II SA/Wa 1487/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-16
Skład orzekający: Janusz Walawski, Sławomir Fularski, Ewa Grochowska – Jung
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, wydana na podstawie niezłożenia przez niego pisemnego oświadczenia o zgodzie na proponowane przeniesienie na inne stanowisko służbowe, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym stwierdzeniem jej nieważności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wydanie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w CBA przed upływem terminu na złożenie przez niego oświadczenia o zgodzie na proponowane przeniesienie na inne stanowisko służbowe, stanowi rażące naruszenie prawa. Niezłożenie przez funkcjonariusza oświadczenia woli nie może być automatycznie interpretowane jako jego odmowa, a organ powinien dysponować dowodem na brak zgody przed podjęciem decyzji o zwolnieniu. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący, P.Z., został zwolniony ze służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (CBA) na podstawie decyzji Szefa CBA z dnia [...] maja 2010 r., po tym jak nie złożył pisemnego oświadczenia woli odnośnie przyjęcia lub odrzucenia zaproponowanego mu stanowiska służbowego po okresie pozostawania w dyspozycji. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa, w tym art. 58 ust. 3 ustawy o CBA oraz przepisy K.p.a. dotyczące związania organu decyzją i wykonalności decyzji. Szef CBA odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Skarżący zaskarżył obie decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Szefa CBA z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Szefa CBA z dnia [...] marca 2012 r. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Ewa Grochowska – Jung, Protokolant ref. staż. Aleksandra Olczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości
Szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego (Szef CBA), działając na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako "K.p.a."), po rozpatrzeniu żądania P.Z., dotyczącego stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji personalnej Szefa CBA nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w CBA, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że decyzją personalną Szefa CBA nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. P.Z. został odwołany z dniem [...] stycznia 2010 r. ze stanowiska [...] Delegatury w [...] Zarządu Operacji Regionalnych CBA i przeniesiony do dyspozycji Szefa CBA. Następnie, w związku z upływem okresu pozostawania w dyspozycji, Szef CBA decyzją personalną nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. postanowił przenieść funkcjonariusza z dniem [...] maja 2010 r. na stanowisko [...] w Zarządzie Operacji Regionalnych CBA w [...] ze stawką uposażenia zasadniczego [...] zł oraz premią w wysokości 1% uposażenia zasadniczego. Wobec niezłożenia przez funkcjonariusza pisemnego oświadczenia odnośnie przyjęcia bądź odrzucenia zaproponowanego stanowiska służbowego (po upływie pozostawania w dyspozycji), Szef CBA, działając na podstawie art. 58 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. nr 104, poz. 708 z późn. zm., dalej jako "ustawa o CBA"), decyzją personalną nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. zwolnił P.Z. ze służby w CBA z dniem [...] maja 2010 r. Przedmiotową decyzję strona otrzymała w dniu [...] czerwca 2010 r., nie składając od niej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie wnioskiem z dnia [...] stycznia 2012 r. P.Z. zwrócił się do Szefa CBA o stwierdzenie nieważności decyzji personalnej nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe oraz decyzji personalnej nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie zwolnienia ze służby. Wymieniony zarzucił decyzji nr [...] rażące naruszenie prawa, tj. art. 61 Kodeksu cywilnego, art. 10 § 1, art. 80, art. 110, art. 130 § 1 K.p.a. oraz art. 58 ust. 3 ustawy o CBA.
Szef CBA podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji następuje w przypadku, gdy decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym i samodzielnym postępowaniem administracyjnym, zmierzającym, w przypadku określonym w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., do ustalenia, czy decyzja wydana w trybie zwykłym jest dotknięta naruszeniem prawa, a jeżeli tak, to czy ma charakter zwykły, czy rażący, bądź też czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Podał, że za rażące uznać należy takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Nie ma tu natomiast rozstrzygającego znaczenia, ani oczywistość naruszenia określonego przepisu prawnego, ani nawet charakter przepisu, który został naruszony. Czym innym jest wydanie decyzji z naruszeniem prawa, a czym innym wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa ma bowiem miejsce, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja, tak jak gdyby od początku nie została wydana.
Organ wskazał, że nie została spełniona przesłanka wydania decyzji bez podstawy prawnej, bowiem wskazany jako podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 58 ust. 3 ustawy o CBA stanowił wystarczające umocowanie dla organu do działania polegającego na wydaniu decyzji administracyjnej. Niezłożenie przez funkcjonariusza żadnego oświadczenia bądź złożenie oświadczenia z którego wynika, że nie wyraża on zgody na pełnienie służby na zaproponowanym stanowisku, stanowi obligatoryjną podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby. Nie może też być mowy o rażącym naruszeniu art. 61 Kodeksu cywilnego, ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 110 K.p.a. Przepisy K.p.a. nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem. Wydana decyzja o zwolnieniu ze służby, która została skutecznie doręczona, powoduje skutki procesowe dla strony od momentu jej doręczenia, natomiast wywołuje skutki materialne, określające sytuację prawną jej adresata, od momentu jej wydania. Co do zarzutu rażącego naruszenia art. 130 § 1 K.p.a., organ stwierdził, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza CBA ze służby ma charakter konstytutywny, rozwiązuje ona bowiem istniejący dotąd administracyjnoprawny stosunek służbowy. Tym samym ustanie stosunku stuizbowego następuje z dniem określonym w decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby niezależnie od tego, czy w tym dniu decyzja stała się decyzją ostateczną. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 130 § 1 K.p.a. Skoro zaś przepis ten nie miał zastosowania, to również nie może być mowy o jego naruszeniu, a tym bardziej rażącym.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. P.Z. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podnosząc, że decyzja organu pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisów postępowania: art. 7, art. 77, art. 80, art. 9, art. 110 i art. 130 K.p.a. Jego zdaniem charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja ta nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Zebrany bowiem w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że przekroczenie prawa nastąpiło w sposób jasny i niedwuznaczny.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, organ nie dysponował jakimkolwiek materiałem dowodowym potwierdzającym, że funkcjonariusz odrzuca propozycję przeniesienia na inne stanowisko służbowe. W efekcie zastosował art. 58 ust. 3 ustawy o CBA do sytuacji faktycznej, której ta norma nie dotyczy. Powyższe stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością decyzji administracyjnej. Nieuprawnione i zaskakujące jest postawienie przez Szefa CBA znaku równości pomiędzy niezłożeniem żadnego oświadczenia, a niewyrażeniem pisemnej zgody na przeniesienie. W przypadku każdego przyjęcia propozycji nowego zatrudnienia istnieje pewien okres pomiędzy zapoznaniem się z decyzją, a jej zaaprobowaniem. Organ nie wskazał zaś żadnego terminu na przedstawienie stosownego oświadczenia woli. Takie działanie organu w sposób oczywisty i wyraźny pozbawiło funkcjonariusza jego podstawowych praw, tj. możliwości zaaprobowania bądź odrzucenia nowej propozycji zatrudnienia i miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...].
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ wskazał na zasadę trwałości decyzji ostatecznych, określoną w art. 16 § 1 K.p.a. i wyjaśnił, że jednym z trybów wzruszenia takiej decyzji jest przewidziane w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdzenie jej nieważności. Dyspozycja tego przepisu stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z poglądami doktryny przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim (literalnym) rozumieniu. Zatem bezsprzecznie należy odróżnić przypadki błędnej wykładni przepisów lub nieodpowiedniego ich zastosowania od przypadków rażącego naruszenia prawa. Ponowna analiza sprawy prowadzi do wniosku, że decyzja personalna nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. została wydana z naruszeniem art. 58 ust. 3 ustawy o CBA. W dniu wydania decyzji personalnej nr [...], organ nie dysponował bowiem pisemnym oświadczeniem funkcjonariusza, z którego wynikałoby, że nie wyraża on zgody na przeniesienie na zaproponowane stanowisko służbowe.
Zdaniem organu wskazać jednak należy, że wyprowadzenie z art. 58 ust. 3 ustawy o CBA normy prawnej, zgodnie z którą wyłącznie złożenie pisemnego oświadczenia o nieprzyjęciu zaproponowanego stanowiska po upływie okresu pozostawania dyspozycji, a nie również brak oświadczenia (umyślne milczenie) funkcjonariusza, co do przyjęcia bądź nieprzyjęcia zaproponowanego stanowiska służbowego, stanowi przesłankę wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, nie jest tak oczywiste. Możliwa jest również inna wykładnia art. 58 ust. 3 ww. ustawy, stanowiącego, że po upływie okresu pozostawania w dyspozycji Szefa CBA, funkcjonariusza przenosi się na określone stanowisko służbowe, a w przypadku niewyrażenia pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko, zwalnia się go ze służby. Z regulacji zawartej w cytowanym powyżej przepisie wydaje się również wynikać, że po upływie okresu pozostawania w dyspozycji Szefa CBA, funkcjonariusz, który chce dalej pełnić służbę w CBA na nowym, zaproponowanym stanowisku, musi złożyć pisemne oświadczenie, w którym wyrazi wolę przeniesienia na nowe stanowisko służbowe. Tym samym, jeżeli funkcjonariusz nie złoży żadnego oświadczenia bądź wyrazi na piśmie sprzeciw co do przeniesienia na nowe stanowisko służbowe, to po stronie organu powstanie obowiązek zwolnienia go ze służby. Za powyższą interpretacją przemawia bowiem redakcja przepisu.
W ocenie organu jeżeli wyłączną przesłanką zwolnienia ze służby funkcjonariusza na podstawie art. 58 ust. 3 ustawy o CBA miałoby być złożenie przez funkcjonariusza pisemnego oświadczenia o nieprzyjęciu zaproponowanego stanowiska to, zgodnie z zasadami gramatycznymi języka polskiego, przepis musiałby mieć następujące brzmienie: "...w przypadku wyrażenia przez funkcjonariusza pisemnego sprzeciwu odnośnie przeniesienia na to stanowisko...". Przedstawiona powyżej wykładnia umożliwiałaby podjęcie skutecznych decyzji kadrowych, co do funkcjonariuszy, którzy umyślnie unikają złożenia oświadczenia o przyjęciu bądź odmowie przyjęcia zaproponowanego stanowiska służbowego, licząc na odłożenie w czasie terminu zwolnienia ze służby. Norma prawna zgodnie z którą obowiązek zwolnienia funkcjonariusza z służby w CBA na podstawie art. 58 ust. 3 ww. ustawy powstaje wyłącznie po złożeniu przez niego pisemnego oświadczenia o nieprzyjęciu zaproponowanego stanowiska jest zatem rezultatem skomplikowanego procesu wykładni prawa.
Konkludując organ wskazał, że w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2302/11 nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji personalnej Szefa CBA na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), lecz ją uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ww. ustawy, z uwagi na naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Z powyższego rozstrzygnięcia Sądu wynika zatem jednoznacznie, że zwolnienie funkcjonariusza ze służby w CBA, pomimo braku pisemnego oświadczenia, z którego wynikałoby, że nie wyraża on zgody na przeniesienie na zaproponowane stanowisko służbowe, nie może być zakwalifikowane jako rażące naruszenia prawa. Organ podkreślił, że w sytuacji ustalenia przez sąd administracyjny toku prowadzonego postępowania, iż zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a., sąd stwierdza nieważność takiej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie poprzestaje na jej uchyleniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.Z. (dalej jako "skarżący") zarzucając zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wniósł o ich uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie wyjaśnił, że po zapoznaniu się z decyzją personalną o przeniesieniu na inne stanowisko służbowe nie złożył jakiegokolwiek oświadczenia woli odnośnie zaaprobowania bądź odrzucenia nowego stanowiska. Podyktowane to było faktem posiadania przez niego wątpliwości co do zgodności z prawem wydanej decyzji, m.in. w zakresie drastycznego obniżenia zajmowanego przez niego stanowiska. Jednocześnie brak natychmiastowej decyzji podyktowany był również okolicznością, że jego przenosiny do służby z [...] do [...] wiązałyby się z szeregiem konsekwencji o charakterze rodzinnym. W tym okresie miał bowiem pod opieką dwoje 6 miesięcznych bliźniaków i 3 letniego syna.
Skarżący podniósł, że w dniu [...] czerwca 2010 r., tj. w dniu w którym decyzja o przeniesieniu go na stanowisko [...] nie była jeszcze ostateczna – przysługiwało mu bowiem prawo do jej zaskarżenia i nie mogła być wykonana, udał się do Biura Kadr i Szkolenia CBA w [...], w celu określenia nowego stanowiska. Od Zastępcy Dyrektora ww. Biura otrzymał jednak ustną informację, że jego sprawa jest zamknięta i został zwolniony ze służby.
Zdaniem skarżącego mógł on zostać zwolniony ze służby po jednoczesnym zaistnieniu dwóch przesłanek wymienionych w art. 58 ustawy o CBA, tj. upływie terminu pozostawania w dyspozycji Szefa CBA oraz niewyrażeniu pisemnej zgody na przeniesienie na określone stanowisko służbowe. Stan faktyczny sprawy wskazuje jednak, że obie przesłanki nie zostały spełnione. W dniu wydania decyzji o zwolnieniu ze służby Szef CBA nie znał jego decyzji odnośnie nowych propozycji kadrowych, a przede wszystkim nie dysponował jakimkolwiek materiałem dowodowym potwierdzającym, że nie wyraża pisemnie zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe. Z opisanych wyżej powodów skarżący w tym dniu nie podjął decyzji w tej kwestii, jak również nie przedstawił jakiegokolwiek oświadczenia woli. Niewyrażenie jakiegokolwiek oświadczenia woli po zapoznaniu się z decyzją personalną o przeniesieniu go na niższe stanowisko służbowe, nie mogło być interpretowane, jako ujawnienie przez niego woli w sposób dostateczny i zakwalifikowane jako nieprzyjęcie nowego stanowiska, a nawet nie uprawdopodabniało ewentualnego odrzucenia propozycji. Dlatego też, w efekcie pozbawionego podstaw prawnych działania, organ administracji zastosował art. 58 ust. 3 ustawy o CBA do sytuacji faktycznej, której ta norma nie dotyczy.
W ocenie skarżącego niezłożenie przez niego jakiegokolwiek oświadczenia nie oznacza jednak, a nawet nie uprawdopodabnia niewyrażenia zgody na nowe propozycje. Powyższe stanowisko Szefa CBA może doprowadzić do absurdalnej sytuacji zwolnienia funkcjonariusza przed wyartykułowaniem, czy technicznym przekazaniem pisemnego oświadczenia o przyjęciu propozycji kadrowej. Wyrazistą niezgodność z prawem takiego poglądu podkreśla dodatkowo sytuacja, w której organ nie informuje strony o wyznaczeniu terminu na przedstawienie stosownego oświadczenia. Zwrot "niewyrażenie pisemnej zgody na przeniesienie" jest jasny i czytelny, nie wymaga przy tym jakiejkolwiek wykładni systemowej czy funkcjonalnej, a w postępowaniu administracyjnym Szef CBA w myśl obowiązującego go prawa miał jedynie obowiązek ustalić fakt niewyrażenia pisemnej zgody i uzyskać dowody potwierdzające tą okoliczność, a nie przyjmować bezpodstawne i bezprawne domniemanie.
Skarżący podniósł, że w postępowaniu odwoławczym Szef CBA nie odniósł się do zarzutu naruszenia art. 9 K.p.a. Szef CBA naruszył również zasadę związania organu administracji publicznej wydaną przez siebie decyzją administracyjną zawartą w art. 110 K.p.a. oraz zakaz wykonywania decyzji przed upływem terminu do wniesienia odwołania zawarty w art. 130 K.p.a. Ustawa o CBA nie zawiera regulacji materialnoprawnej dotyczącej daty ustania stosunku służbowego, jakiegokolwiek - lex specialis w stosunku do K.p.a., tak więc jedyną regulacją tej kwestii są normy procesowe, tj. 110 i 130 § 1 K.p.a. zakładające, że jego zwolnienie nie mogło być dokonane przed dniem doręczenia mu decyzji o zwolnieniu oraz przed upływem terminu do wniesienia od niej odwołania. Szef CBA wydał decyzję [...] o zwolnieniu ze służby po dwóch dniach od zapoznania się przez skarżącego z decyzją [...] o przeniesieniu na stanowisko [...], zaś zwolnił go ze służby dnia [...] maja 2010 r., podczas gdy decyzja o zwolnieniu została mu doręczona w dopiero w dniu [...] czerwca 2010 r.
W odpowiedzi na skargę Szef CBA wniósł o jej oddalenie powtarzając wcześniej zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270z późń. zm., dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. Tym samym, niezbędnym stało się wyeliminowanie z porządku prawnego przedmiotowych decyzji.
Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy decyzja personalna Szefa CBA nr [...] z dnia [...] maja 2010 r., dotycząca zwolnienia skarżącego ze służby, obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa, określoną w art. 156 § 1 K.p.a. i prowadzącą do stwierdzenia nieważności tego aktu.
Na wstępie podkreślić należy, że postępowanie w ww. przedmiocie dotyczy materii wyjątkowej. Wynikiem stwierdzenia nieważności jest bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego prawomocnej decyzji administracyjnej i to ze skutkiem ex tunc. Taki skutek łamie zaś podstawową zasadę postępowania administracyjnego jaką jest trwałość prawomocnych decyzji administracyjnych. Stąd więc, materię faktyczną, podlegającą ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności, należy badać w sposób wyjątkowo wnikliwy, pamiętając o nadzwyczajności przedmiotowej instytucji prawnej. Powoduje to także taki skutek, że stwierdzania nieważności należy dokonywać wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, gdzie zaistnienie przesłanek, o jakich mowa w art. 156 § 1 K.p.a., nie budzi najmniejszych wątpliwości.
Podkreślenia wymaga także fakt, że wady decyzji wymienione wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1 – 6 K.p.a. oraz wady nieważności wynikające z przepisów odrębnych mają charakter materialnoprawny. Występowanie tych wad powoduje skutek w postaci ułomnego stosunku prawnego. Istniejące wady tkwią zaś w samej decyzji i godzą w elementy podmiotowe stosunku prawnego, jak i w jego przedmiot lub też w podstawę prawną. Pamiętać należy, że nie są to wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad następuje w drodze wznowienia postępowania. Nadto, z uwagi na to, że wady występują w samej decyzji, postępowanie, w wyniku którego została ona wydana, może okazać się prawidłowe pod względem prawnym. Stąd w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ocenie podlega sama decyzja i skutki prawne, jakie wywołała.
Podstawą prawną zwolnienia skarżącego ze służby był przepis art. 58 ust. 3 ustawy o CBA, zgodnie z którym po okresie pozostawania w dyspozycji Szefa CBA, funkcjonariusza przenosi się na określone stanowisko służbowe, a w przypadku niewyrażenia przez niego pisemnej zgody na przeniesienie na to stanowisko, zwalnia się go ze służby. Treść przywołanego przepisu wskazuje na to, że na organie ciąży obowiązek zwolnienia ze służby takiego funkcjonariusza, który nie zgodzi się na przeniesienie na nowe stanowisko. Kluczowe zatem znaczenie dla niniejszej sprawy miało więc ustalenie tego, czy strona zgodziła się na przeniesienie, czy też nie.
W ocenie Sądu słusznie podnosi skarżący, że w dniu wydania decyzji o zwolnieniu ze służby (tj. [...] maja 2010 r.) Szef CBA nie znał decyzji funkcjonariusza odnośnie nowych propozycji kadrowych, a przede wszystkim nie dysponował jakimkolwiek materiałem dowodowym potwierdzającym, że nie wyraża on pisemnie zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe. Niewyrażenie jakiegokolwiek oświadczenia woli po zapoznaniu się z decyzją personalną o przeniesieniu skarżącego na niższe stanowisko służbowe, nie może zaś być przez organ interpretowane jako ujawnienie przez funkcjonariusza jego woli polegającej na nieprzyjęciu nowego stanowiska czy też odrzuceniu propozycji. Tak więc, rzeczywiście organ administracji zastosował art. 58 ust. 3 ustawy o CBA do sytuacji faktycznej, której ta norma nie dotyczy. Aby bowiem można było uznać, że spełniona została hipoteza normy art. 58 ust. 3 ww. ustawy, tj. można było skutecznie zwolnić funkcjonariusza ze służby, organ winien dysponować na dzień zwolnienia ze służby oświadczeniem woli skarżącego, że nie wyraża on zgody na przeniesienie na inne stanowisko. Takie zaś oświadczenie woli winno zostać złożone w formie pisemnej. Zwrot "niewyrażenie pisemnej zgody na przeniesienie" jest jasny i czytelny, nie wymaga przy tym jakiejkolwiek wykładni systemowej czy funkcjonalnej, a w postępowaniu administracyjnym Szef CBA w myśl obowiązującego go prawa miał jedynie obowiązek ustalić fakt niewyrażenia przez funkcjonariusza pisemnej zgody i uzyskać dowody potwierdzające tą okoliczność, a nie przyjmować bezpodstawne i bezprawne domniemanie.
W przedmiotowej sprawie, co jest bezsporne, organ ani w dacie wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby, tj. [...] maja 2012 r., jak również nawet w dacie zwolnienia, tj. [...] maja 2010 r. takim oświadczeniem woli skarżącego nie dysponował. W pełni uzasadniona jest zatem ocena, że w dacie wydania decyzji przez organ nie zaistniała obligatoryjna przesłanka do zwolnienia funkcjonariusza ze służby, albowiem brak było pisemnego oświadczenia woli skarżącego, że nie wyraża on zgody na przeniesienie na określone stanowisko. Fakt zaś niezłożenia przez skarżącego już w dniu [...] maja 2010 r., tj. podczas rozmowy kadrowej mającej miejsce w siedzibie Departamentu Kadr i Szkolenia CBA w [...], pisemnego oświadczenia o wyrażeniu zgody bądź niewyrażeniu zgody na przeniesienie na nowe stanowisko służbowe, określone w decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. nie może stanowić podstawy do zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 58 ust. 3 ustawy o CBA.
