IV SA/Wa 2283/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-15
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Alina Balicka, Anna Falkiewicz-Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samorządowy zakład budżetowy, będący podmiotem korzystającym ze środowiska, może być stroną postępowania administracyjnego i adresatem decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego?Ratio decidendi
Samorządowy zakład budżetowy, będący jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, może być uznany za podmiot korzystający ze środowiska w rozumieniu Prawa ochrony środowiska oraz za stronę postępowania administracyjnego na podstawie art. 29 k.p.a. W związku z tym, może być adresatem decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego, jeśli eksploatuje instalację objętą pozwoleniem i zobowiązaną do monitoringu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej (ZGKiM) w T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję o wymierzeniu ZGKiM kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie wprowadzania ścieków. ZGKiM zarzucało m.in. błędne wskazanie go jako strony postępowania zamiast Gminy T. oraz naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej - oddala skargę -
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją nr [...], z dnia [...] sierpnia 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Z. nr [...], z dnia [...] maja 2012 r., którą wymierzono Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. administracyjną karę pieniężną w wysokości 2 302,00 zł za wprowadzanie w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. ścieków z oczyszczalni ścieków w G. do cieku wodnego (dz. nr [...], obręb G.), będącego dopływem jeziora [...] z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty S. z dnia [...] października 2005 r.
Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazał na naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 44 i art. 46 oraz art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym poprzez błędne wskazanie strony zaskarżonej decyzji ponadto wskazał na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 7 k.p.a.
Rozpatrując odwołanie Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. decyzją Starosty S. z dnia [...] października 2005 r. uzyskał pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z mechaniczno – biologicznej oczyszczalni ścieków w G. do cieku wodnego , będącego dopływem jeziora [...]. W punkcie 4 lit. b) decyzji Starosta zobowiązał Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. do monitorowania pracy oczyszczalni w G. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2004 r., nr 168, poz. 1763). Decyzja stała się ostateczna i obowiązuje do dnia 31 grudnia 2014 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska podkreślił, że nie jest organem, który ma kompetencje do badania prawidłowości postępowania prowadzonego przez inny organ, czy istniały podstawy formalnoprawne upoważniające Starostwo do wydania zakładowi pozwolenia wodnoprawnego czy też badania legalności tego orzeczenia. Decyzja ostateczna, którą wydał Starosta S. - do czasu ewentualnego stwierdzenia jej nieważności przez właściwy w sprawie organ - jest obowiązująca zarówno dla strony, która na jej podstawie nabyła prawa i obowiązki, jak i dla organów administracji, w tym dla Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska i Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 2 ustawy o samorządzie gminnym gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zaspokajanie potrzeb wspólnoty w zakresie m. in. kanalizacji oraz usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych należy do zadań własnych gminy (art. 7 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy). Jednakże w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w celu wykonywania swoich zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami. Przedmiotem działalności ZGKiM w T. jest m.in. zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe usuwanie i oczyszczanie ścieków komunalnych, które wykonuje na rzecz i w imieniu gminy. Stąd też wynikają jego uprawnienia do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Zakład budżetowy jakim jest ZGKiM w T. nie posiada co prawda osobowości prawnej, lecz zgodnioe z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska podmiotem korzystającym ze środowiska.
Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 1, art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2007 r., nr 44, poz. 287 ze zm.) wojewódzki inspektor ochrony środowiska jest organem powołanym do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska, w tym do przeprowadzania kontroli podmiotów korzystających ze środowiska, o których mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150) w zakresie przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska. Decyzja odkreślająca warunki korzystania ze środowiska ma charakter personalny co oznacza, że wiąże bezpośrednio podmiot, któremu została wydana.
Organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 299 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów. Zgodnie zaś z art. 305 ust.1 i ust. 4 powyższej ustawy wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie , o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt 2, jeżeli:
podmiot korzystający ze środowiska prowadzi wymagane pomiary wielkości emisji;
spełnione są warunki określone w art. 147a. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym, uwzględniając zmiany stawek opłat i kar, o których mowa w art. 304, w okresie objętym karą.
Zgodnie z art. 305a ust. 1 pkt 2a powyższej ustawy jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia, przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, dla każdego z pomiarów, o których mowa w zdaniu wstępnym, zostały przekroczone o 80 % - w przypadku składu ścieków.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że zgodnie z art. 275 powyższej ustawy do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska. Stosownie do treści art. 276 ust. 2 powyższej ustawy w razie korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji podmiot korzystający ze środowiska ponosi, oprócz opłaty, administracyjną karę pieniężną. ZGKiM w T. jest podmiotem zobowiązanym na podstawie pozwolenia wodnoprawnego do prowadzenia monitoringu (wykonywania pomiarów odprowadzanych ścieków) zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Skoro ZGKiM w T. nie wykonał wymaganej liczby pomiarów lub wymagane pomiary wykonał w niepełnym zakresie (brak pomiarów azotu i fosforu ogólnego), jak też wyniki wykonanych pomiarów wykazały rzeczywiste przekroczenie dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, to doszło do przekroczenia warunków korzystania ze środowiska określonych w pozwoleniu. Skutkowało to obowiązkiem wymierzenia kary pieniężnej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na podstawie art. 305 i art. 305a ustawy Prawo ochrony srodowiska.
Zdaniem organu odwoławczego nie ma żadnego znaczenia kwestia podnoszona przez skarżący Zakład, że oczyszczalnia ścieków w G. stanowi mienie Gminy, które nie zostało przekazane Zakładowi. Stosownie do art. 123 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019) pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Stanowi ono jedynie uprawnienie do szczególnego korzystania z wód na warunkach w nim określonych i nie daje dalej idących uprawnień do nieruchomości i urządzeń za pomocą których realizuje się uprawnienia wynikające z tego pozwolenia. Organ odwoławczy wskazał również na decyzję Burmistrza T. z dnia [...] kwietnia 2005 r. znak: [...], którą przekazał w trwały zarząd na czas nieokreślony na rzecz ZGKiM w T. nieruchomości wymienione w załączniku nr 1 do tej decyzji, w tym nieruchomość zabudowaną oczyszczalnią ścieków wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na cele statutowe ZGKiM, który prowadzi działalność m.in. w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. A zatem z powyższego wynika, że twierdzenie skarżącej, iż nie ma upoważnienia do zarządzania i korzystania z mienia komunalnego w postaci oczyszczalni ścieków w G., jest nieprawdziwe.
W ocenie organu odwoławczego w toku postępowania administracyjnego nie został naruszony art. 10 k.p.a., gdyż ZGKiM w T. został zawiadomiony o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów dotyczących tego postępowania w zawiadomieniu z dnia 8 maja 2012 r. o wszczeciu postępowania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2012 r. złożył Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. zarzucając naruszenie prawa, mające wpływ na wynik sprawy:
art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 44 i art. 46 oraz art. 48 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędne wymienienie w decyzji podmiotu - ZGKiM w T. jako jedynego jej adresata zamiast Gminy T., a w konsekwencji ujawnienie się przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.);
art. 15 i art. 138 § 1 k.p.a. poprzez rozpatrzenie odwołania ZGKiM w T. dopiero po dwóch miesiącach zamiast w terminie jednego miesiąca od daty wniesienia odwołania;
art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Gminie T. czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie Gminie T. wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów;
art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z dokumentacji dotyczącej mienia Gminy T.;
art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niezałatwienie sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Wskazując na tak sformułowane zarzuty skarżący ZGKiM w T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przyznanie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę, skarżący ZGKiM w T. szczegółowo rozwinął zarzuty podkreślając w szczególności, że nie był upoważniony do wystąpienia z wnioskiem do Starosty S. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, a zatem nie mógł naruszyć warunków wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym. Decyzja ta ukształtowała sytuację prawną podmiotu, którego w świetle prawa materialnego nie powinna dotyczyć. Ponadto wskazano, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w sposób niedostatecznie wnikliwy odniósł się do okoliczności faktycznych dotyczących m.in. utworzenia Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T., zmiany nazwy gminnej jednostki - zakład budżetowy oraz zmiany statutu samorządowego zakładu budżetowego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.
Zasadniczym zarzutem podnoszonym przez skarżacego w toku postępowania administracyjnego i w skardze jest zarzut rażacego naruszenia prawa, polegającego na niewłasciwym skierowaniu decyzji w stosunku do Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. zamiast do Gminy T., a tym samym uznanie, że podmiotem, który obciąża obowiązek uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie określonych w pozwoleniu wodnoprawnym warunków jest Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T..
Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym zostało określone w art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym wyprowadza się z przepisów prawa materialnego, to jest z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia obowiązku lub uprawnienia. Natomiast podmiotowe ramy stosowania art. 28 k.p.a. określa art. 29 k.p.a., który precyzuje podmioty, które mogą być stronami postępowania administracyjnego.
Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pojęcie "interes prawny", na którym oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy rozpatrywać według norm prawa materialnego. Jeżeli dany podmiot może stać się stroną stosunku prawnego nawiązanego na podstawie prawa materialnego z mocy decyzji, to będzie on występował w postępowaniu administracyjnym jako strona (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 235). W uzasadnieniu uchwały 5 sędziów z dnia 26 listopada 2001 r. ( OPK 19/01, ONSA 2002/2/68) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż utrwalone jest przy tym stanowisko, że zdolność administracyjnoprawna jest pojmowana szeroko i nie pokrywa się z podmiotowością prawną w innych dziedzinach prawa. Wynika to z różnorodności prawnej spraw, które mogą być rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji, jeżeli prawo materialne daje określonemu podmiotowi podstawę do wykazania w danym postępowaniu jego interesu prawnego lub obowiązku, to przesądza to o jego przymiocie jako strony tego postępowania.
Wobec powyższego, dla dokonania oceny prawnej tego, czy Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. może być adresatem zaskarżonych decyzji należy w pierwszej kolejności ustalić czy przepisy prawa materialnego przewidują możliwość nałożenia na tą jednostkę organizacyjną obowiązku poniesienia przedmiotowych opłat, czyli czy można uznać ją za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a następnie - czy jednostka ta może być stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów procedury administracyjnej (art. 29 k.p.a.).
W przedmiotowej sprawie przepisem, który przewiduje obowiązek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie określonych w pozwoleniu wodnoprawnym warunków jest art. 298 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz. U. z 2008 r., nr 25, poz. 150, ze zm). Wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów (art. 299 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy). Z kolei z art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a powołanej ustawy wynika, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, dla każdego z pomiarów, o których mowa w zdaniu wstępnym, zostały przekroczone o 80 % - w przypadku składu ścieków.
W przedmiotowej sprawie należy uznać, że powyższe przepisy stanowią materialnoprawną podstawę nałożenia na dany podmiot administracyjnej kary pieniężnej. Wykładni tych przepisów należy jednak dokonywać z uwzględnieniem treści art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska, w którym wskazano definicję "podmiotu korzystającego ze środowiska". Przez pojęcie "podmiotu korzystającego ze środowiska" rozumie sie m.in. jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (art. 3 pkt 20b ww. ustawy). Wprawdzie z samej tej definicji nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki dla strony, lecz w powiązaniu z powołanymi przepisami art. 298 ust. 1 pkt 2, art. 299 ust. 1 pkt 2 i art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo ochrony środowiska przepis ten tworzy normę prawną, z której wynika obowiązek poniesienia administracyjnej kary pieniężnej w razie korzystania ze środowiska z naruszeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego przez wymieniony w art. 3 pkt 20 ustawy podmiot.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorzadzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591, ze zm) do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Z kolei art. 7 ust. 1 pkt 3 tel ustawy stanowi, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne gminy obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz. W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi (art. 9 ust. 1 ustawy). Z ustawy z dnia 20 geudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 45, poz. 236) wynika, że gmina , jako jednostka samorządu terytorialnego może prowadzić gospodarkę komunalną w szczególności w formie samorządowego zakładu budżetowego (art. 2 ww. ustawy). Zakres i zasady działania oraz organizację samorządowych zakładów budżetowych określa ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1240, ze zm.) – art. 1 ust. 1. Z art. 14 pkt 3 ustawy o finansach publicznych wynika również, że zadania własne jednostki samorzadu terytorialnego w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz – mogą być wykonywane przez samorządowe zakłady budżetowe. Samorządowy zakład budżetowy odpłatnie wykonuje zadania, pokrywając koszty swojej działalności z przychodów własnych, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4. Podstawą gospodarki finansowej samorządowego zakładu budżetowego jest roczny plan finansowy (art. 15 ust. 1 i 2 ww. ustawy). Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego tworzy samorządowy zakład budżetowy (art. 16 ust. 1 ww. ustawy).
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że samorządowego zakładu budżetowego nie można uznać za przedsiębiorcę w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, która w art. 4 definiuje przedsiębiorcę jako osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą, a także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Samorządowy zakład budżetowy mimo wyodrębnienia organizacyjnego, majątkowego i finansowego nie ma osobowości prawnej.
Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. jest samorządowym zakładem budżetowym co wynika z § 1 uchwały Rady Miejskiej w T. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie zmiany uchwały o utworzeniu Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2011 r., nr [...], poz. [...]). Przedmiotem działalności ZGKiM w T. jest m.in. prowadzenie zadań z zakresu usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych - § 3 pkt 9 uchwały Miejskiej w T. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie zmiany statutu samorządowego zakładu budżetowego – Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. ul. [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2011 r., nr [...], poz. [...]). Zapisy tych uchwał potwierdzają, że ZGKiM w T. jest wyodrębnioną organizacyjnie, odrębną od Gminy T. jednostką.
Jednocześnie jak wynika z materiału dowodowego z akt administracyjnych Starosta S. decyzją z dnia [...] października 2005 r. udzielił Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie do cieku wodnego (dz. nr [...], obręb [...]), będącego dopływem jeziora [...], oczyszczonych ścieków komunalnych z mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków dla osiedla mieszkaniowego w G.
Wobec powyższego należy przyjąć, że Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. jest podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska. Stosownie do art. 29 k.p.a. stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T., jako samorządowej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, w przedmiotowy postępowaniu administracyjnym przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 29 k.p.a. ZGKiM w T. jest podmiotem eksploatującym oczyszczalnię ścieków w G., która stanowi majątek Miast i Gminy T. Burmistrz T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. przekazał oczyszczalnie w trwały zarząd ZGKiM w T. na cele statutowe, w tym na realizację zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków.
W przedmiotowej sprawie zostało wykazane, że w rozliczeniu za 2010 rok stwierdzono brak wykonywania części analiz ściekowych, do których skarżący został zobowiązany pozwoleniem wodnoprawnym oraz przekroczenia w analizach spełniających wymagania formalne. W oparciu o art. 305 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo ochrony środowiska pozwoliło to organom na stwierdzenie przekroczenia warunków korzystania ze środowiska przez skarżącego i na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 2 i art. 299 ust. 1 pkt 2 oraz art. 305 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska wymierzenie kary za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym 2010.
Reasumując należy stwierdzić, że ww. przepisy prawa materialnego pozwalają na uznanie samorządowego zakładu budżetowego – Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. za adresata decyzji, wymierzającej administracyjną karę pieniężną za przekroczenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w 2010 r., a przepis art. 29 k.p.a. za stronę postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
Przepisy, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie są zdaniem Sądu jednoznaczne i nie dawały organom administracji możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, której wysokość ustalona została prawidłowo w oparciu o obowiązujące przepisy.
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu dotyczącego braku weryfikacji przez organy ochrony środowiska prawidłowości wydania przez Starostę S. dnia [...] października 2005 r. pozwolenia wodnoprawnego to wskazać należy, że wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji może nastąpić jedynie poprzez zastosowanie odpowiednich trybów nadzwyczajnych.
Dopóki jednak decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu w sposób przewidziany prawem, będzie ona wywoływać skutek wiążący trwale podmioty i strony zainteresowane ich rozstrzygnięciem. Decyzja Starosty S. z dnia [...] października 2005 r. nie została wyeliminowana z obrotu prawnego i obowiązki nałożone w pkt 4 pozwolenia wodnoprawnego na Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T. jako podmiot korzystający ze środowiska są wiążące dla Zakładu. Pozwolenie wodnoprawne wydane zostało na wniosek Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w T., dotyczy jej praw i obowiązków, a kwestionowanie zasadności wydania powyższego pozwolenia wodnoprawnego i wskazywanie Gminy T. jako właściwego adresata pozwolenia nie znajduje podstaw. Zaskarżona decyzja odpowiada warunkom określonym w art.107 k.p.a.. Zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.
Analiza akt postępowania administracyjnego i wydanej w tej sprawie decyzji wskazuje, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego. Zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia przepisów postępowania są więc niezasadne.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło