III SA/Kr 382/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Budowlanego "A" N., B., Ś. Sp. jawna z siedzibą w K na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz strony skarżącej kwotę 257 zł ( dwieście pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z. C. ur. [...] 1980 r. pracował u strony skarżącej – w Przedsiębiorstwie Budowlanym "A" N., B., Ś., Spółka jawna z siedzibą w K w okresie od 25.01.2011 r. do 30.04.2011 r. na stanowisku murarza, przy czym – zgodnie ze skierowaniem do Poradni Chorób Zawodowych OMP z dnia 21 marca 2011 r. - w okresie od 07.03.2011 r. do 30.03.2011 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W okresie pracy był narażony na czynniki szkodliwe, a konkretnie miał kontakt z gotową zaprawą murarską, rzadziej z jej składnikami (k. 4 akt adm.). Z. C. był badany w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu 12 lipca 2011 r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...], znak: [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej – choroby skóry pochodzenia zawodowego pod nazwą "alergiczne kontaktowe zapalenie skóry" z poz. 18/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu tego orzeczenia Ośrodek Medycyny Pracy podał, że "biorąc pod uwagę badania dermatologiczne, w którym stwierdzono zmiany skórne o typowej dla schorzenia morfologii i lokalizacji; testy skórne z alergenami zawodowymi (dodatnie testy kontaktowe z chromem i zaprawą murarską) i analizę wywiadu środowiskowego (udokumentowany kontakt zawodowy z testowanymi alergenami - zaprawą murarską) istnieją podstawy do przyjęcia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rozpoznaną chorobę a pracą zawodową" (k. 6 akt adm.). Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] 2011 r. decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej podkreślając, że u Z. C. nie stwierdzono choroby zawodowej – choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skóry wymienionej w poz. 18/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Należy zauważyć, że uzasadnienie decyzji w sposób oczywisty przeczyło powyższemu stwierdzeniu (k. 24-25 akt adm.). Od decyzji Nr [...] z dnia [...] 2011 r. Powiatowego Inspektora Sanitarnego złożył odwołanie Z. C., który nie zgodził się z wydaną decyzją i podniósł, że organ I instancji wydał omyłkowe rozstrzygnięcie. Również Powiatowy Inspektor Sanitarny przekazując odwołanie organowi II instancji wskazał na popełnioną omyłkę w redagowaniu rozstrzygnięcia. Wojewódzki Inspektor Sanitarny, mając na względzie powyższe, decyzją z dnia 24 stycznia 2012 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził u Z. C. chorobę zawodową pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, że Z. C. zatrudniony był w następujących zakładach pracy: - w latach 2004 -2008 w Barze "C" w M, który to zakład został zlikwidowany i dlatego brak jest danych dotyczących zakresu wykonywania przez Z. C. czynności, co powoduje "brak możliwości określenia narażenia zawodowego"; - od 01.09.2009 r. do 18.10.2009 r. w Firmie Budowlanej "B" P. B. na stanowisku murarza na terenie budowy. Podczas wykonywania czynności zawodowych pracował w kontakcie z czynnikami alergizującymi; - od 25.01.2011 r. do 30.04.2011 r. w Przedsiębiorstwie Budowlanym "A" N., B., Ś., Spółka jawna z siedzibą w K na stanowisku murarza na terenie budowy. Podczas wykonywania czynności zawodowych pracował w kontakcie z czynnikami alergizującymi. Organ odwoławczy, mając na względzie stwierdzone powyżej okoliczności wykonywania pracy przez Z. C. w dwóch zakładach pracy w warunkach narażenia na działanie czynników alergizujących i jednocześnie treść orzeczenia lekarskiego Nr [...], znak: [...] z dnia [...] 2011 r. wydanego przez Ośrodek Medycyny Pracy o rozpoznaniu choroby zawodowej – choroby skóry pochodzenia zawodowego pod nazwą "alergiczne kontaktowe zapalenie skóry" z poz. 18/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. (Dz. U. Nr 105, poz. 869) "uznał, że w niniejszej sprawie zaszła ewidentna omyłka przy wydawaniu decyzji przez go Powiatowego Inspektora Sanitarnego" i z tego względu uznając, że istnieją podstawy do przyjęcia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rozpoznaną chorobę a pracą zawodową, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził u Z. C. chorobę zawodową pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry – jak przytoczone powyżej. Z powyższą decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie zgodził się zakład pracy – Przedsiębiorstwo Budowlane "A" N., B., Ś., Spółka jawna z siedzibą w K i w dniu 22 lutego 2012 r. wniósł na nią skargę domagając się uchylenia decyzji organu II instancji. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego jak również brak wyczerpującego uzasadnienia podjętej decyzji. Zarzucono także naruszenie art. 235¹ kodeksu pracy – ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) oraz art. 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 167, poz. 1322 z późn. zm.). W szczególności strona skarżąca podniosła, że Z. C. nie ujawnił, że od 16 maja 2005 r. do chwili obecnej prowadzi własną działalność gospodarczą związaną z robotami budowlanymi pod nazwą "[...]", o czym świadczy informacja o przedsiębiorcach figurujących w bazie rejestru REGON z dnia 21.02.2012 r. z wpisem dotyczącym statusu przedsiębiorcy "aktywny", a także nie ujawnił, że uprzednio prowadził działalność gospodarczą pod nazwą "C" i był właścicielem tej firmy. W tej sytuacji, zdaniem strony skarżącej, ustalenia organów, że przyczyną ujawnionej u Z. C. choroby była praca w okresie 29 dni roboczych u strony skarżącej, czy praca w okresie półtora miesiąca w Firmie Budowlanej "B" P. B. budzą poważne wątpliwości. Zdaniem strony skarżącej, brak wszechstronnego zbadania sprawy, przeprowadzenia dowodów, dogłębnej analizy i uzasadnienia powodują wątpliwości co do pochodzenia zawodowego ujawnionej u Z. C. choroby. Strona skarżąca podniosła, że z uwagi na krótki okres wykonywania pracy zarówno u strony skarżącej jak i w Firmie Budowlanej "B" P. B. organ administracyjny nie powinien "poprzestać na bezkrytycznym przyjęciu orzeczenia lekarskiego lecz zbadać jaka mogła być przyczyna choroby u uczestnika", gdyż mając powyższe na względzie nie można przyjąć, że Z. C. nabył chorobę w wyniku pracy u strony skarżącej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi. Organ II instancji opisał przebieg postępowania przedstawiając powody wydania decyzji jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ ten stwierdził, że "z obowiązujących przepisów nie wynika, aby organy sanitarne orzekające w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej miały obowiązek ustalenia, u którego pracodawcy choroba zawodowa powstała". Zdaniem tego organu, "w przypadku gdy pracownik świadczył prace dla kilku podmiotów, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową bez znaczenia jest w jakim stopniu została ona spowodowana zatrudnieniem u każdego z tych pracodawców z osobna. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy, będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz prace w narażeniu zawodowym stanowi odrębną kwestię i może być przedmiotem odrębnego postępowania przed sądem cywilnym." Na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. Z. C. oświadczył, że mimo zarejestrowania działalności w branży budowlanej faktycznie nigdy nie prowadził takiej działalności, co można sprawdzić w urzędzie skarbowym. Działalności tej nie wyrejestrował, nie mniej jednak w 2007 r. działalność tą zawiesił. Podkreślił, że nikt go nie pytał, czy ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, kto był właścicielem baru ani jaki był charakter jego pracy w tym barze. Podał, że w roku 2009 pracował w charakterze murarza, ale wówczas choroba się nie ujawniła, gdyż pracował na zewnątrz budynku, natomiast w firmie strony skarżącej wykonywał pracę w pomieszczeniu zamkniętym i w bezpośrednim kontakcie z zaprawą murarską. Uczestnik podał, że obecnie przebywa na zasiłku rehabilitacyjnym i stara się o rentę w związku z orzeczeniem choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z tego względu, zdaniem Sądu, skarga zakładu pracy - Przedsiębiorstwa Budowlanego "A" – N., B., Ś., Spółka jawna z siedzibą w K - okazała się uzasadniona. Jest niewątpliwym, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) - Kodeks pracy (K.p.) oraz wydane na podstawie art. 237 tej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) wraz z załącznikiem do tego rozporządzenia stanowiącym wykaz chorób zawodowych W szczególności art. 235¹ K.p. stanowi: "Art. 2351. Za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Co prawda, ma rację organ odwoławczy stwierdzając, że nie jest istotnym ustalenie, u którego pracodawcy choroba zawodowa powstała, a także, że bez doniosłości prawnej jest ustalenie w jakim stopniu ujawniona choroba zawodowa została spowodowana zatrudnieniem u każdego z kilku pracodawców z osobna, gdyż odpowiedzialność pracodawcy (będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym) stanowi odrębną kwestię i może być przedmiotem postępowania przed sądem cywilnym, to jednak nie zwalnia to organów od wnikliwego rozpatrzenia sprawy. W szczególności organy administracyjne obu instancji zobowiązane są do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 Kpa), co jednak w niniejszej sprawie nie nastąpiło. W szczególności organy obu instancji nie przeprowadziły dokładnego postępowania wyjaśniającego polegającego choćby na przyjęciu oświadczenia od uczestnika Z. C. o przebiegu jego pracy zawodowej, o prowadzeniu własnej działalności gospodarczej, o właścicielu firmy "C" i o rodzaju czynności wykonywanych w tej firmie. Co prawda, samo zarejestrowanie działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z prowadzeniem takiej działalności, nie mniej i takie kwestie organy powinny wyjaśnić. Powyższe uchybienie powoduje także stwierdzenie Sądu, że ma rację strona skarżąca podnosząc, iż w niniejszej sprawie nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy, do czego zobowiązuje organy administracyjne treść art. 77 Kpa. Tymczasem, pomimo stwierdzenia choroby odpowiadającej chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, do organów administracyjnych należy ustalenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że ujawniona choroba została spowodowana warunkami pracy (art. 2351 K.p.). Okoliczność ta wymaga od organów aktywności w ustaleniu wszelkich okoliczności związanych z warunkami pracy osoby ubiegającej się o stwierdzenie ujawnionej choroby za chorobę zawodową. W niniejszej sprawie należy wyjaśnić, z jakich względów uczestnik Z. C. nie ujawnił faktu prowadzenia działalności gospodarczej (czy tylko jej zarejestrowania) mając na względzie to, że w sytuacji prowadzenia działalności gospodarczej w branży budowlanej to on był pracodawcą, na którym ciążył obowiązek zapewnienia właściwych warunków pracy nie zagrażających zdrowiu i życiu. Należy zwrócić uwagę na treść art. 236 K.p., który stanowi: "Art. 236. Pracodawca jest obowiązany systematycznie analizować przyczyny wypadków przy pracy, chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na podstawie wyników tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze." Sąd zwraca uwagę, że organ odwoławczy oparł swe orzeczenie w zasadzie wyłącznie na orzeczeniu lekarskim Nr [...] z dnia [...] 2011 r. Ośrodka Medycyny Pracy, który rozpoznał u Z. C. chorobę skóry pod nazwą "alergiczne kontaktowe zapalenie skóry". Jednakże orzeczenie to, z uwagi na lakoniczność uzasadnienia i brak w aktach jakichkolwiek dokumentów wskazujących na wyniki przeprowadzonych badań, nie poddaje się weryfikacji. W szczególności wyjaśnienia wymaga, czy ujawniona choroba "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy", o czym mówi przytoczony wyżej art. 2351 K.p., a to z uwagi na krótki okres pracy (nie kwestionowane 29 dni roboczych) Z. C. w charakterze murarza u strony skarżącej i jednocześnie wykonywanie półtora roku wcześniej pracy także w charakterze murarza w innej firmie, gdzie objawy takiej choroby nie ujawniły się. Już niejako na marginesie należy zauważyć, że z uwagi na treść rozstrzygnięcia organu I instancji strona skarżąca nie była zainteresowana skierowaniem odwołania do organu II instancji i tym samym przedstawieniem swoich ustaleń i wątpliwości wobec treści rozstrzygnięcia nie stwierdzającej u Z. C. choroby zawodowej. Ma także rację, zdaniem Sądu, strona skarżąca wskazując na naruszenie przez organy art. 107 Kpa albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji istotnie nie wyjaśnia dlaczego organ oparł się na orzeczeniu lekarskim nie poddającym się żadnej weryfikacji przy jednoczesnym ustaleniu narażenia zawodowego w bardzo krótkim okresie. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę na treść § 6 ust. 1 obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), który stanowi: "§ 6. 1. Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego." Treść przytoczonego wyżej § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) oznacza, że uprawniony lekarz orzecznik stwierdza u osoby badanej wystąpienie schorzenia lub brak schorzenia opisanego w wykazie chorób zawodowych mając na względzie wykonywanie pracy przez osobę badaną w konkretnym narażeniu zawodowym, przy czym wiedza lekarzy o pracy osoby badanej w konkretnym narażeniu zawodowym ma służyć medycznemu rozpoznaniu choroby i ustaleniu związku ujawnionego klinicznego obrazu choroby z wykonywaną pracą w warunkach narażenia zawodowego. Tym samym – zdaniem Sądu – konkretne schorzenie i jego związek z narażeniem na konkretne czynniki szkodliwe występujące w miejscu pracy ustala lekarz orzecznik jedynie w sensie medycznym. Czy tak właśnie miało to miejsce w niniejszej sprawie nie sposób w chwili obecnej to ustalić. Sąd zwraca uwagę, że pojęcie choroby zawodowej - pomimo rozpoznawania jej w sensie medycznym przez uprawnionych lekarzy orzeczników – jest pojęciem prawnym i w związku z tym stwierdzenie konkretnej choroby zawodowej u konkretnego pracownika leży w gestii organów administracyjnych – państwowych powiatowych i wojewódzkich inspektorów sanitarnych. Świadczy o tym wprost treść § 8 ust. 1 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, który stanowi: "§ 8. 1. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika." Przytoczone powyżej unormowanie w § 8 rozporządzenia rozdziela więc kompetencje lekarzy orzeczników od kompetencji organów administracyjnych. Z powyższego – zdaniem Sądu - wynika, że lekarze orzecznicy orzekający o rozpoznaniu schorzenia opisanego w wykazie chorób zawodowych mogą – z uwagi na obraz kliniczny choroby – wskazać na związek choroby z warunkami pracy lub taki związek wykluczyć (wskazując na inną niż zawodowa etiologię schorzenia), przy czym lekarz orzecznik także powinien dysponować pełnymi i dokładnymi danymi co do przebiegu pracy zawodowej osoby badanej, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Z kolei – zdaniem Sądu - organy administracyjne, które powinny mieć pełne rozeznanie co do występującego lub nie narażenia zawodowego i co do okresu, w jakim narażenie wystąpiło, mając na względzie kliniczne rozpoznanie choroby przez lekarzy orzeczników, są wyłącznie władne do stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia choroby zawodowej u konkretnego pracownika. Jak wskazano już wyżej, organy administracyjne nie dysponowały pełnym rozeznaniem co do występującego lub nie narażenia zawodowego u Z. C. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zobowiązuje organy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do wzięcia pod uwagę zajętego przez Sąd stanowiska. Jednocześnie Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie nie stwierdził, czy u uczestnika Z. C. ujawnioną chorobę można uznać za chorobę zawodową czy też nie, a jedynie podnosi, że wydane przez organ II instancji orzeczenie zostało wydane przedwcześnie, bez zebrania pełnej dokumentacji o przebiegu zatrudnienia, a więc bez zachowania reguł art. 7, art. 77 i art. 107 Kpa, na co zasadnie wskazała strona skarżąca. W oparciu o powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję orzekając na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - jak w pkt I wyroku. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej koszty zastępstwa procesowego – jak w pkt II wyroku .