Za uzasadniony należy uznać również zarzut skarżącego, że decyzja o zwolnieniu ze służby powinna zostać wydana najwcześniej po upływie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji personalnej nr [...] z dnia [...] maja 2010 r., tj. decyzji o przeniesieniu na stanowisko [...]. Szef CBA wydał bowiem decyzję o zwolnieniu ze służby [...] maja 2010 r., tj. już po dwóch dniach od zapoznania się przez skarżącego w dniu [...] maja 2010 r. z decyzją o przeniesieniu na stanowisko [...]. Tymczasem, decyzja o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 58 ust. 3 ustawy o CBA jest niewątpliwie konsekwencją niewyrażenia przez funkcjonariusza pisemnej zgody na przeniesienie na określone stanowisko służbowe. Trafnie wskazuje więc skarżący, że zgodnie z art. 110 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej, a stosownie do art. 130 § 1 K.p.a. przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu. Zauważyć bowiem należy, że wykonalna jest tylko decyzja ostateczna, a decyzja o przeniesieniu funkcjonariusza na nowe stanowisko służbowe w dniu zwolnienia skarżącego ze służby nie była jeszcze ostateczna, a więc nie mogła być przez organ wykonana. Decyzji organu o przeniesieniu funkcjonariusza na inne stanowisko nie został bowiem nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Skoro zatem z decyzją z dnia [...] maja 2010 r. o przeniesieniu funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe skarżący został zapoznany dopiero w dniu [...] maja 2010 r., to wydanie już w dniu [...] maja 2010 r. decyzji w przedmiocie jego zwolnienia ze służby z dniem [...] maja 2010 r., było co najmniej przedwczesne i bezpodstawne. Takie działanie organu w sposób oczywisty i wyraźny pozbawiło funkcjonariusza jego podstawowych praw, tj. możliwości zaaprobowania bądź odrzucenia nowego stanowiska służbowego. Organ, z uwagi na treść art. 58 ust. 3 ustawy o CBA w związku z art. 110 oraz art. 130 § 1 K.p.a. (na podstawie bowiem art. 127 § 3 K.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji), winien wstrzymać się z wydaniem decyzji o zwolnieniu ze służby co najmniej do upływu 14 dni na złożenie przez skarżącego stosownego pisemnego oświadczenia o wyrażeniu bądź niewyrażeniu zgody na przeniesienie na nowe stanowisko służbowe lub też ewentualnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji o przeniesieniu na ww. stanowisko. Organ jednak nie uczynił powyższego i wydał decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby przed upływem ww. terminu. W związku z powyższym, zgodzić się należy ze skarżącym, że decyzja organu nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Naruszenie prawa przez organ nastąpiło bowiem w sposób jasny i niedwuznaczny.
W ocenie Sądu takie działanie organu, tj. wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby przed upływem ostatecznego terminu na złożenie przez skarżącego stosownego oświadczenia czy też ewentualnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej jego przeniesienia na nowe stanowisko służbowe, należy uznać za rażąco naruszające prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W niniejszej sprawie bezspornym jest bowiem, że zwolnienie ze służby skarżącego nastąpiło już z dniem [...] maja 2010 r., czyli przed upływem przysługującego mu terminu 14 dni na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzjio przeniesieniu na inne stanowisko służbowe. W związku z tym, że skarżący zapoznał się z decyzją o przeniesieniu na inne stanowisko w dniu [...] maja 2010 r., ostatnim dniem na złożenie przez niego stosownego oświadczenia o wyrażeniu bądź odmowie wyrażenia pisemnej zgody o której mowa w art. 58 ust. 3 ustawy o CBA, czy też ewentualnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy był dopiero dzień [...] czerwca 2010 r. Tym samym, w ocenie Sądu, organ wydając w dniu [...] maja 2010 r. decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby z dniem [...] maja 2010 r. dopuścił się rażącego naruszenia prawa, tj. art. 58 ust. 3 ustawy o CBA w związku z art. 110 oraz art. 130 § 1 K.p.a.
Z uwagi na powyższe ustalenia, nie można zgodzić się ze stwierdzeniem zawartym w uzasadnieniu decyzji organu, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2302/11 zapadł w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, jak w niniejszej sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ mając na uwadze powyższe wskazania Sądu oraz art. 153 p.p.s.a. winien stwierdzić nieważność swojej decyzji personalnej z dnia [...] maja 2010 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby z dniem [...] maja 2010 r.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło