II SA/Sz 1134/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku W.G. z dnia [...] r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie kary pieniężnej za zniszczenie drzew spowodowane ich niewłaściwą pielęgnacją – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Z uzasadnienia ww. postanowienia wynika, że decyzją ostateczną nr [...] wydaną w dniu [...]r. (doręczoną stronie w dniu [...]r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania W.G. i J.Z., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] na podstawie której organ pierwszej instancji, wymierzył solidarnie ww. osobom, jako współużytkownikom wieczystym działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]w obrębie [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości [...]zł za zniszczenie drzew - [...] sztuk wierzb i [...] sztuk brzóz brodawkowatych - rosnących na terenie tej nieruchomości w wyniku ich nieprawidłowej pielęgnacji. Pismem z dnia [...]r., skierowanym do Wójta Gminy, W.G., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...]r. Postanowieniem z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia postępowania w wyżej wymienionej sprawie. Kolegium uznało, że strona nie udowodniła kiedy i w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do żądania wznowienia postępowania. Wniosek o wznowienie postępowania złożony został po upływie jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 K.p.a. Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie, decyzję w pierwszej instancji wydał Wójt Gminy w dniu [...]r. (doręczono ją stronie w dniu [...]r.). W.G. wniósł do Wójta Gminy podanie o wznowienie postępowania listem poleconym, nadanym w dniu [...]r. We wniosku tym wskazał, że dopiero dnia [...]r. - podczas rozmowy z M.K. - powziął wiedzę co do sposobu przycięcia drzew, przebiegu tego przycięcia i osób, które tego dokonały. W.G. oświadczył ponadto, że drzewa zostały przycięte niezgodnie z jego wolą. Nie był on bowiem poinformowany przez drugiego użytkownika wieczystego nieruchomości (J.Z.), że oprócz M.K. przycinki drzew dokonywała także druga osoba – B.M. Ponadto, to wyłącznie J.Z. miał wydawać polecenia M.K. oraz B.M. co do takiego sposobu przycięcia drzew. Organ podał dalej, że w sprawie wypowiedział się również J.Z., który w swoim oświadczeniu z dnia [...]r. skierowanym do Wójta Gminy stwierdził, iż W.G. od momentu podjęcia decyzji o przycince przedmiotowych drzew miał pełną wiedzę co do sposobu ich przycięcia, jego przebiegu jak i co do osób, które tego dokonały, co więcej sam wydał polecenie M.K. i B.M. wycinki tych drzew. Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, że okoliczności, które w ocenie W.G. uzasadniają wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...], były mu znane z pewnością już w dniu [...]r., tj. w dniu, w którym doręczono mu decyzję nakładającą karę pieniężną za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwą ich pielęgnacją, jak i w dniu [...]r. /data doręczenia decyzji organu odwoławczego/, ponosił on bowiem współodpowiedzialność z drugim współużytkownikiem wieczystym, J.Z. za dokonanie przycinki przedmiotowych drzew. W ocenie organu, ustaleń tych nie zmienia załączona do podania o wznowienie kserokopia faktury z dnia [...]r. za wynajem podnośnika do pielęgnacji drzew, gdyż dotyczy ona faktów zaistniałych przed wydaniem powyższych decyzji. Podobnie załączona do podania o wznowienie kserokopia faktury za pobyt W.G. w [...]w dniach [...]r. w ocenie Kolegium nie stanowi potwierdzenia, że dopiero w tym dniu dowiedział się o nieprawidłowym przycięciu drzew, o fakcie tym bowiem dowiedział się w dniu odbioru decyzji nakładającej karę pieniężną za ich zniszczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że do współużytkowania nieruchomości wspólnej, w sprawach wprost nieuregulowanych w ustawie o ochronie przyrody, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego - w tym przypadku art. 199 i 201 K.c. Zabiegi pielęgnacyjne, wykonywane na podstawie decyzji administracyjnej, należy zaliczyć do czynności zwykłego zarządu. Prowadzone są za zgodą organu administracji publicznej, poprzedzoną zgodną wolą współposiadaczy. Nie należą do czynności faktycznych, które prowadziłyby do zmiany przeznaczenia gruntu, zmiany jego konfiguracji oraz przeszkadzałaby współwłaścicielom w korzystaniu ze wspólnego gruntu. Skutki tych prac w pełni obciążają obu współużytkowników wieczystych. W ocenie Kolegium, W.G. wyraźnie zaniedbał ustawowy obowiązek współdziałania przy wykonywaniu prac pielęgnacyjnych. Ta okoliczność również wyłącza możliwość wznowienia postępowania. Przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o ochronie przyrody stanowi wyraźnie, że za usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwym wykonaniem zabiegów pielęgnacyjnych, właściwy organ wymierza administracyjną karę pieniężną. W przypadku współposiadania, odpowiedzialność wynikająca z deliktu administracyjnego, polegającego na usunięcia bez zezwolenia lub zniszczenia drzew, rozkłada się w częściach równych na poszczególnych posiadaczy. Podobnie sprawa wygląda w przypadku współużytkowników wieczystych, tak jak w niniejszej sprawie. Na poparcie powyższego stanowiska Kolegium powołało się na orzecznictwo sądów administracyjnych, tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 948/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt ll SA/Łd 236/11, LEX nr 795719). Reasumując organ uznał, że strona nie udowodniła kiedy i w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do żądania wznowienia postępowania, a zatem wniosek o wznowienie złożony został po upływie jednomiesięcznego terminu, o którym mowa w art.148 § 1 K.p.a. Wskazana we wniosku data [...]r. nie znajduje potwierdzenia w przedstawionych kserokopiach dokumentów, jak i w oświadczeniu złożonym przez uczestnika postępowania J.Z. w dniu [...]r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie (uzupełnionej pismem procesowym z dnia [...]r.) W.G. podniósł zarzut naruszenia art. 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, art. 89 § 1, art. 145 § 1 pkt 5 i art. 148 § 1 K.p.a. Skarżący wyjaśnił, że w dniu [...]r. podczas spotkania w [...], na terenie nieruchomości, na której znajdują się przedmiotowe drzewa z M.K. (osobą, która zajmowała się w [...] r. pielęgnacją drzew i faktycznie, jak się okazało razem z B.M. dokonała nieprawidłowego zabiegu pielęgnacyjnego), powziął wiedzę co do sposobu przycięcia drzew, przebiegu tego przycięcia, osób które jej dokonały oraz o zleceniu takiego właśnie sposobu przycięcia przez J.Z.. Dopiero więc [...]r. powziął wiedzę, że M.K. dokonał przycinki drzew z B.M. oraz co do tego, że sposób dokonania wycinki drzew (de facto ich zniszczenia) został zlecony przez J.Z. Skarżący nie zlecał przeprowadzenia przycinki drzew w [...] r. i nie zgadzał się na sposób przycinki, jaki faktycznie został przeprowadzony. Po wydaniu decyzji przez Wójta Gminy przyjął ustalenia tego organu za poprawne, uznając, że ponosi odpowiedzialność wyłącznie z tego powodu, że jest jednym z dwóch współwłaścicieli nieruchomości, bo takie też uzasadnienie wynikało z tej decyzji i zostało przedstawione przez Wójta Gminy w toku postępowania. Zdaniem W.G. w opisanej powyżej sytuacji nie jest zobowiązany do udowodnienia w samym już wniosku o wznowienie postępowania, w jakiej dacie dowiedział się o nowych okolicznościach, stanowiących podstawę dla jego wniosku o wznowienie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało w tym zakresie błędnej wykładni art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kolegium nie zrozumiało bowiem rangi problemu, ani istoty sprawy. Skarżący nie dysponuje bowiem żadnym innym materiałem dowodowym, który mógłby przedstawić dla uzasadnienia spełnienia wymogów powołanego powyżej art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, aniżeli ten wskazany we wniosku o wznowienie postępowania. W ocenie skarżącego błąd w rozumowaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego polegał na faktycznym domaganiu się od niego takiego dokumentu, z którego jasno wynikałaby już w dacie złożenia wniosku o wznowienie postępowania, data powzięcia nowej okoliczności o sprawie. Tymczasem on sam powołał osoby, które miały ten fakt udowodnić dopiero w wyniku ich przesłuchania, na etapie wstępnego zbadania sprawy. Kolegium zaniechało jednak przesłuchania osób wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania. Wykładnia art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zaprezentowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zamyka mu zatem drogę do ponownego zbadania sprawy, tylko dlatego, że nie dysponuje dokumentem na piśmie. Jest to rozumowanie błędne, bo Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno przeprowadzić rozprawę, jednak nie w celu merytorycznej oceny sprawy, a wyłącznie dla oceny formalnej wniosku o wznowienie postępowania. Skarżący podniósł, że zadaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego było wyłącznie przeprowadzenie postępowania wstępnego, w celu oceny formalnej wniosku o wznowienie postępowania. Tymczasem Kolegium skupiło się na wyjaśnianiu i rozstrzyganiu okoliczności spornych pomiędzy nim, a J.Z. Organ ten nie był zatem uprawniony do formułowania jakichkolwiek merytorycznych rozstrzygnięć, chociażby dlatego, że nie ustalono: kto (skarżący, czy J.Z.) był odpowiedzialny w [...] r. za zabiegi pielęgnacyjne na terenie nieruchomości (skarżący podkreślał, że odpowiedzialnym był wyłącznie J.Z.), kto podjął decyzję o przycięciu drzew (skarżący podkreślał, że decyzję podjął wyłącznie J.Z.) oraz kto faktycznie dokonał zniszczenia drzew. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia) następuje tylko w przypadku uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jak też w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., nr 270). Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie Sąd uznał, że skarga W.G. nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wydane po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je postanowienie Kolegium zapadły w związku z wnioskiem W.G. z dnia [...]r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego o wznowienie postępowania oparty został na ustawowej przesłance, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Stosownie do treści ww. przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Na wstępie wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu, jak i na wniosek (żądanie) strony (art. 147 K.p.a.) zgłoszony do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 150 K.p.a. organem właściwym do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie wznowienia jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Organ, do którego wpłynęło podanie, obowiązany jest przy tym zbadać nie tylko swoją właściwość, ale również i to, czy podanie wypłynęło w terminie, skoro przepisy stawiają wymóg zachowania terminu, a także wiążą z nim określone skutki. Złożenie przez stronę podania o wznowienie postępowania po terminie określonym w art. 148 § 1 K.p.a. powoduje bowiem, że postępowanie nie może być wznowione, chyba że uchybiony termin zostanie przywrócony. Zachowanie terminu stanowi zatem warunek skuteczności wniosku o wznowienie postępowania. Podkreślić też trzeba, że odmowa wznowienia postępowania następuje tylko i wyłącznie ze względów formalnych, a nie merytorycznych. Istota sporu w sprawie sprowadza się do kwestii ustalenia kiedy i w jakiej dacie strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do żądania wznowienia, a mianowicie kiedy skarżący powziął wiedzę co do sposobu przycięcia drzew, przebiegu tego przycięcia oraz osób, które tego dokonały. Skarżący wskazał bowiem, że dopiero w dniu [...]r., podczas rozmowy z M.K., powziął taką wiedzę. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko i argumentację Kolegium, odnośnie do ustalenia, że powyższe okoliczności znane były skarżącemu już w dniu [...]r., tj. w dniu doręczenia mu decyzji Wójta Gminy z dnia [...]r., wydanej w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew spowodowane ich niewłaściwą pielęgnacją. Potwierdzeniem tego jest treść odwołania z dnia [...]r. (data wpływu do organu [...]r.), wniesionego od powyższej decyzji przez współużytkowników wieczystych działki nr [...] położonej w obrębie [...], na której rosną przedmiotowe drzewa, tj. W.G. i J.Z. W piśmie tym wskazano, że: "Użytkownicy wieczyści mając na względzie bezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz postanowienia decyzji Wójta Gminy z dnia [...]r. odnośnie zgody na podjęcie stosownych działań polegających na dokonaniu cięć pielęgnacyjnych brzóz brodawkowatych dołożyli starań koniecznych dla utrzymania prawidłowego stanu zdrowotnego drzew rosnących na działce nr [...]. W decyzji nr [...]jest informacja o normach obowiązujących przy cięciach pielęgnacyjnych, do których to starali się dostosować i przestrzegać. Dla zachowania należytego stanu tych drzew, szczególnie wierzb i brzóz brodawkowatych podjęli wymagane działania pielęgnacyjne (środki ochrony)." Stwierdzono również, że:" Zarzut, że drzewa nie zostały prawidłowo przycięte także wydaje się chybiony w świetle stanowiska osób dokonujących oględzin drzewostanu na terenie działki nr [...] (...), a ponadto że "(...) nałożona kara jest niewspółmiernie wysoka do faktycznej szkody, jaka powstała w stanie drzewostanu (...)". Wbrew zarzutom skargi, Kolegium prawidłowo przyjęło, że w dniu [...]r. skarżący miał pełną wiedzę o okolicznościach sprawy, skoro w treści ww. odwołania podnosił między innymi argumenty, iż drzewa zostały przycięte prawidłowo i zgodnie z zezwoleniem udzielonym jemu i J.Z., jako współużytkownikom wieczystym działki gruntu nr [...]. W świetle powyższego dołączona do wniosku o wznowienie postępowania kserokopia faktury z dnia [...]r. za wynajem podnośnika do pielęgnacji drzew oraz kserokopia faktury z dnia [...]r., potwierdzająca, iż wnioskodawca korzystał z usług hotelowych w [...] w dniu [...] r. nie stanowią potwierdzenia, że dopiero w tym dniu dowiedział się o nieprawidłowym przycięciu drzew. Skoro więc skarżący dowiedział się o treści decyzji w dniu [...]r., a podanie o wznowienie tego postępowania zostało wniesione dopiero w dniu [...] r. (data wpływu pisma do organu) - to słusznie Kolegium stwierdziło uchybienie terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a. i wydało postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 3 K.p.a. Odnośnie do zarzutu skarżącego, że nie ponosi on jakiejkolwiek odpowiedzialności za zniszczenie przedmiotowych drzew wyjaśnić trzeba, że gdyby karę administracyjną wymierzano faktycznemu sprawcy zniszczenia terenu zielonego, drzew lub krzewów, to niezrozumiałe byłoby, dlaczego właśnie na posiadaczu nieruchomości ciąży obowiązek podjęcia działań w celu zachowania żywotności drzew i krzewów określony w art. 88 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220). Stąd też należy przyjąć, że intencją ustawodawcy było ponoszenie odpowiedzialności z tytułu zniszczenia drzew i krzewów jedynie przez posiadacza nieruchomości. Natomiast, jeżeli dochodzi do tego bez wiedzy i zgody posiadacza nieruchomości, to sprawcy zniszczenia odpowiadają za przestępstwo lub wykroczenie i problem odpowiedzialności administracyjnej w ogóle nie powstaje (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 maja 2007r., sygn. akt: II SA/Go 22/07). Podsumowując, stwierdzić należy, że organ wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Tym samym zarzut naruszenia art. 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, art. 89 § 1 nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.