwo powołało się na tajemnicę państwową (k. 53 akt sądowych). Trzeba wobec tego zauważyć, że istotnie prawo do uzyskania informacji publicznej ulega zgodnie z art. 5 powołanej ustawy ograniczeniu m.in. ze względu tajemnice ustawowo chronione oraz tajemnicę przedsiębiorstwa. Przepis ten nie oznacza jednak, że podmiot zobowiązany może w tym wypadku nie podejmować jakichkolwiek działań. W celu uchylenia się od zarzutu bezczynności powinien on bowiem wydać na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 wymienionej ustawy decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, wyjaśniając zarazem motywy takiego rozstrzygnięcia. Powyższe działanie nie miało jednak miejsca w niniejszej sprawie. W konsekwencji należy zatem uznać, że żądane informacje miały charakter informacji publicznej, a omawiane przedsiębiorstwo energetyczne było podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia. Zgodnie z art. 13 ust. 1 powoływanej ustawy udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, co jednak nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. W aktach administracyjnych brak również jakiegokolwiek pisma powiadamiającego w trybie art. 13 ust. 2 powołanej ustawy o późniejszym terminie udostępnienia żądanych dokumentów. Nadto, udostępnienie informacji publicznej powinno według art. 14 ust. 1 tejże ustawy nastąpić w formie zgodnej z wnioskiem. Dopiero wtedy ustępuje stan bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji. Gdyby jednak środki techniczne, jakimi dysponuje podmiot zobowiązany nie umożliwiały udostępnienia informacji w opisany wyżej sposób, podmiot ten powinien pisemnie poinformować o tym fakcie wnioskodawcę, wskazując przyczynę zaistniałego stanu rzeczy oraz możliwy sposób udostępnienia żądanych informacji. Z tego względu nie można więc przyjąć, że stan bezczynności uchyliło pismo z dnia [...] marca 2012 r., znak [...], w którym wskazano na możliwość zapoznania się z żądanymi informacjami, ale w formie niezgodnej z wnioskiem skarżących. Dlatego należy przyjąć, że przedsiębiorstwo energetyczne E. pozostawało w stanie bezczynności. Niemniej, biorąc pod uwagę, że żądana informacja została ostatecznie udzielona skarżącym w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. (k. 16-23 akt sądowych), a okres oczekiwania na jej przekazanie nie był znaczny, Sąd stwierdził, że powyższy stan bezczynności nie miał charakteru rażącego. Jednocześnie, ze względu na przekazanie żądanych informacji niniejsze postępowanie należało umorzyć na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) jako bezprzedmiotowe (zob. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia. nsa.gov.pl). Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 i z art. 205 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1349 z późn. zm.).