V SA/Wa 1791/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant - sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w S. na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; oddala skargę W dniu [...] stycznia 2012 r. (data nadania pocztowego) M. Sp. z o. o. w S. zwróciła się do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o udzielonej w dniu [...] grudnia 2011 r. pomocy de minimis o wartości brutto [...] zł, stanowiącej równowartość [...] euro. Spółka wskazała, że środki w kwocie [...] zł zostały wydatkowane na zakup licencji z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Do wniosku o wydanie zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis Spółka dołączyła kopię faktury VAT nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., wydruk komputerowy potwierdzający dokonanie w dniu [...] grudnia 2011 r. transakcji w kwocie [...] zł, oświadczenie z dnia [...] stycznia 2012 r., iż M. Sp. z o.o. nie jest przedsiębiorcą znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej, kopie sprawozdań finansowych za lata 2008 - 2010. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej odmówił wydania Spółce zaświadczenia o pomocy de minimis. Organ ocenił bowiem, że informacja o dokonaniu przedmiotowych wydatków została przedłożona z uchybieniem terminu określonego w przepisie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 245, poz. 1810 z późn. zm.), nazywanego dalej "rozporządzeniem w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych", co stanowi o braku wypełnienia warunków uzyskania w tym zakresie zaświadczenia o pomocy de minimis. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem dotyczącym odmowy wydania zaświadczenia skarżąca Spółka wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej postanowieniem nr [...], z dnia [...] maja 2012 r., utrzymał w mocy wskazane powyżej postanowienie organu pierwszej instancji, oceniając iż przepis § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, warunkuje uznanie udzielonej pomocy za pomoc de minimis uzyskaniem zaświadczenia, którego otrzymanie jest z kolei uzależnione od przedstawienia organowi informacji o poniesionym wydatku w terminie 30 - dni od daty dokonania wydatku. Niedochowanie zatem terminu określonego w tym przepisie oznacza, że wygasła przesłanka uznania pomocy za pomoc de minimis. Pismem z dnia 27 czerwca 2012 r., skarżąca Spółka M. Sp. z o. o. w S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Strona skarżąca, w złożonej skardze, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, poprzez jego błędne zastosowanie jako podstawy wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy ani rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L Nr 379 z 28.12.2006 r., s. 5), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1998/2006", ani art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.), ani ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 z późn. zm.), w przypadku wystąpienia z wnioskiem o wydanie zaświadczenia później niż w ciągu 30 dni od dnia dokonania wydatku nie przewidują sankcji w postaci odmowy potwierdzenia charakteru wydatku jako stanowiącego pomoc de minimis, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przekroczenie przez rozporządzenie w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, w części wprowadzającej obowiązek terminowego występowania z wnioskiem o wydanie zaświadczenia (§ 9 ust. 2 rozporządzenia) jako nałożony przez akt prawny wbrew delegacji ustawy, a więc naruszający art. 92 Konstytucji RP, 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez błędne uznanie jakoby termin statuujący obowiązek przedsiębiorcy do przedstawienia informacji o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania miał charakter terminu materialnego. Organ w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. (data nadania pocztowego) wystąpiła do Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis. W złożonym wniosku Spółka oświadczyła, iż dokonała w dniu [...] grudnia 2011 r. wydatku w kwocie [...] zł na zakup licencji. Środki przeznaczone na zakup, o którym mowa powyżej, zostały wydatkowane z rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Organ I instancji działając na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego odmówił wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis, z uwagi na uchybienie trzydziestodniowego terminu określonego w § 9 ust.2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Zdaniem organu określony w § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia termin, jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, jego niedochowanie powoduje utratę uprawnienia, które przysługiwałyby, gdy termin został dochowany. Taki sam pogląd reprezentował także organ odwoławczy utrzymujący w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem strony skarżącej, termin ten ma charakter terminu instrukcyjnego i został wprowadzony celem zdyscyplinowania pracodawców do występowania z wnioskiem o wydanie zaświadczenia z uwagi na często występujące w praktyce opóźnienia w tym zakresie. Zdaniem Sądu nie można się zgodzić ze stwierdzeniem, że w rozporządzeniu w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, wprowadzono dodatkowy warunek w postaci terminu do złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia oraz że ma on charakter instrukcyjny. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008, Nr 14, poz.92), prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, zwany dalej "funduszem rehabilitacji". W art. 33 ust. 4 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, uregulowano że środki funduszu rehabilitacji są przeznaczone na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Kontrola prawidłowości realizacji przepisów ust. 1-4 a wykonywana jest przez właściwe terenowe urzędy skarbowe. Istotna dla rozpoznawania tej sprawy jest regulacja zawarta w art. 33 ust. 11 tej ustawy, stanowiąca delegację wynikającą z ustawy do wydania rozporządzenia. Zgodnie z tą delegacją Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi w drodze rozporządzenia: 1. rodzaje wydatków ze środków funduszu rehabilitacji, w tym w ramach zasady de minimis; 2. warunki wykorzystania środków funduszu rehabilitacji; 3. zakres, warunki i formy udzielania pomocy indywidualnej; 4. tryb ustalania zakładowego regulaminu wykorzystania tych środków; 5. warunki tworzenia indywidualnych programów rehabilitacji, w tym skład i zakres odwołania komisji rehabilitacyjnej tworzącej programy mając na względzie prawidłowe wykorzystanie środków tych funduszy. Działając na podstawie delegacji Minister Pracy i Polityki Społecznej, wydał rozporządzenie z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacyjnego osób niepełnosprawnych. (Dz.U. z 2007 r., Nr 245, poz. 1810 ze zm.), w którym określił rodzaje wydatków ze środków zakładowego funduszu rehabilitacyjnego osób niepełnosprawnych, w tym w ramach zasady de minimis. Podkreślić należy, że skarżąca Spółka wykazała, że środki z funduszu rehabilitacji przeznaczyła na wydatek wymieniony w § 2 ust 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, przy czym z § 2 ust 2 tego rozporządzenia wynika, że stanowi on pomoc de minimis. W art. 33 ust. 11 pkt 1 dano upoważnienie do określenia w drodze upoważnienia, rodzajów wydatków ze środków funduszu rehabilitacji, w tym w ramach zasady "de minimis", które to pojecie nie zostało ustawowo zdefiniowane. W rozumieniu potocznym pojecie "zasady" oznacza między innymi "normy postępowania uznane przez kogoś za obowiązujące" (słownik języka polskiego tom III, PWN, Warszawa 1990, str 955). Z tego wynika, że w ustawie upoważniono Ministra Pracy i Polityki Społecznej aby w rozporządzeniu określił normy postępowania dotyczące wydatków ze środków funduszu rehabilitacyjnego, co do których wystąpi pomoc de minimis. Wykonując delegację ustawową z art. 33 ust 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., w § 9 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. ustalono zasady oraz warunki uznania pomocy de minimis. Z tych regulacji wynika, że są dwa warunki, które należy spełnić. Pierwszym jest uzyskanie zaświadczenia wydanego przedsiębiorcy przez organ podatkowy, drugim, aby je uzyskać koniecznym jest przedstawienie przez przedsiębiorcę informacji o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania. Z powyższego wynika, że rozporządzenie w zakresie dotyczącym określenia rodzajów wydatków ze środków funduszu rehabilitacji, " w ramach zasady de minimis" zostało wydane zgodnie z delegacją ustawową a nie z jej przekroczeniem. Nie można zgodzić się z poglądem zaprezentowanym przez stronę skarżącą, że skoro ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych nie określa terminu do złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, to rozporządzenie jako akt wykonawczy nie może określać dodatkowych warunków nieprzewidzianych w ustawie. Otóż wyżej cytowana ustawa nie określa także rodzajów wydatków ze środków funduszu rehabilitacyjnego, w tym w ramach zasady de minimis, warunków wykorzystywania środków funduszu rehabilitacyjnego, zakresu, warunków i formy udzielania pomocy indywidualnej, trybu ustalenia zakładowego regulaminu wykorzystania tych środków, warunków tworzenia indywidualnych programów rehabilitacji w tym skład i zakres działania komisji rehabilitacyjnej tworzącej te programy. Na podstawie samych regulacji ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., nie można byłoby wykorzystać środków pochodzących z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W przypadku szczegółowej regulacji określone są elementy, których wystąpienie powoduje pozytywne przewidziane ustawą skutki, ale co wydaje się także oczywiste po spełnieniu pewnych wymogów. Te wymogi zostały szczegółowo sprecyzowane nie w ustawie ale w rozporządzeniu. W sytuacji gdyby te wymogi były sprecyzowane w ustawie, a następnie w rozporządzeniu dodano by inne, to wówczas pogląd zaprezentowany przez stronę skarżącą byłby słuszny. A zatem niezasadny jest zarzut strony skarżącej, że przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia jest przepisem wykraczającym poza delegację ustawową do jego wydania i niezgodny z ustawą o rehabilitacji oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1998/2006. W świetle powyższych ustaleń za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 92 Konstytucji RP przez przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie z 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Z ust. 2 art. 92 Konstytucji RP wynika, że organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji, o których mowa w ust. 1, innemu organowi. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych zostało wydane na podstawie delegacji wynikającej z ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, a zatem zarzut naruszenia art. 92 Konstytucji należy uznać za bezzasadny. Spór dotyczył także charakteru terminu wskazanego w § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r., czy jest on terminem prawa materialnego czy też procesowego (instrukcyjnego, jak podnosi strona skarżąca). Terminem prawa materialnego jest czas, w którym może nastąpić ukształtowanie prawa i obowiązków jednostki w formie autorytatywnej konkretyzacji prawa materialnego lub bezpośrednio z mocy prawa.(por. B. Adamiak, J. Borkowski –Postępowanie administracyjne 2008 r., s.404.). Termin procesowy wyznacza natomiast okres, w czasie którego lub datę, do której, powinny być dokonane czynności o charakterze procesowym przez podmioty zobowiązane do takiego działania, jak również przez właściwe organy. Różnica między terminem materialnym i procesowym sprowadza się do skutków prawnych ich uchybienia. Uchybienie terminu prawa materialnego prowadzi do wygaśnięcia lub niepowstania praw i obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Uchybienie terminu procesowego wywołuje natomiast skutek prawny w płaszczyźnie procesowej przez uzależnienie skuteczności procesowej od zachowania terminu. Zasadą jest, że terminy prawa materialnego wynikają z przepisów prawa materialnego, a terminy procesowe z przepisów prawa procesowego, jednak zdarza się że przepisy ustaw regulujących określone sfery prawa publicznego zawierają także przepisy procesowe. Z § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, wynika że warunkiem uznania pomocy jako pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczania wydanego przedsiębiorcy przez organ. Natomiast z § 9 ust. 2 tego rozporządzenia wynika, że "w celu uzyskania zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji w ciągu 30 dni od dnia jego dokonania". Z tych regulacji wynika, że warunkiem uzyskania pomocy de minimis jest uzyskanie zaświadczenia, jednakże na przedsiębiorcę został nałożony obowiązek warunkujący uzyskanie tego zaświadczenia w postaci przedłożenia organowi w terminie 30 dni informacji o dokonaniu wydatku. Te dwie przesłanki muszą być spełnione łącznie aby ukształtowało się po stronie przedsiębiorcy prawo do stwierdzenia, że udzielona pomoc ma być uznana za pomoc de minimis. Brak spełnienia jednej z przesłanek określonych w § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, skutkuje wygaśnięciem prawa do uznania pomocy jako pomoc de minimis, a nie uchybieniem w sferze prawa procesowego. Zatem złożenie wniosku o wydanie zaświadczenia z uchybieniem terminu z § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, powoduje wygaśnięcie prawa do uzyskania zaświadczenia, że poniesiony wydatek spełnia kryterium pomocy de minimis (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 512/10 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.