II SA/Rz 1155/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej A. Sp. z o.o. kwotę 774 zł /słownie: siedemset siedemdziesiąt cztery złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. II SA/Rz 1155/12 Uzasadnienie Decyzją z dnia [..] lipca 2012 r. nr [..], Prezydent Miasta [..] ustalił na rzecz [..] Sp. z o.o. z siedzibą w [..] (dalej: "Spółka") odszkodowanie w kwocie 74.901,00 zł za przejęcie na rzecz Gminy Miasto [..] prawa własności nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr ewid. 2293/9 o pow. 0,0500 ha obr. 212 [..], objętej KW nr [..] /2. Przejęcie to nastąpiło na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [..] z dnia [..] sierpnia 2011 r. nr [..] /2011 o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Do zapłaty ww. należności zobowiązano Miejski Zarząd Dróg w [..] w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Podstawą prawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a i 2, art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn .zm., dalej: "u.g.n.") w zw. z art. 12 ust. 4a, 4f i 5, art. 18 ust. 1 i 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 z późn. zm., dalej: "u.r.i.d."). Prezydent Miasta [..] wyjaśnił, że decyzję o odszkodowaniu za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Ustalenie wysokości i wypłacenie odszkodowania następuje w trybie przepisów u.g.n. Zgodnie jednak z art. 18 ust. 1 u.r.i.d. wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i według wartości z dnia ustalania odszkodowania. Podstawę ustalenia odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości, a jego wysokość określa się po zasięgnięciu opinii rzeczoznawcy majątkowego. W sprawie sporządzony został w dniu 14 marca 2012 r. operat szacunkowy. Wartość gruntu oszacowano na kwotę 71.800 zł, a składniki roślinne i sadownicze na 3101,00 zł. Dokument ten w ocenie organu spełnia wymogi określone w u.g.n. oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki decyzją z dnia [..] października 2012 r. nr [..] Wojewoda [..] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a, art. 106 ust. 1, art. 129 ust. 5, art. 130 ust. 1 i 2, art. 132 ust. 1a i 2 oraz art. 134 u.g.n. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przejęcie własności nieruchomości w trybie u.r.i.d. następuje za odszkodowaniem. Do jego ustalenia stosuje się przepisy u.g.n., z zastrzeżeniem art. 18 u.r.i.d. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po zasięgnięciu opinii rzeczoznawcy majątkowego, przy czym podstawę wyliczeń stanowić powinna wartość rynkowa nieruchomości. Wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania wartości nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy. W rozpoznawanej sprawie operat opracowany został przez rzeczoznawcę majątkowego L.S. dnia 14 marca 2012 r. Spełniał on wymogi przepisów prawa i mógł stanowić podstawę ustalenia odszkodowania. Odnosząc się do żądania odwołującej się Spółki, aby wartość odszkodowania powiększyć o wartość podatku VAT Wojewoda [..] uznał, że nie mogło ono zostać uwzględnione. Organ orzekający o odszkodowaniu nie może rozstrzygać zagadnienia obowiązków podatkowych. Podatek VAT stanowi jeden z kosztów zawarcia transakcji, który odliczany jest od ceny transakcyjnej. Nie stanowi integralnego elementu tej ceny. Dlatego wartość określona przez rzeczoznawcę nie obejmuje podatków, opłat lokalnych czy innych obciążeń związanych z realizacją umowy. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła Spółka. Domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania strona skarżąca formułuje zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 130 ust. 1 i 2 w zw. z art. 134 ust. 1 u.g.n. przez nieuzasadnione przyjęcie, że organ I instancji właściwie oszacował wysokość odszkodowania, podczas gdy przyjęto wartość netto, bez uwzględnienia podatku od towarów i usług (VAT). Naruszenie art. 128 u.g.n. polega na pominięciu okoliczności, że wartość odszkodowania powinna odpowiadać wartości utraconych praw, dlatego realna wartość przyznanego Spółce odszkodowania będzie niższa od wartości utraconego prawa, ponieważ jest ona obowiązana do zapłaty podatku VAT. Przez niezastosowanie art. 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (teks jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054) pominięto fakt, że przez dostawę towarów w rozumieniu cytowanej ustawy rozumie się także przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. Spółka zarzuca również naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez pominięcie faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znacznie oraz wybiórcze rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego, nieprawidłowe ustalenie, że organ I instancji poprawnie określił wysokość odszkodowania jako równą wartości podanej w operacie, podczas gdy operat nie stanowi wprost o odszkodowaniu, lecz podstawę do jego ustalenia. W konsekwencji naruszono też art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy. W ocenie Spółki pominięcie w odszkodowaniu wartości podatku VAT spowoduje, że otrzymana rekompensata za wywłaszczoną nieruchomości nie będzie stanowiła rzeczywistej jej wartości. Podatek VAT ma bowiem charakter cenotwórczy. Stanowić to będzie naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji, w którym mowa jest o słusznym odszkodowaniu, tj. ekwiwalentnym. Wartość należnego od przyznanego odszkodowania podatku wyniesie 17.227,23 zł. Takiej zatem dodatkowo kwoty domaga się Spółka. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - p.p.s.a.) uprawnienia sądu administracyjnego sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, przez zastosowanie środków określonych w 145 - 149 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Skarga [..] Spółka z o.o. zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Analiza zarzutów skargi prowadzi do wniosku, że argumentacja przyjęta przez stronę skarżącą, wskazująca zasadność skargi błędnie przyjmuje, że wartość odszkodowania powinna być określona jako brutto, a więc należałoby ją zwiększyć o wartość podatku VAT. Obciążenia podatkowe są konsekwencją stosownych regulacji i kwestie te nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu o ustalenie odszkodowania z tytułu przejęcia prawa własności nieruchomości w postępowaniach wywłaszczeniowych. W kontekście tych uwag, jako całkowicie chybiony należy uznać zarzut wskazujący na naruszenie przepisów o VAT (pkt 3 skargi). Organy tych przepisów nie mogły naruszyć skoro ich nie stosowały. Sąd może zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 130 ust. 1 i 2 w związku z art. 134 u.g.n. tylko o tyle, o ile strona skarżąca wskazuje na błędne ustalenie wysokości odszkodowania. Natomiast nie można za trafną uznać argumentacji uzasadniającej błędność tego ustalenia. Zdaniem Sądu wadliwe określenie wysokości odszkodowania nastąpiło przez błędne zastosowanie art. 18 ust. 1 u.r.i.d Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że wysokość odszkodowania za przejęcie gruntu pod drogę publiczną ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dania, w którym następuje ustalenie odszkodowania, a więc dnia wydania decyzji ustalającej odszkodowanie. Ten mechanizm ustalenia odszkodowania nie jest kompletny, dlatego art. 23 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych odsyła do u.g.n. Zatem odsyła m.in. do sposobu ustalenia wartości nieruchomości dla potrzeb określenia odszkodowania, w tym zakresie, który nie został odmiennie uregulowany w przepisie art. 18 u.r.i.d. Zgodnie z przyjętymi regulacjami podstawą ustalenia wysokości odszkodowania jest stosownie do art. 130 ust. 2 u.g.n. opinia rzeczoznawcy majątkowego określająca wartość nieruchomości. Formalne wymogi takiej opinii określa rozdział 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. nr 207, poz. 2109 ze zm.). Z treści § 56 tego rozporządzenia wynika, że w operacie mają być zawarte ustalenia odnoszące się do dat istotnych dla określenia wartości nieruchomości. W sprawie będącej przedmiotem skargi został opracowany operat szacunkowy przez rzeczoznawcę majątkowego. W tym operacie zostały wskazane daty istotne dla ustalenia wartości nieruchomości zajętej pod drogę. Wskazano datę sporządzenia operatu (14 marca 2012 r.) oraz daty określenia wartości, stanu nieruchomości będącego podstawą wyceny oraz dokonania oględzin (28 września 2011 r.) W ocenie Sądu takie ustalenie dat, a tym samym określenie wartości nieruchomości dokonane zostało niezgodnie z prawem. Z akt sprawy wynika, że decyzja Prezydenta Miasta [..] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej była wydana w dniu [..] sierpnia 2011 r. Stosownie do treści art. 18 ust. 1 u.r.i.d. wysokość odszkodowania ma być ustalona według stanu nieruchomości z dnia wydania decyzji przez organ I instancji, a więc [..] sierpnia 2011 r. Z kolei wartość nieruchomości powinna być określona na dzień ustalenia odszkodowania, czyli wydania decyzji odszkodowawczej. Decyzja odszkodowawcza została wydana przez Prezydenta Miasta [..] w dniu [..] lipca 2012 r. W opinii rzeczoznawcy wskazano datę ustalenia wartości na dzień [..] września 2011 r. W świetle tych ustaleń stwierdzić należy, że skarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [..] wydane zostały z naruszeniem art. 18 ust. 1 u.r.i.d. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy będą zobowiązane zastosować do ustalenia wartości nieruchomości zasady wskazane przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Z tych powodów podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a.