II SA/Gl 938/12

WyrokWSA w Gliwicach2013-01-17

Skład orzekający: Włodzimierz Kubik, Iwona Bogucka, Bonifacy Bronkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie tej ustawy, w sytuacji gdy przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie ustawy nacjonalizacyjnej z 1946 r. przewidującej przejęcie bez odszkodowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że choć interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie jego zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy jest dyskusyjna, to w niniejszej sprawie odmowa ustalenia odszkodowania jest zasadna. Wynika to z faktu, że przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 2 ustawy nacjonalizacyjnej z 1946 r., który przewidywał przejęcie określonego mienia bez odszkodowania, co wyłącza możliwość zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.
Stan faktyczny
Skarżąca domagała się odszkodowania za działkę nr 2, która została zajęta przez władze okupacyjne w czasie II wojny światowej, a następnie przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy nacjonalizacyjnej z 1946 r. w związku z przejęciem przedsiębiorstwa "B". Organy administracji odmówiły ustalenia odszkodowania, wskazując m.in. na brak podstaw prawnych w obowiązujących przepisach. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną odmowę zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Wnioskiem z 17 listopada 2009 r. Ł. G. zwróciła się do o podjęcie decyzji w sprawie odszkodowania za nieruchomość. Podała, że jej poprzednicy prawni J. i P. M. byli właścicielami działki nr 1 (następnie oznaczonej jako 2) o pow. 0,2771 ha. Działka ta stała się częścią terenu kopalni "A". Za tę działkę otrzymali oni, bez tytułu prawnego, inną działkę przy skrzyżowaniu ul. [...], która następnie została przeznaczona w 1961 r. pod budowę bloków mieszkalnych. R. G., siostra jej ojca W. M., uzyskała jako ekwiwalent działkę, natomiast jej ojciec nie uzyskał żadnego zadośćuczynienia. Do wniosku dołączono kilka dokumentów, w których podano m. in., że parcela 1 została zajęta w czasie wojny przez władze okupacyjne dla potrzeb kopalni. W tym samym czasie J. i P. M. otrzymali do użytkowania inny grunt przy ul. [...] w R., jednak bez tytułu prawnego. Nieruchomość ta, będąca własnością Skarbu Państwa, została zajęta pod budownictwo mieszkaniowe. Natomiast włączona do terenu kopalni działka nr 1, jako część terenu przemysłowego kopalni, protokołem zdawczo-odbiorczym z 31 grudnia 1949 r. została przejęta na rzecz Skarbu Państwa. Notatka urzędowa z 13 stycznia 2010 r. potwierdza fakt dokonania badania księgi wieczystej nr [...], do której przeniesiono działki 2 i 3 przejęte na rzecz Skarbu Państwa. W aktach księgi znajdują się: notarialnie poświadczony odpis orzeczenia Ministra Górnictwa z 14 czerwca 1951 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy "B", uwierzytelniony wyciąg z części ogólnej protokołu zdawczo-odbiorczego z 31 grudnia 1949 r. dotyczący tego przedsiębiorstwa oraz uwierzytelnione wyciągi z tego protokołu dotyczące wykazów nieruchomości. W wykazie pod pozycją 6 wpisano działki nr 2 i 3, których właścicielami byli P. M. i jego żona J. po ½ i M. M. w ½. W aktach sprawy znajdują się fotokopie tych dokumentów. Decyzją z [...] r. Starosta [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Wojewodę [...] decyzją z [...] r., a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, ze wskazaniem w szczególności na konieczność sprecyzowania przedmiotu żądania strony. Pełnomocnik wnioskodawczyni pismem z 28 lutego 2011 r. podał, że strona domaga się odszkodowania za działkę nr 2, która została przejęta na rzecz Skarbu Państwa. Z materiału sprawy wynika, że Wojewoda [...] decyzją z [...] r. nr [...] orzekł o przekazaniu jako mienia komunalnego na rzecz Gminy R. m. in. działki nr 2. Natomiast 13 lipca 1948 r. orzeczeniem nr 39 Minister Przemysłu i Handlu orzekł o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa "B", podstawę prawną tego orzeczenia stanowił przepis art. 2 ust. 7 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. R.P. nr 3, poz. 17), zwanej dalej ustawą nacjonalizacyjną, oraz § 65 ust. 1 pkt d rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. R.P. nr 16, poz. 62 i Dz. U.R.P. z 1948 r., nr 28, poz. 170). Decyzją z [...] r. Starosta [...] odmówił ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w R., obręb R., k.m. 3, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 2 o pow. 0,2771 ha. W podstawie prawnej podał przepis art. 129 ust. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.), zwanej dalej u.g.n. W uzasadnieniu natomiast wyjaśniono, że przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przewiduje możliwość ustalenia odszkodowania w drodze decyzji, jeśli nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Ustawa z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej jest aktem prawnym, którego nie uchylono i ma moc obowiązującą, jednak przejęcie dokonane na podstawie art. 2 nie przewidywało odszkodowania za przejęte przedsiębiorstwo. Nieruchomość oznaczona jako działka nr 2 o pow. 0,2771 ha stanowiła majątek przedsiębiorstwa firmy "B", które zostało przejęte orzeczeniem z 1948r. na własność Państwa bez odszkodowania. Starosta podniósł, że nie jest organem właściwym do oceny prawidłowości przeprowadzonej w 1948r. nacjonalizacji przedsiębiorstwa "B". Natomiast ustalono, że Ł. G. domaga się odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa, położoną w R., obręb R., karta mapy 3, oznaczoną jako działka nr 2 o powierzchni 0,2771 ha, należącą wcześniej do J. i P. M. Na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w R. sygn. akt [...] z dnia [...] r. o stwierdzeniu nabycia spadku po J. M., postanowienia Sądu Powiatowego w R. sygn. akt [...] z dnia [...] r. o stwierdzeniu nabycia spadku po P. M. oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W. sygn. akt [...] z [...] r. o stwierdzeniu nabycia spadku po W. M. ustalono, że Ł. G. ma interes prawny do występowania w charakterze strony w sprawie ustalenia odszkodowania za opisaną nieruchomość. Aktualnie działka nr 2 zapisana jest w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. W dziale II tej księgi jako właściciel wpisana jest gmina Miasto R. (na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] r. Nr [...]). Przeprowadzone przez organ I instancji badanie dokumentów wieczysto-księgowych Kw nr [...] (prowadzonej dla Skarbu Państwa Polskiego w zarządzie "C" S.A. w R.– "A" w R’), potwierdziło fakt przejęcia przez "A" działki nr 2 oraz działki nr 3 o łącznej powierzchni 0,5743 ha, o czym w ocenie organu świadczą: - wniosek Kopalni z [...] r. nr [...] o ujawnienie w księdze wieczystej przejścia prawa własności do nieruchomości na rzecz kopalni na zasadzie § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 kwietnia 1946 r. o określeniu trybu ujawnienia w księgach hipotecznych, rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa i osób prawnych prawa publicznego przedsiębiorstw, nieruchomości i praw hipotekowanych (Dz.U. z 1946r. Nr 17, poz. 116), do którego załącznikiem był notarialnie poświadczony odpis orzeczenia Ministra Górnictwa z 14 czerwca 1951r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa firmy "B"; - uwierzytelniony wyciąg z części ogólnej protokołu zdawczo-odbiorczego z 31 grudnia 1949 r. oraz - uwierzytelnione wyciągi z tego protokołu dotyczące wykazów nieruchomości. Na podstawie kserokopii zawiadomienia "A" nr [...] z [...] r. oraz kserokopii pisma nr [...] z [...] r. ustalono, że P. i J. M. otrzymali od niemieckiego zarządu kopalni "A" nieruchomość położoną w R. przy ul. [...] o powierzchni 0,5000 ha w zamian za grunt będący ich własnością położony również w R., a zajęty przez kopalnię w latach 1940-1945r. Otrzymana nieruchomość była użytkowana przez Państwa M. bez tytułu prawnego do roku 1959, kiedy to decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. została przeznaczona pod budownictwo indywidualne. Jednocześnie pismo z 5 marca 1973 r. stwierdza, że w 1961 r. działka ta, będąca własnością Skarbu Państwa została przeznaczona pod budowę bloków mieszkalnych przy ul. [...]. Na tej podstawie Starosta [...] ustalił, że za działkę nr 2 nie zostało wypłacone odszkodowanie oraz nie przyznano nieruchomości zamiennej, a podstawę prawną przejęcia przedmiotowej nieruchomości, stanowiły przepisy ustawy nacjonalizacyjnej z dnia 3 stycznia 1946 r. Natomiast decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w W. z [...] r. Nr [...] nadano na własność R. G. (spadkobiercy po J. M. i P. M.) nieruchomość o pow. 0,3949 ha, obejmującą działki nr 4 i 5, położoną w B., karta mapy 1 jako ekwiwalent za działkę nr 2. Celem odszukania dokumentacji archiwalnej dotyczącej tego postępowania organ I instancji wystąpił do Urzędu Miasta w W. oraz do Archiwum Państwowego w K. Oddziału w C., jednak nie odnaleziono dokumentacji sprawy. W odwołaniu od decyzji Starosty [...] strona podniosła, że ma wątpliwości, co stanowi podstawę odmowy, czy jest nią brak możliwości przyznania odszkodowania z uwagi na treść obowiązujących wówczas przepisów czy też fakt przyznania R. G. działki zamiennej o większej powierzchni niż powierzchnia działki przejętej przez Skarb Państwa. Ponadto odnosząc się do kwestii zaspokojenia roszczeń stron przez przyznanie R. G. nieruchomości zamiennej podniosła, iż w decyzji brak jakiegokolwiek wskazania czy dotyczy ono również W. M. Domniemywanie, że zaspokojone zostały także roszczenia W. M. nie jest zatem uzasadnione. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania oraz poczynione przez Starostę ustalenia faktyczne. Wyjaśnił, że prawem materialnym, które obecnie reguluje zagadnienia wywłaszczania nieruchomości i wypłaty odszkodowań jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm.), zwana dalej u.g.n., a w szczególności jej dział III rozdziały 4 i 5. W rozdziale 4 zostały uregulowane zasady wywłaszczania nieruchomości, przepisy te wobec przejęcia nieruchomości objętej wnioskiem przed dniem wejścia w życie u.g.n., nie mają w sprawie zastosowania. Natomiast rozdział 5 (art. 128-134 u.g.n.) normuje zagadnienia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną. Dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy znaczenie ma przepis art.129, który w ustępie 1 stwierdza, że odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust 5. Ustęp 5 tego artykułu stanowi zaś, że starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust.3, art. 106 ust.1 i art. 124-126, na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości, a także wówczas, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Regulacja ta skutkuje przyjęciem, że zasadą jest ustalenie odszkodowania w decyzji wywłaszczeniowej, co w sprawie nie może znaleźć zastosowania, albowiem do odszkodowania doszło pod rządami innych przepisów. Hipotetycznie może wchodzić w rachubę odrębna decyzja o odszkodowaniu, o jakiej mowa w ustępie 5 pkt 3. Wedle Wojewody, w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., ponieważ nie ma on zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998r. nastąpiło przejęcie lub nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2009 r. sygn. akt I OSK 710/08). W konsekwencji należy przyjąć, że powołany art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. obejmuje swoją dyspozycją jedynie wywłaszczenia, które nastąpiły w czasie jej obowiązywania, czyli począwszy od dnia 1 stycznia 1998 r., jeżeli na skutek naruszenia prawa decyzja wywłaszczeniowa nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania. Przedmiotowa nieruchomość została natomiast przejęta na podstawie przepisów ustawy nacjonalizacyjnej z 3 stycznia 1946 r. Przedsiębiorstwo firmy "B" zostało przejęte orzeczeniem Nr 39 Ministra Przemysłu i Handlu z 13 lipca 1948r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa na podstawie art. 2 oraz art. 6 ustawy nacjonalizacyjnej. W skardze do sądu administracyjnego Ł. G. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy oraz naruszenie art. 129 ust. 5 u.g.n. poprzez błędną odmowę zastosowania go w sprawie, a także naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji poprzez odmowę przyznania odszkodowania. W uzasadnieniu opisano ustalenia dokonane przez organy oraz zastosowaną kwalifikację prawną. Podniesiono, że bezsporne jest, iż doszło do przejęcia działki 2 bez odszkodowania. Stanowisko Wojewody w sprawie zakresu stosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest sprzeczne z orzecznictwem sądowym w tym zakresie. Powołując się na wyrok WSA w Białymstoku z 16 stycznia 2007 r. sygn. II SA/Bk 706/2006, wyrok NSA z 21 grudnia 2009 r., sygn. I OSK 1111/2008 oraz wyrok WSA w Warszawie z 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1539/10 podniesiono, że przepis ten znajduje zastosowanie w przypadkach, gdy w przeszłości doszło do wywłaszczenia bez odszkodowania, a przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis ten stanowi podstawę uregulowania tych roszczeń dotyczących wywłaszczeń sprzed 1 stycznia 1998 r., gdy doszło do odjęcia prawa bez ustalenia należnego odszkodowania. Odmienna interpretacja prowadzi do marginalizacji stosowania przepisu, albowiem w sprawach prowadzonych pod rządami u.g.n. wywłaszczenie pociąga za sobą jednoczesne ustalenie odszkodowania. Zarzucono też, że odmiennie zostały potraktowane podmioty, którym należy się odszkodowanie. R. G. otrzymała decyzją z [...] r. grunt zamienny, zaś W. M. nie, co narusza art. 8 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zasadny jest zarzut skargi, dotyczący wadliwego ustalenia przez organ odwoławczy zakresu stosowania przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. W ocenie Sądu nie jest zasadne ograniczanie zakresu jego stosowania tylko do stanów faktycznych polegających na odjęciu prawa własności, które miały miejsce po wejściu w życie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowisko takie, zajęte przez Wojewodę, jakkolwiek prezentowane w orzecznictwie sądowym, nie jest jednolicie akceptowane i konkuruje z nim inna interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., zgodnie z którą przepis ten znajduje zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed jej wejściem w życie, jeżeli miało miejsce odjęcie, przejecie lub ograniczenie prawa własności bez ustalenia należnego odszkodowania. W tym zakresie Sąd podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku NSA z 6 marca 2012 r., sygn. I OSK 297/11 oraz w powołanych w nim wyrokach. Jej pełna prezentacja w niniejszej sprawie nie jest jednak konieczna, albowiem w przekonaniu Sądu wadliwa interpretacja art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie miała wpływu na wynik sprawy, zatem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., nie uzasadnia uchylenia decyzji. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przewiduje, że sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Natomiast orzeczona odmowa ustalenia odszkodowania jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż powołane przez Wojewodę [...]. Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przewiduje wydanie przez Starostę odrębnej decyzji o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Warunkiem zastosowania wskazanej instytucji jest zatem uprzednie stwierdzenie, że doszło do pozbawienia prawa własności, za które należy się odszkodowanie. Okoliczność ta jest akcentowana w wyrokach, które akceptują rozszerzenie zakresu stosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. na stany faktyczne powstałe przed wejściem w życie ustawy. W niniejszej sprawie ustalono, że żądanie strony dotyczy działki nr 2, która przez władze okupacyjne w czasie trwania II wojny światowej została zabrana ówczesnym właścicielom i przekazana funkcjonującej ówcześnie kopalni. Nie jest to okoliczność, która stanowi podstawę twierdzenia, że doszło do wywłaszczenia. Przejście tej działki na rzecz Państwa nastąpiło, co nie jest kwestionowane, na podstawie art. 2 ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Potwierdza to znajdujące się w aktach orzeczenie Ministra Przemysłu i Handlu nr 39 z 13 lipca 1948 r. o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa firmy "B" (opublikowane w Monitorze Polskim z 9 sierpnia 1948 r., poz. 468), w skład którego wchodziła działka. Przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy przewidywał, że wymienione w nim przedsiębiorstwa, m. in. górnicze, należące do Rzeszy Niemieckiej, obywateli Rzeszy Niemieckiej, niemieckich osób prawnych, spółek kontrolowanych przez obywateli niemieckich i osób, które zbiegły do nieprzyjaciela, przechodzą na własność Państwa bez odszkodowania. Na okoliczność tę zasadnie zwrócił uwagę organ I instancji i w przekonaniu Sądu ma ona zasadnicze znaczenie dla sprawy, wyłącza bowiem zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy właśnie ze względu na ustawowe wykluczenie przyznania odszkodowania. Skoro do wywłaszczenia doszło w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie na własność Państwa określonego mienia bez odszkodowania, to nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Jakkolwiek skutek wywołany ustawą z 1946 r. był jednorazowy, to będący podstawą przejęcia akt prawny nie utracił mocy obowiązującej. Nie można wobec tego uznać, że obowiązujące przepisy regulujące wywłaszczenie przewidywały odszkodowania, którego jednak nie ustalono. Przepisy te bowiem właśnie odszkodowania w odniesieniu do pewnego mienia nie przewidywały. Inną kwestią jest, czy zasadnie i zgodnie z przepisami będącymi podstawą przejęcia na rzecz Państwa, działka będąca przedmiotem postępowania została uznana za wchodząca w skład przedsiębiorstwa, które podlegało nacjonalizacji na podstawie art. 2 ustawy z 3 stycznia 1946 r., a zatem przejęciu na rzecz Państwa bez odszkodowania. Należy zwrócić uwagę stronie skarżącej na uchwałę składu 7 sędziów NSA z 15 listopada 2007 r., I OPS 2/07 (ONSAiWSA z 2008 r., nr 1, poz. 5), zgodnie z którą przejęcie przez Państwo na własność przedsiębiorstwa, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy, nie obejmowało przejęcia własności nieruchomości włączonej do tego przedsiębiorstwa, która nie należała do przedsiębiorcy, lecz stanowiła własność osoby trzeciej. Jakkolwiek doszło w czasie wojny do faktycznego włączenia działki w skład przedsiębiorstwa, to istnieją zasadne wątpliwości, czy można uznać, że ulegli zmianie jej właściciele i czy należała ona prawnie do przedsiębiorcy podlegającego regulacji art. 2 ustawy nacjonalizacyjnej. Zasadnie jednak organ I instancji zwrócił uwagę, że przedmiotem postępowania nie jest prawidłowość orzeczenia o przejęciu działki na własność Państwa czy orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo –odbiorczy przedsiębiorstwa. Jakkolwiek dopuszczalne jest wzruszenie w trybie stwierdzenia nieważności orzeczeń dotyczących nacjonalizacji przedsiębiorstwa, to do czasu takiego ewentualnego wzruszenia, wydane rozstrzygnięcia są prawnie skuteczne i nie mogą być kwestionowane, wywołując tym samym określone w nich skutki prawne. Jednocześnie trzeba zauważyć, że ewentualne zakwestionowanie skutków wywłaszczenia nie prowadzi do żądania odszkodowania za wywłaszczoną działkę, lecz do usunięcia skutków wywłaszczenia, nie ma zatem prejudycjalnego znaczenia w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia. Należy także stwierdzić, że przedmiotem kontroli nie była decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z [...] r., którą na podstawie art. 16 ustawy z 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. nr 17, poz. 71), nadano na własność R. G. z domu M. nieruchomość obejmującą parcele 4 i 5 w B. Decyzja ta nie stanowi dokumentu, który mógłby uzasadniać żądanie skarżącej przyznania jej odszkodowania. Takie odszkodowanie musi znajdować podstawę w przepisach prawa, a nie w podnoszonych przez skarżącą względach słuszności. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło