I SA/Wa 1480/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-16
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Tomasz Szmydt
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy późniejsze oświadczenia spadkobierców, że pierwotny wniosek o rekompensatę za mienie zabużańskie został złożony w ich imieniu, mogą skutecznie uzupełnić brak złożenia wniosku przez tych spadkobierców w terminie ustawowym (do 31 grudnia 2008 r.)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, określony w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., ma charakter terminu prawa materialnego, który wygasa po upływie ustawowego terminu i nie podlega przywróceniu. Późniejsze oświadczenia spadkobierców, że pierwotny wniosek złożony przez jednego ze spadkobierców był również w ich imieniu, nie mogą skutecznie uzupełnić tego braku, jeśli nie wynikało to jednoznacznie z treści pierwotnego wniosku lub dołączonych do niego pełnomocnictw. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżące nie wykazały złożenia własnych wniosków lub wniosków złożonych w ich imieniu w ustawowym terminie.Stan faktyczny
Skarżące A. M. i M. R. wniosły skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą im potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP. Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa, uznając, że wnioski nie zostały złożone w ustawowym terminie. Skarżące twierdziły, że pierwotny wniosek z 5 listopada 2008 r. złożony przez ich brata S. C. był również w ich imieniu, co potwierdzały późniejsze oświadczenia i pełnomocnictwa. Organy administracji i sąd uznały, że brak jest dowodów na złożenie wniosku przez skarżące w terminie do 31 grudnia 2008 r., a późniejsze oświadczenia nie mogły uzupełnić tego braku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. M. i M. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę.
A. M. i M. R. złożyły skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012r., znak: [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012r., znak: [...], która to decyzją Wojewoda odmówił skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, majątków P., L. i K., położonych w powiatach [...] i [...], woj. [...] (obecnie [...]).
Minister Skarbu Państwa wnosił o oddalenie skargi.
W dniu 5 listopada 2008 r. pełnomocnik adwokat złożył wniosek do Wojewody [...] o przyznanie jego mocodawcy, S. C. rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez T. C. w miejscowości P. i K. W piśmie tym, S. C. został wskazany jako "wnioskodawca", zaś jako "uczestnicy" zostały wymienione: A. C. oraz M. C. (córki właściciela pozostawionej nieruchomości - później w toku postępowania występujące pod personaliami A. M. i M. R.). Ponadto pismo pełnomocnika zwierało również wniosek o zawieszenie postępowania, ze względu na trudności w dostarczeniu materiału dowodowego. Do wniosku dołączone zostało pełnomocnictwo dla adw. P. S., udzielone przez S. C. w dniu 26 września 2008 r. oraz szereg jego oświadczeń dotyczących okoliczności istotnych dla przedmiotowej sprawy.
Pismem z dnia 4 grudnia 2008 r. Wojewoda [...] poinformował A. M. oraz M. R. (obie zamieszkałe w [...]), o fakcie złożenia wniosku o zawieszenie postępowania i o przysługującym im z mocy art. 98 k.p.a. prawie sprzeciwu w tym zakresie, wyznaczając ww. termin do dnia 31 grudnia 2008 r. na zajęcie stanowiska. Wobec braku odpowiedzi obu osób, Wojewoda [...] zawiesił w dniu [...] lutego 2009 r. przedmiotowe postępowanie.
Pomimo zawieszenia postępowania na własny wniosek, pełnomocnik wnioskodawcy przedkładał systematycznie kolejne dowody do akt sprawy. Po wysłaniu pierwszych dokumentów, wysyłając odpowiednie pytanie w piśmie z dnia 20 lutego 2009 r., organ I instancji potwierdził u strony, iż nie jest to równoznaczne z zamiarem ponownego wszczęcia postępowania. Pismo to było również adresowane do sióstr wnioskodawcy (akta sprawy, k. 26). Również kolejne pisma wnioskodawcy zawierają wskazanie "uczestniczek".
Pismem, datowanym na dzień 27 lutego 2009 r., pełnomocnik wnioskodawcy przesłał do akt sprawy poświadczenie obywatelstwa polskiego M. R. Poświadczenie to zostało sporządzone w dniu 9 stycznia 2009 r. Następnie, w ten sam sposób, dołączone zostało poświadczenie obywatelstwa polskiego na dzień 1 września 1939 r. ojca wnioskodawcy, T. C. z dnia 12 maja 2009 r. wraz z pismem z dnia 22 lutego 2010 r. pełnomocnik przesłał "poświadczenie obywatelstwa polskiego uczestniczki – A. M.".
W piśmie z dnia 17 maja 2010 r., pełnomocnik wnioskodawcy poinformował Wojewodę o otrzymaniu pełnomocnictw do prowadzenia przedmiotowej sprawy również na rzecz osób, wskazanych jako uczestniczki postępowania. Pierwsze pełnomocnictwo, od A. M. zostało sporządzone dnia 26 stycznia 2010 r., zaś drugie, pochodzące od M. R. - w dniu 29 stycznia 2010 r. We wskazanym wyżej piśmie pełnomocnik stron wniósł ponadto o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty również w stosunku do obu wskazanych wyżej osób.
Jednocześnie pełnomocnik oświadczył w tym piśmie, iż zarówno sam wniosek, jak i składane w toku postępowania wnioski dowodowe zmierzały do "zapewnienia ochrony interesu prawnego wnioskodawcy, ale również uczestniczek". Zwrócił się też o udzielenie informacji, czy w postępowaniu jest możliwość przyznania rekompensaty zarówno wnioskodawcy jak i "uczestniczkom", zaznaczając, iż w sytuacji, gdy rekompensata będzie przysługiwać jedynie w odniesieniu do S. C., osoby te będą rozważać możliwość zrzeczenia się uprawnienia do otrzymania rekompensaty na rzecz wnioskodawcy.
Dnia 15 kwietnia 2011 r. zostało doręczone do [...] Urzędu Wojewódzkiego pismo pełnomocnika wnioskodawcy, do którego załączono dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] lutego 2011 r. Zgodnie z tym orzeczeniem spadek po T. C. przypadł w częściach równych wnioskodawcy i "uczestniczkom" niniejszego postępowania.
Następnie, pismem z dnia 23 maja 2011 r. pełnomocnik zwrócił się o podjęcie zawieszonego wcześniej postępowania. W dniu [...] czerwca 2011 r. Wojewoda [...] podjął postępowanie na wniosek pełnomocnika T. C., A. M. oraz M. R. Pismem oznaczonym tą samą datą organ prowadzący sprawę wezwał pełnomocnika do uzupełnienia wniosku. W dniu 13 września 2011 r. oraz 15 września 2011 r. pełnomocnik wysłał szereg dowodów w związku z powyższym wezwaniem, dołączył też oświadczenia dotyczące braku wcześniejszej realizacji prawa do rekompensaty.
W dniu 14 grudnia 2011 r. Minister właściwy do spraw administracji rozstrzygnął spór o właściwość pomiędzy Wojewodą [...] a Wojewodą [...], powstały po tym, jak ten ostatni organ przekazał sprawę na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w związku z ustaleniem ostatniego miejsca zamieszkania w Rzeczypospolitej Polskiej właściciela pozostawionej nieruchomości na terenie województwa [...].
Wojewoda [...], w piśmie z dnia 16 stycznia 2012 r. zwrócił się do pełnomocnika o wyjaśnienie, kto w niniejszym postępowaniu ubiega się potwierdzenie prawa do rekompensaty oraz o wskazanie odpowiednich pełnomocnictw. Notatką służbową, sporządzoną w dniu 3 stycznia 2012 r. utrwalona została treść rozmowy pomiędzy adw. P. S. a pracownikiem [...] Urzędu Wojewódzkiego. Zgodnie z tą adnotacją pełnomocnik chciał się dowiedzieć, w jaki sposób rozstrzygane są przez tego Wojewodę sprawy, w których osoby uprawnione dołączają się do postępowania w późniejszym terminie.
Pismem z dnia 23 lutego 2012 r. adw. P. S. wyjaśnił, iż wniosek z dnia 5 listopada 2008 r. złożony został w imieniu całej trójki rodzeństwa. Ponadto, przedłożył nowe, notarialne poświadczenie, pełnomocnictwa M. R. z dnia 9 lutego 2012 r. oraz A. M. i S. C. - oba z dnia 8 lutego 2012r.., a także poświadczone notarialne oświadczenia, z których wynika, iż wskazany wyżej wniosek złożony został w imieniu wszystkich zarówno wnioskodawcy jak też "uczestniczek" postępowania.
Wojewoda [...], pismem z dnia 29 marca 2012 r., działając na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., poinformował A. M. oraz M. R., w związku z wnioskiem złożonym w ich imieniu w dniu 17 maja 2010 r., o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Wojewoda [...] działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a) oraz art. 5 ust. 1 oraz 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...], odmówił A. M. oraz M. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Pana T. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w postaci majątków P., L. i K., położonych w dawnym województwie [...], ze względu na niezłożenie wniosku w terminie.
Od powyższej decyzji, pismem z dnia 7 maja 2012 r. za pośrednictwem Wojewody [...], pełnomocnik A. M. oraz M. R., wniósł odwołanie do Ministra Skarbu Państwa. Następnie [...] Urząd Wojewódzki przesłał do Ministra Skarbu Państwa odwołanie skarżącego wraz z aktami sprawy, po stwierdzeniu przez organ braku podstaw do zastosowania przepisu art. 132 k.p.a.
Organ II instancji rozpoznając odwołalnie wskazał na przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo do rekompensaty na podstawie art. 2 przedmiotowej ustawy, przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; posiada obywatelstwo polskie.
Natomiast zgodnie z art. 3 powołanej ustawy: W przypadku, gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Ustęp 2 cytowanego tu przepisu stanowi natomiast, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty.
Organ odwoławczy wskazał, że dyspozycja zawarta w art. 7 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy obliguje wojewodę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2. Minister Skarbu Państwa konkludował, iż biorąc pod uwagę tak zarysowane ramy stanu prawnego należy stwierdzić trafność rozstrzygnięcia Wojewody [...] bowiem termin na złożenie wniosku, przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy ma charakter prekluzyjny, przy czym redakcja tego przepisu wskazuje wyraźnie na konieczność złożenia wniosku przez każdego, kto ubiega się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Późniejsze oświadczenia pełnomocnika, wnioskodawcy oraz M. R. oraz A. M., iż wniosek z dnia 5 listopada 2008 r. złożony był również w ich imieniu nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, ale co ważniejsze - nie mogą być one uwzględnione w świetle obowiązującej regulacji prawnej. Wynika to z faktu, że oświadczenia te były złożone po terminie, określonym w art. 5 ust. 1 ustawy "zabużańskiej". Organ rozstrzygający sprawę nie mógł przyjąć założenia, na podstawie okoliczności sprawy, iż w niniejszej sprawie został złożony skutecznie wniosek przez skarżące. Przepis art. 63 § 2 k.p.a., przewidujący minimalne wymagania formalne wniosku stanowi bowiem, iż podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Ponadto w art. 33 k.p.a. ustawodawca zawarł szereg wymogów dotyczących działania stron za pośrednictwem pełnomocników. Brak złożenia własnoręcznego podpisu na wniosku wraz ze wskazaniem żądania bądź dołączenia wraz z tym pismem pełnomocnictwa przesądza w zasadzie o tym, że wniosek ten nie mógł być skutecznie złożony. Adwokat P. S. został bowiem pełnomocnikiem skarżących dopiero w styczniu 2010 r. Ponadto z samej treści przedmiotowego wniosku wcale nie wynika, by zawarte w nim żądanie pochodziło również od osób, które zostały tam wskazane jako "uczestniczki".
Organ odwoławczy podkreślał, że oświadczenia stron składane po terminie wskazanym w art. 5 przedmiotowej ustawy, zgodnie z którymi wniosek z dnia 5 listopada 2008 r. był złożony w imieniu wszystkich spadkobierców nie mają znaczenia z punktu widzenia norm obowiązujących w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Dlatego też, w związku z brakiem spełnienia wymogów formalnych, jak i w świetle powyższych rozważań, nie można przyjąć założenia, że wnioskodawca działał również w imieniu swoich sióstr. Organ wskazywał, że od strony faktycznej potwierdzają to takie okoliczności, jak sam fakt wyraźnego odróżnienia skarżących od wnioskodawcy w samym wniosku i w kolejnych pismach, a także okoliczności wynikające z dowodów w postaci pisma z dnia 17 maja 2010 r., gdzie pełnomocnik prosi organ I instancji o wyjaśnienie sytuacji związanej z przystąpieniem do postępowania, czy też notatki z dnia 3 stycznia 2012 roku.
Minister Skarbu Państwa argumentował również, że poprzedni organ prowadzący postępowanie, tj. Wojewoda [...], traktował skarżące jako strony postępowania - co wynika z faktu zawiadomienia ich o możliwości wyrażenia sprzeciwu do wniosku o zawieszenie postępowania - nie może zmienić faktu braku spełniania przesłanki ustawowej potwierdzenia prawa do rekompensaty w postaci terminowego złożenia wniosku. Podkreślał, iż zdaniem Ministra Skarbu Państwa w niniejszej sprawie nie można zasadnie powoływać się na wykładnię dokonaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010r., sygn. akt I SA/Wa 1982/10. Co prawda zgodzić się należy z tym, że nie wszystkie wnioski muszą zostać złożone jednocześnie, jednak nie zmienia to faktu, że brak jest podstaw do przyjęcia, że nie wszystkie wnioski muszą być złożone przed 31 grudnia 2008 r. Należy podkreślić, iż orzeczenie Sądu dotyczy przede wszystkim możliwości złożenia po tym terminie oświadczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 2, nie zaś samego wniosku.
Mając na uwadze powyższe, Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 roku.
A. M. i M. R. złożyły skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2012r., o utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012r., którą to decyzją Wojewoda odmówił skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, majątków P., L. i K., położonych w powiatach [...] i [...], woj. [...] (obecnie [...]).
Skarżące zarzucały, naruszenie prawa procesowego tj. art. 62 kpa poprzez uznanie, że Wojewoda [...] w piśmie z dnia 4 grudnia 2008 roku nie miał prawa skutecznie uznać skarżących za strony postępowania. Naruszenie prawa materialnego art. 3 oraz 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że stronami postępowania administracyjnego o realizację prawa do rekompensaty nie są wszyscy spadkobiercy zmarłego właściciela nieruchomości oraz art. 5 ust. 1 przedmiotowej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że termin określony w tym przepisie odnosi się do wskazania przez spadkobierców osoby uprawnionej do uzyskania rekompensaty.
Skarżące wnosiły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2012 roku odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczpospolitej.
Skarżące podkreślały, że stronami postępowania są wszyscy spadkobiercy T. C., tj.: S. C., A. M. i M.R. Wniosek w sprawie rekompensaty został złożony w imieniu całej trójki rodzeństwa. Zdaniem skarżących potwierdza to fakt, że cała trójka rodzeństwa została wymieniona z imienia i nazwiska oraz z podaniem adresów zamieszkania we wniosku złożonym 5 listopada 2012 roku. Skarżące dalej podnoszą, że w ich ocenie nie ma przy tym znaczenia która z tych osób została oznaczona jako wnioskodawca, a która jako uczestnik. Oznaczenie to nie miało znaczenia prawnego i nie umniejszało praw żadnej ze stron. Każda ze stron postępowania udzieliła adwokatowi pełnomocnictwa do reprezentacji w niniejszej sprawie. Pełnomocnictwa zostały złożone do akt sprawy. Do akt sprawy przesyłano oświadczenia stron, potwierdzające, że wniosek o realizację prawa rekompensaty został złożony w ich imieniu i że są zainteresowane uzyskaniem rekompensaty.
Skarżące wskazywały, że nie sposób się zgodzić z przedstawioną w zaskarżonej decyzji wykładnią art. 3 oraz 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Stronami postępowania administracyjnego o realizację prawa do rekompensaty są zawsze wszyscy spadkobiercy zmarłego właściciela nieruchomości. Wystarczy, że jeden ze spadkobierców złożył stosowny wniosek przed 31 grudnia 2008 r. i automatycznie pozostali spadkobiercy stają się stronami postępowania. Ponadto, termin określony w art. 5 ust. 1 przedmiotowej ustawy odnosi się do wniosku o realizację prawa do rekompensaty, a nie do wskazania osoby uprawnionej co może nastąpić również po tym terminie, aż do zakończenia postępowania. Jak podsumowują skarżące należy zatem uznać, że Wojewoda [...] w piśmie z dnia 4 grudnia 2008 roku na podstawie art. 62 kpa miał prawo uznać je za strony postępowania. Istniał bowiem jednakowy stan faktyczny i prawny dla każdej ze stron, a także zachodziła właściwość jednego organu administracji. Skoro Wojewoda [...] tak uczynił to nastąpiło nabycie przez skarżące statusu strony postępowania (jeżeli przyjąć że nie nastąpiło to wcześniej poprzez złożenie wniosku).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Dokonując w powyższym zakresie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wynikający z treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego termin do złożenia wniosku potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. 31 grudnia 2008 r., jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych.
Ponadto, warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, jest złożenie stosownego wniosku, jednakże nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin ten ma charakter zawity i niej podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa, i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin, jednakże przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przepisu takiego nie przewidują.
Artykuł 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stanowi, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Ugruntowany i jednolity jest pogląd, iż wniosek taki można złożyć w imieniu własnym, jak również w imieniu innych osób uprawnionych, lecz musi to wynikać w sposób nie budzący wątpliwości z treści wniosku czy dołączonych pełnomocnictw. Wnioskodawców nie można domniemywać, bowiem możliwość domagania się rekompensaty jest prawem, a nie obowiązkiem osoby uprawnionej (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27.10.2011r., I SA/Wa 1187/11).
Z akt sprawy nie wynika, i nie wykazały tego skarżące, iż złożyły samodzielnie lub za pośrednictwem pełnomocnika w terminie ustawowym wnioski o przyznanie prawa do rekompensaty. Późniejsze oświadczenia pełnomocnika, wnioskodawcy oraz M. R. oraz A. M., iż wniosek z dnia 5 listopada 2008 r. złożony był również w ich imieniu nie znajduje potwierdzenia w jego treści. Pełnomocnik w osobie adwokata jednoznacznie określił we wniosku, że składa go jedynie w imieniu S. C. Do dnia 31 grudnia 2008r. nie ma w aktach żadnego pisma procesowego wskazującego na to, że pełnomocnik działał w imieniu skarżących i składał w ich imieniu stosowne wnioski. Wniosek taki można oczywiście złożyć w imieniu własnym, jak również w imieniu innych osób uprawnionych, lecz musi to wynikać w sposób nie budzący wątpliwości z treści wniosku czy dołączonych pełnomocnictw.
Ponadto, nie może przedmiotowych wniosków zastąpić określenie skarżących przez pełnomocnika mianem "uczestniczek postępowania". W tym miejscu należy zaznaczyć, że Kodeks postępowania administracyjnego nie recypował pojęcia osoby interesowanej, którą zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm.) był "każdy, kto żąda czynności władzy, do kogo czynność władzy się odnosi lub też czyjego interesu czynność władzy choćby pośrednio dotyczy". Osoby te mogły uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym w ograniczonym zakresie, określonym przez przepisy rozporządzenia, ponieważ, w przeciwieństwie do stron postępowania, ich uczestnictwo w sprawie nie było oparte "na podstawie roszczenia prawnego lub prawnie chronionego interesu", lecz na podstawie interesu faktycznego. W obecnym stanie prawnym brak podstaw do przyjęcia, że poza stronami i uczestnikami na prawach strony, istnieje kategoria podmiotów (osoby zainteresowane), których interesy faktyczne mogłyby być chronione w związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym i podmioty te mogłyby uczestniczyć w tym postępowaniu (Andrzej Wróbel, komentarz do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX Omega).
Tak więc skarżące nie mogły być uczestniczkami postępowania bowiem Kodeks postępowania administracyjnego takiej konstrukcji nie przewiduje. Organ doręczając skarżącym pisma procesowe przyjął, że są stronami postępowania. Niezależnie od tego, nie zmienia to wykładni w zakresie obowiązku złożenia przez skarżące wniosku do dnia 31 grudnia 2008 roku. Takiego wniosku natomiast skarżące w zakreślonej dacie nie złożyła (czy to samodzielnie, czy też działając za pośrednictwem pełnomocnika).
Mając powyższe na względzie i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 15;3:, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło