I SA/Go 1102/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Joanna Wierchowicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] r. nr X/53/2011 w przedmiocie poboru w drodze inkasa podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso dla inkasentów. 1. Stwierdza nieważność § 2 zaskarżonej uchwały. 2. Określa, że § 2 zaskarżonej uchwały nie podlega wykonaniu. I SA/Go 1102/12 Uzasadnienie Prokurator Okręgowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy z [...] czerwca 2011r., nr X/53/2011, w sprawie poboru, w drodze inkasa, podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso dla inkasentów w części dotyczącej § 2 uchwały. Domagając się stwierdzenia nieważności uchwały w części obejmującej § 2 zarzucił istotne naruszenie prawa: - art. 6 ust. 12 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, - art. 6 ust. 8 ustawy z 30 października 2002r. o podatku leśnym, - art. 6b ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządnie gminnym, - art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ustalenie w § 2 uchwały, iż na inkasentów uprawnionych do poboru podatków (rolnego, leśnego i od nieruchomości) wyznacza się sołtysów poszczególnych sołectw podczas gdy treść powołanych wyżej przepisów ustaw podatkowych wskazuje na konieczność zindywidualizowania inkasentów bezpośrednio w uchwale, to jest wyznaczenia - określenia z imienia i nazwiska osoby fizycznej aby nie budziło wątpliwości na kogo obowiązek ten został nałożony. W uzasadnieniu skargi wskazał, że zaskarżona uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa 2011.88.1746. Jako podstawę prawną podjęcia powyższej uchwały Rada Gminy powołała m.in. art. 6 ust. 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r. nr 95, poz. 613 ze zm.) w zw. z art. 6b ustany z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. nr 136, poz. 969 ze zm.) oraz w zw. z art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 30 października 2001r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2002r. nr 200, poz. 1682). W paragrafie 1 ww. uchwały postanowiono, że zarządza się pobór od osób fizycznych podatków: rolnego, leśnego i od nieruchomości w drodze inkasa z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast w paragrafie 2 uchwały stwierdzono, że na inkasentów uprawnionych do poboru podatków, o których mowa w §1 wyznacza się sołtysów poszczególnych sołectw. Zdaniem Prokuratora Okręgowego ww. uchwała Rady Gminy jest aktem prawa miejscowego, gdyż nie jest adresowana wyłącznie do inkasentów, którzy wykonują swoje obowiązki w odniesieniu do określonego terenu lecz stanowi wskazanie dla mieszkańców gminy do czyich rąk maja płacić podatki i kto ma obowiązek przyjmować te wpłaty. Zawiera zatem nomy o charakterze ogólnym adresowane do osób trzecich i podlega regułom zawartym w ustawie z 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718). Prokurator Okręgowy wskazał, że z treści art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym do wyłącznej właściwości rady gminy należy m.in. podejmowanie uchwał w prawach podatków i opłat, lecz rada gminy może podejmować te uchwały tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach. W myśl art. 6 ust. 12 ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych rada gminy może zarządzać pobór podatku od nieruchomości od osób fizycznych w drodze inkasa oraz wyznaczać inkasentów i określać wynagrodzenie. W art. 19 pkt 2 tej ustawy ustawodawca dał uprawnienie radzie gminy do możliwości zarządzania, w drodze uchwały, poboru opłat, o których mowa powyżej w drodze inkasa oraz określeniu inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkaso. Także art. 6b ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (j.t. Dz. U. Nr 136,poz. 969 z 2006r.) oraz art. 6 ust. 8 ustawy z 30 października 2002r. o podatku leśnym upoważniają rady gminy do określania inkasentów w drodze uchwał. Skarżący podkreślił, że mimo iż ustawodawca we wskazanych ustawach wykazał się niekonsekwencją terminologiczną i niejednolicie określił kompetencje rad gmin posługując się zamiennie pojęciami "wyznaczać" i "określać" inkasentów, to jednak zwroty te zawierają obowiązek precyzyjnego podania danych podmiotu mającego wykonywać obowiązki inkasenta tj. zindywidualizowania inkasenta. Obowiązek ten wynika z praw i obowiązków zarówno podatnika, jak też inkasenta, a także obowiązków ciążących na organie podatkowym. W szczególności okoliczność ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności inkasenta całym majątkiem za pobrane a nieopłacone w terminie podatki, możliwości wydania przez organ podatkowy decyzji o odpowiedzialności podatkowej, ustanowienia hipoteki, a także obowiązku wyjawienia nieruchomości i praw majątkowych. Wskazanie inkasenta powinno polegać na wyznaczeniu/ określeniu osoby fizycznej z imienia i nazwiska, zaś w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej na podaniu nazwy. Konkludując Prokurator Okręgowy stwierdził, że terminy "wyznaczać inkasentów" i "określać inkasentów" obligują radę gminy do zindywidualizowania inkasentów w uchwale, aby nie budziło wątpliwości, na kogo ten obowiązek został nałożony, a także, aby podatnik wiedział, kto jest uprawniony do pobrania od niego podatku. Bardzo istotną kwestią jest także wyraźne wskazanie w uchwale obszaru działania inkasenta, aby nie było wątpliwości, że inkasent dla obszaru jego sołectwa nie ma prawa poboru podatków na terenie innego sołectwa. Zdaniem Prokuratora zaskarżona uchwała nie spełnia wymogów wynikających z przytoczonych przepisów ustaw. Na poparcie swojego stanowiska Prokurator Okręgowy przytoczył pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z 11 stycznia 2008r. sygn. II FKS 7526/06 (Lex nr 334275) zgodnie z którym wyznaczenie czy określenie inkasenta może dotyczyć jedynie wskazanej w sposób konkretny osoby przez podanie imienia i nazwiska podmiotu lub nazwy osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy wniosła o jej oddalenie uznając stanowisko Prokuratora Okręgowego za nieprawidłowe. Przytaczając treść przepisów art. 6 ust. 12, art. 14 pkt 3 oraz art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2002 r. Nr 9 poz. 84 ze zm.), art 6b ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. 1993 r. Nr 94 poz. 431 ze zm.) oraz art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. 2002 r. Nr 200 poz. 1682 ze zm.) wskazała, że realizacja powyższych uprawnień powinna nastąpić poprzez określenie inkasentów w formie uchwał, w sposób na tyle precyzyjny, aby nie budziły wątpliwości, na kogo obowiązek ten został nałożony oraz poprzez określenie wysokości wynagrodzenia za inkaso. Powszechnie wiadomym jest, kto aktualnie pełni funkcję sołtysa w danym sołectwie. Zdaniem Rady Gminy z zaskarżonej uchwały jednoznacznie wynika kto jest inkasentem uprawnionym do poboru podatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, według kryterium legalności zaskarżonego aktu, to znaczy jego zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą, w szczególności przepisami art. 145 - 150 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie w pełni należało podzielić zarzuty skargi, że zaskarżony § 2 uchwały Nr X/53/2011 Rady Gminy z [...] czerwca 2011r. w sprawie poboru, w drodze inkasa, podatku od nieruchomości, podatku rolnego i podatku leśnego oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso dla inkasentów podjęty z naruszeniem prawa, to jest art. 6 ust.12 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 6b ustawy o podatku rolnym oraz art. 6 ust. 8 ustawy o podatku leśnym, co polegało jedynie na generalnym a nie indywidualnym wskazaniu "sołtysów poszczególnych sołectw" jako inkasentów podatku rolnego, leśnego iod nieruchomości. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Prokuratora, a co za tym idzie opowiada się także za oceną prawną wyrażoną w powołanym wcześniej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2008 r. , sygn. akt II FSK 1526/06, że wskazanie (określenie) inkasentów powinno mieć postać konkretnego określenia, odnoszącego się do zindywidualizowanego podmiotu (przez podanie imię i nazwiska w przypadku osoby fizycznej oraz przez podanie nazwy w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej). Na gruncie rozpoznawanej sprawy płynie z tego wniosek, że określenie czy też wyznaczenie inkasenta może dotyczyć jedynie wskazanej w sposób konkretny osoby. Nie bez znaczenia jest także argument, że podatnik ma prawo do tego, żeby po zapoznaniu się z należycie ogłoszonym aktem prawa miejscowego wiedzieć, kto jest uprawniony do pobrania od niego podatku. Należyte wyznaczenie czy określenie inkasenta oznacza także obowiązek wyraźnego podania w uchwale rady gminy obszaru działania inkasenta, by nie było wątpliwości, że inkasent dla obszaru jednego sołectwa nie jest uprawniony do poboru podatków na terenie innego sołectwa. Zaakceptować w pełni należy także pogląd wyrażony w innym orzeczeniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2001r. , sygn. akt SA/Rz 1622/01 - Finanse Komunalne 2002/2/60), w myśl którego uchwała w sprawie zarządzenia poboru podatków w drodze inkasa, określenia inkasentów oraz wysokości wynagrodzenia za inkaso jest aktem prawa miejscowego. Uchwała ta zawiera przepisy powszechnie obowiązujące na terenie gminy i nie jest adresowana wyłącznie do osób wyznaczonych na inkasentów a mieszkańcy gminy z jej treści powinni wiedzieć, kto konkretnie jest uprawniony do pobierania podatków. Biorąc powyższe pod uwagę podkreślić należy, że sposób unormowania instytucji inkasa w powołanych wcześniej przepisach ustaw podatkowych wymaga zatem, by wyznaczenie (określenie) inkasentów nastąpiło wyłącznie przez zastosowanie wskazania konkretnej osoby fizycznej (z imienia i nazwiska) czy konkretnego podmiotu (jego nazwy). Jak słusznie zatem zarzucił Prokurator, uchwała Rady Gminy z [...] czerwca 2011r., nr X/53/2011 w zakresie objętym skargą nie czyniła zadość powyższym wymaganiom wynikającym ze wskazanych przepisów poszczególnych ustaw podatkowych. W pełni zasadny był zatem wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności tej uchwały w zaskarżonej części - obejmującej jej § 2. Reasumując Sąd stwierdza, że § 2 zaskarżonej uchwały jest sprzeczny z art. 6 ust. 12 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 6b ustawy o podatku rolnym, jak również z art. 6 ust. 8 ustawy o podatku leśnym. W myśl zaś art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadzie art. 147 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.