IV SA/Wa 2112/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku T. Z. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] marca 1975 r. - Aktu własności ziemi - znak: [...], wydanej na rzecz małżonków M. i M. T., dotyczącej nieruchomości położonej we wsi S. gm. O. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył T. Z. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia T. Z., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przeszkodą we wszczęciu postępowania na wniosek T. Z. są unormowania art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa; (t. j. Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 z późn. zm.), zgodnie z którymi do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Pismem z dnia 13 sierpnia 2012 r. T. Z. złożył skargę na wyżej opisane postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zarzucając mu naruszenie art. 61a k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż akt własności ziemi z dnia [...] marca 1975 r. został wydany bez podstawy prawnej przy błędnym zastosowaniu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1971 r. Ustawa ta miała zastosowanie do gospodarstw rolnych o nieuregulowanym stanie prawnym, nie zaś jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, do gruntów leśnych o stanie prawnym uregulowanym. Skarżący wskazał, iż nieruchomość położona we wsi S. przyznana została rodzicom skarżącego, B. i A. Z., wyrokiem z dnia 14 października 1965 r. (sygn. akt C 481/65) Sądu Powiatowego w S. od poprzedniego właściela nieruchomości J. S. za długi jakie J. S. posiadał wobec rodziców skarżącego, a ponadto została ona oddana rodzicom skarżącego w tzw. dzierżawę wieczystą zarejestrowaną przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. pod numerem [...]. Skarżący wskazał ponadto, że postępowanie w sprawie wydania aktu własności ziemi na rzecz małżonków M. i M. T. było przeprowadzone bez wiedzy i zgody B. i A. Z., pozbawiając ich tym samym przymiotu strony w postępowaniu uwłaszczeniowym dotyczącym nieruchomości stanowiącej ich własność. W odpowiedzi na skargę organ nie znajdując podstaw do zmiany zajętego stanowiska, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia Organ jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania z wniosku T. Z. wskazał art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700), zgodnie z którym - do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Powyższa regulacja oznacza, że wymienionych trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym w zakresie wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych (tutaj określanych jako akty własności ziemi) nie stosuje się, chociażby te decyzje były dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach skutkowałyby stosowaniem tych trybów ( vide wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r., sygn. akt II SA 569/99, publ. LEX nr 46213; wyrok NSA z dnia 11 września 1998 r., sygn. akt II SA 627/98, publ. LEX nr 41779). Oznacza to, że obowiązujący od dnia 1 stycznia 1992 r. przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - uniemożliwia prowadzenie jakichkolwiek nadzwyczajnych postępowań administracyjnych w sprawach uprzednio unormowanych ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), na podstawie której wydawane były decyzje zwane aktami własności ziemi. W grupie owych postępowań mieści się także postępowanie o stwierdzenie nieważności, którego wszczęcia domaga się skarżący. Na konstytucyjność powołanego przepisu wskazywał Trybunał Konstytucyjny, choćby w wyroku z dnia 22 lutego 2000 r. (sygn. akt SK 13/99, publ. OTK 2000/1/5). Trybunał podkreślił, iż ostateczne decyzje administracyjne o nadaniu własności gospodarstw rolnych ich samoistnym posiadaczom mogły być podważane w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia jeszcze po uchyleniu tej ustawy w 1982 r. - do końca 1991 r. Był to w ocenie Trybunału Konstytucyjnego wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możliwości skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstwa rolnego jego samoistnemu posiadaczowi. Przyjęcie zaskarżonego rozwiązania prawnego uzasadniało dążenie ustawodawcy do zapewnienia stabilności prawa własności nieruchomości rolnych nabytych na drodze określonej ustawą z 26 października 1971 r. i pewności obrotu prawnego tymi nieruchomościami. Podobnie Trybunał wypowiedział się w wyroku z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99 (publ. OTK 2000/4/110). Podstawą proceduralną wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 kp.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Regulacja ta zatem znajduje zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy podanie jednostki ma na celu zainicjowanie nowego postępowania w określonej sprawie administracyjnej, które jednak nie może zostać skutecznie uruchomione ze względu na istniejące przeszkody o charakterze przedmiotowym bądź podmiotowym. Taką przeszkodą w niniejszej sprawie jest ustanowiona w art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dyrektywa wyłączająca możliwość prowadzenia w stosunku do aktów własności ziemi nadzwyczajnych postępowań administracyjnych. Skoro postępowanie takie nie może się toczyć z powodu przeszkody wynikającej z ustawy odrębnej to obowiązkiem organu było zakończenie tego postępowania na wstępnym etapie, który to etap poprzedza postępowanie właściwe, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty. Zasadnie zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu w S. z dnia [...] marca 1975 r. - Aktu własności ziemi - znak: [...], powołując się na przepis art. 61a § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a orzekł jak na wstępie.