II OSK 1261/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-09-17
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Elżbieta Kremer, Ewa Kręcichwost - Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele sąsiednich nieruchomości, które nie graniczą bezpośrednio z działką inwestycyjną, mają interes prawny do bycia stroną w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, jeśli twierdzą, że planowana inwestycja będzie oddziaływać na ich nieruchomość poprzez wykorzystanie sąsiedniej działki jako drogi dojazdowej?Ratio decidendi
Przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie zależy wyłącznie od bezpośredniego sąsiedztwa z działką inwestycyjną. Kluczowe jest wykazanie przez właściciela sąsiedniej nieruchomości, że planowana inwestycja, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, będzie oddziaływać na jego nieruchomość ponad przeciętną miarę lub w sposób naruszający jego interes prawny. Samo faktyczne wykorzystanie sąsiedniej działki jako drogi dojazdowej po wydaniu decyzji o warunkach zabudowy, jeśli ta droga nie była objęta decyzją, nie stanowi podstawy do uznania interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym tej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący M.L. i A.L. domagali się uchylenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla budynku handlowego na działce nr [...], twierdząc, że planowana inwestycja narusza ich interes prawny, ponieważ dostęp do niej będzie odbywał się przez działkę nr [...], graniczącą z ich nieruchomością nr [...]. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, ponieważ ich nieruchomość nie graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną, a planowana inwestycja, zgodnie z decyzją, nie oddziałuje na ich nieruchomość. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.), sędzia NSA Elżbieta Kremer, sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska, Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.L., A.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 962/12 w sprawie ze skargi M.L., A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 962/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.L. i A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "K.p.a.", Prezydent Miasta Radomska odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., zmienionej w dniu [...] marca 2009 r. decyzją Nr [...], ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowego branży spożywczo - przemysłowej z funkcją usługową na terenie działki nr [...], położonej przy ul. [...] w R., w obrębie [...], z wniosku J.B.
W uzasadnieniu tejże decyzji organ wskazał, że wnioskodawcy, tj. M. i A.L. nie mają interesu prawnego, który uzasadniałby uchylenie kwestionowanej przez nich decyzji o warunkach zabudowy, bowiem decyzja ta obejmuje wyłącznie teren działki nr [...] i budowę obiektu handlowo-usługowego o powierzchni zabudowy 1.500 m². Projektowana inwestycja nie jest kwalifikowana z punktu widzenia przepisów o ochronie środowiska do mogących mieć wpływ na środowisko. Teren inwestycji oddziela od nieruchomości skarżących działka nr [...], która nie jest objęta projektowaną zabudową i zagospodarowaniem i której nie obejmowała kwestionowana decyzja o warunkach zabudowy.
Zdaniem organu wpływ na nieruchomość A. i M.L. i ich budynki ma wykorzystywanie działki nr [...] jako drogi dojazdowej dla funkcjonowania budynku handlowego na terenie działki nr [...], na co wskazuje opinia biegłego J. C. sporządzona na zlecenie M. i A.L., jednakże postępowanie w tej sprawie prowadzi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R.
Od powyższej decyzji M. i A. małżonkowie L. złożyli odwołanie.
Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy wskazaną wyżej decyzję Prezydenta Miasta Radomska z dnia [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż w postępowaniu wznowieniowym uchylenie ostatecznej decyzji może nastąpić wyłącznie z przyczyn wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a i 145b K.p.a., Następnie wskazało, że w niniejszej sprawie podstawę wznowienia, a następnie szczególnej oceny, stanowi przesłanka wynikająca z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., tj. okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy wskazał także, iż ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przewiduje wydanie decyzji o warunkach zabudowy, której rolą jest wytyczenie podstawowego kształtu projektowanej zabudowy na zasadach przewidzianych w tejże ustawie oraz wskazanie zasad ochrony interesów innych osób - osób trzecich, jak stanowi art. 54 pkt 2 lit. d ustawy. Uszczegółowienie projektowanej inwestycji następuje na etapie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę, na podstawie przepisów prawa budowlanego, przy uwzględnieniu ustaleń decyzji o warunkach zabudowy, a zatem i wymagań związanych z ochroną interesów osób trzecich, którymi to ustaleniami organ wydający pozwolenie na budowę jest związany.
W ocenie Kolegium wnioskujący nie mogą upatrywać naruszenia ich interesu prawnego w fakcie wydania kwestionowanej decyzji o warunkach zabudowy, który przecież jest zabezpieczony przez określone w tej decyzji warunki ochrony. Muszą być one natomiast bezwzględnie uwzględnione na następnym etapie procesu inwestycyjnego związanego z wydaniem inwestorowi pozwolenia budowlanego i zatwierdzeniem projektu budowlanego obiektu oraz jego budowy. Zatem na tym etapie możliwa jest dopiero w istocie ocena rodzaju i zakresu uciążliwości związanych ze sporną inwestycją, tak jak w okolicznościach niniejszej sprawy, jako że skarżący wskazują na oddziaływanie funkcjonującego obiektu, co wiąże się z zupełnie innym przedmiotem, niż należącym do decyzji o warunkach zabudowy. Dalej organ odwoławczy podkreślił, że oddziaływanie zabudowy objętej kwestionowaną przez skarżących decyzją nie jest regulowane przepisami prawa ochrony środowiska, nie jest ona kwalifikowana do uciążliwych z tego punktu widzenia. Ponadto zabudowę tę dzieli z nieruchomością skarżących działka gruntu nr [...], która nie jest objęta kwestionowaną decyzją o warunkach zabudowy. Z ustaleń tej decyzji wynika natomiast obowiązek komunikacji terenu inwestycji, tj. działki [...] z ul. [...], poprzez projektowane zjazdy na tej działce. Okoliczności związane z faktycznym zagospodarowaniem, czy wykorzystywaniem działki nr [...] dla potrzeb zabudowy będącej przedmiotem decyzji o warunkach zabudowy, nie mają zatem żadnego znaczenia dla oceny bytu tej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli A.L. i M.L. zarzucając jej naruszenie przepisów art. 28 K.p.a. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 i art. 54 pkt 2 lit. d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przez błędne przyjęcie, że decyzja Prezydenta Miasta Radomska z dnia [...] stycznia 2009 r. nie narusza interesu prawnego skarżących już na etapie ustalania warunków zabudowy dla spornego budynku handlowego, mimo iż przy wydawaniu tej decyzji oczywistym było, że działka nr [...], dla której była wydawana decyzja o warunkach zabudowy budynku handlowego z funkcją usługową, nie miała i nie ma dostępu do drogi publicznej dla samochodów dostawczych o tonażu powyżej 40 ton (na ulicy [...], do której działka ta ma dostęp, obowiązuje zakaz poruszania się samochodów o tonażu powyżej 8 ton) i że dostęp do ulicy [...], gdzie nie ma ograniczeń tonażu, będzie jedynie możliwy przez działkę nr [...], która graniczy bezpośrednio z działką nr [...], stanowiącą własność skarżących, i że dojazd do przedmiotowego budynku handlowego przez sąsiednią działkę, wykorzystywany przede wszystkim na dowóz towarów i materiałów do tego budynku, będzie uciążliwy i będzie powodował wymierne szkody w postaci pęknięć, zarysowań i zniszczeń ścian budynków posadowionych na działce nr [...].
Zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze wadliwie nie dopatrzyło się w niniejszej sprawie takich okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie stanowiska, iż przy wydawaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. o warunkach zabudowy dla budynku handlowego z funkcją usługową na nieruchomości nr [...] został naruszony interes prawny skarżących w rozumieniu art. 28 K.p.a., bowiem pominęło istotne okoliczności przemawiające za tym, że interes prawny skarżących już na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy przedmiotowego budynku handlowego z przeznaczeniem na usługi został naruszony i to w sposób istotny w rozumieniu art. 28 K.p.a., przez co przysługuje skarżącym przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wniesioną skargę uznał za niezasadną.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji uznał, iż organ odwoławczy prawidłowo przeprowadził postępowanie, ustalił stan faktyczny i wydał rozstrzygnięcie odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa. Nadto Sąd wyjaśnił na czym polegają poszczególne etapy postępowania wznowieniowego oraz wskazał, że w sytuacji gdy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 K.p.a., właściwy organ ustali, że podanie o wznowienie postępowania nie pochodzi od podmiotu, któremu przysługiwałby przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy, to wówczas wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Tak też się stało w rozpatrywanej sprawie, gdyż skarżący we wniosku o wznowienie postępowania, jako przesłankę swego żądania wskazał art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Dalej skarżący podniósł także, iż działka, której jest współwłaścicielem sąsiaduje, choć nie bezpośrednio (przedziela owe nieruchomości działka nr [...]) z działką, dla której ustalone zostały warunki zabudowy, wobec czego planowana inwestycja będzie w sposób bezpośredni oddziaływać na jego własność. Nie jest też sporne, że wnioskodawca nie brał udziału w postępowaniu zwykłym, zakończonym wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., zmienioną w dniu [...] marca 2009 r.
W ocenie Sądu prawidłowo organy przyjęły, iż do stron postępowania administracyjnego w przedmiocie warunków zabudowy zastosowanie ma przepis art. 28 K.p.a. Następnie Sąd powołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w uchwale 5 sędziów z dnia 25 września 1995 r., sygn. akt VI SA 13/95 (opubl. ONSA 1995/4/154) gdzie stwierdzono, że stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek, lecz jednocześnie zaznaczył, iż nie każda budowa będzie rodziła uprawnienie uczestniczenia w postępowaniu właściciela sąsiedniej nieruchomości. Tym samym, po przesądzeniu zasady dopuszczalności udziału właściciela sąsiedniej nieruchomości w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, w konkretnych okolicznościach sprawy rozumianej ad casum kryterium oceny będzie wykazanie przesłanek z art. 28 K.p.a. W tejże uchwale Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił też uwagę, że nawet w wypadku inwestycji o szczególnej uciążliwości lub które wpływają na uciążliwości w środowisku naturalnym nie sposób wykluczyć, że owo oddziaływanie nie będzie wykraczać poza nieruchomość, na której wznoszony jest obiekt, a wtedy trudno byłoby poszukiwać uzasadnienia lub przesłanek z art. 28 K.p.a. po stronie właściciela sąsiedniej nieruchomości. Oznacza to, że przymiot strony i wystąpienie przesłanek z art. 28 K.p.a. właściciel sąsiedniej nieruchomości może wykazywać w konkretnej sprawie i w konkretnych okolicznościach sprawy, z wszystkimi tego konsekwencjami. Stanowisko to Sąd pierwszej instancji podzielił.
Dalej Sąd wyjaśnił co należy rozumieć pod pojęciem "interesu prawnego", a następnie przypomniał, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, iż skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o warunkach zabudowy będącej przedmiotem wniosku o wznowienie, gdyż zakres oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie przekroczy granic działki inwestora. Zdaniem organu wpływ na nieruchomość odwołujących się i ich budynki ma wykorzystywanie działki nr [...] jako drogi dojazdowej dla funkcjonowania budynku handlowego na terenie działki nr [...], na co wskazuje opinia biegłego J.C. sporządzona na zlecenie M. i A. małżonków L. Zatem zakres uciążliwości przywoływanych przez skarżących, związanych z ową drogą oraz jej oddziaływanie na ich nieruchomość wiąże się z zupełnie innym przedmiotem, nie objętym kwestionowaną decyzją o warunkach zabudowy, bowiem sporna droga dojazdowa znajduje się na działce nr [...], oddzielającej nieruchomość skarżących od działki nr [...], objętej ustaleniami kontestowanej decyzji o warunkach zabudowy. Z ustaleń tej decyzji wynika bowiem jedynie obowiązek komunikacji terenu inwestycji, tj. działki nr [...] z ul. [...], poprzez projektowane zjazdy na tej działce. W konsekwencji organy uznały, że okoliczności związane z faktycznym zagospodarowaniem, czy wykorzystywaniem działki nr [...] dla potrzeb zabudowy będącej przedmiotem decyzji o warunkach zabudowy, nie mają znaczenia dla oceny bytu tej decyzji.
W ocenie Sądu w toku postępowania skarżący nie podważyli w żaden sposób tych ustaleń. Nie wykazali, że realizacja planowanej przez inwestora inwestycji, w sposób określony w decyzji o warunkach zabudowy, będzie zakłócała korzystanie z ich nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno - gospodarczego przeznaczenia nieruchomości, bowiem - jak słusznie zauważyły organy - faktyczne wykorzystywanie działki nr [...] jako drogi dojazdowej do zabudowy będącej przedmiotem decyzji o warunkach zabudowy, było zdarzeniem jakie nastąpiło po wydaniu tejże decyzji i dlatego nie ma znaczenia dla oceny bytu kwestionowanej decyzji, bowiem decyzja ta nie obejmowała swymi ustaleniami działki nr [...].
W efekcie za trafne Sąd uznał stanowisko organów, iż skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i nie byli oni legitymowani do skutecznego złożenia podania o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2010 r. Brak przymiotu strony oznaczał zaś, że decyzja ta nie była obarczona wadą z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W istocie skarżący bowiem kwestionują zasadność istnienia na działce nr [...] drogi dojazdowej, czy też utwardzenia terenu, która to droga (utwardzenie) nie jest objęta kwestionowaną decyzją o warunkach zabudowy.
Tytułem wyjaśnienia Sąd zaznaczył, iż legalność "drogi dojazdowej", zlokalizowanej na działce nr [...], była już przedmiotem rozważań zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1505/10, w efekcie skargi M.L. i A.L., uchylił decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie legalności budowy "drogi dojazdowej" przez [...] Spółkę z o.o. z siedzibą w M., na działce nr [...], położonej w obrębie [...], w R. przy ul. [...], jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 6 września 2012 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 2187/11, oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. W konsekwencji powyższych orzeczeń, sprawa której przedmiotem jest "legalność" wskazywanej przez skarżących drogi dojazdowej, zlokalizowanej na działce nr [...], będzie przedmiotem postępowania prowadzonego przed organami nadzoru budowlanego, w którym to postępowaniu argumentacja dotycząca zasadności lokalizacji tejże drogi oraz uciążliwości wywoływanych przez samochody ciężarowe z niej korzystające i ich wpływu na nieruchomość skarżących może zostać podniesiona.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli M.L. i A.L. zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości. Sądowi pierwszej instancji zarzucono:
1/ na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 K.p.a. poprzez odmówienie skarżącym przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla nieruchomości oznaczonej jako działka [...] prowadzące w konsekwencji do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w trybie art. 145 § 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
2/ na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a/ art. 63 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego błędną interpretację prowadzącą do nieuprawnionego uznania, że na etapie postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie podlega badaniu wpływ planowanej inwestycji na sposób korzystania z nieruchomości sąsiednich. W ocenie skarżących przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy organ administracyjny powinien rozważać ewentualne naruszenia uprawnień "własności nieruchomości sąsiednich" (art. 144 Kodeksu cywilnego);
b/ art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 54 pkt 2 lit. d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 28 K.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że decyzja Prezydenta Miasta Radomska z dnia [...] stycznia 2009 r. (zmieniona decyzją z dnia [...] marca 2009 r.) dotycząca warunków zabudowy dla budynku handlowego z funkcją usługową na terenie oznaczonym nr ewid. [...] nie narusza interesu prawnego skarżących na etapie ustalania warunków zabudowy dla tego budynku handlowego, mimo iż przy wydawaniu powyższej decyzji oczywistym było, że działka nr [...], dla której była wydawana decyzja o warunkach zabudowy nie miała i nie ma dostępu do drogi publicznej dla samochodów dostawczych powyżej 40 ton i że dostęp do ulicy [...] będzie możliwy jedynie przez działkę o nr ewid. [...], która graniczy bezpośrednio z działką o nr [...] stanowiącą własność skarżących. W konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że skarżący nie posiadali interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania cywilnego do występowania w charakterze strony postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o warunkach zabudowy;
c/ art. 7 i 77 oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędne wyznaczenie kręgu stron przeprowadzonego postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w sprawie ustalenia warunków zagospodarowania działki oznaczonej nr [...] prowadzące do odmowy uchylenia w trybie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Radomska ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku branży spożywczo-przemysłowej z funkcją usługową.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że zamierzona inwestycja miała być realizowana na działce nr [...], natomiast obszar oddziaływania inwestycji obejmował teren działki skarżących, tj. działkę nr [...], ponieważ bez przejazdu przez nieruchomość oznaczoną jako działką nr [...], planowana inwestycja jako pozbawiona dojazdu do drogi publicznej o nieograniczonym tonażu pojazdów, nie mogłaby funkcjonować. Zwrócono także uwagę, że już na przełomie 2007/2008 inwestor wystąpił z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla ówczesnej działki nr [...] (aktualnie podzielonej na działki nr [...] i [...]). Jednakże z uwagi na sprzeciw skarżących wniosek został cofnięty, a inwestor podzielił działkę nr [...] na dwie działki, co podyktowane było chęcią wyeliminowania skarżących z postępowania. Następnie wystąpił o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [...], niegraniczącej bezpośrednio z działką skarżących.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania [...] Sp. z o.o. z/s w M. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zasądzenie od skarżących na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia żadnej z przesłanek nieważności postępowania, zatem wniesiona skarga kasacyjna została rozpoznana w ramach podniesionych w jej treści zarzutów. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie podstawowym problemem jest kwestia przymiotu strony skarżących w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji przez Prezydenta Miasta Radomsko z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowego branży spożywczo-przemysłowej z funkcją usługową, która to decyzja objęta jest wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania opartym na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., zgodnie z którym "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Materii tej dotyczy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 28 K.p.a. w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (w zarzucie omyłkowo wskazanym jako przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 54 pkt 2 lit. d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 28 K.p.a. Zarzuty te dotyczą w istocie kwestii nieuzasadnionego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, iż skarżący nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. (w zarzucie zawartym w punkcie 2 lit. b wskazanym jako art. 28 K.p.c., jednakże powyższe należy uznać za oczywistą omyłkę pisarską autora skargi kasacyjnej) do występowania w charakterze strony postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o warunkach zabudowy.
Zgodnie z treścią art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Określając krąg podmiotów posiadających status strony w wymienionym postępowaniu nie można pominąć art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z którego wynika, że każdy ma prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest zaś pogląd, który podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie, że stroną postępowania w sprawach warunków zabudowy mogą być, w zależności od okoliczności, zarówno właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji, jak również właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. O interesie prawnym tych osób przesądza bowiem zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12.04.2012r., sygn. akt II OSK 135/11; z dnia 24.01.2012 r., sygn. akt II OSK 2105/10, CBOSA; z dnia 29.06.2001 r., sygn. akt IV SA 594/99, LEX nr 54166 oraz z dnia 8.09.2004 r., sygn. akt OSK 394/04, LEX nr 160631). O posiadaniu przez konkretny podmiot przymiotu strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy nie decyduje zatem tylko bezpośrednie sąsiedztwo z działką (nieruchomością) przewidzianą pod inwestycję, lecz ocena interesu prawnego tego podmiotu dokonana przez pryzmat przepisów prawa materialnego, które mogą mieć w sprawie zastosowanie. Zatem ustalenie kręgu stron postępowania zależy od okoliczności występujących w konkretnej sprawie: charakteru planowanej inwestycji, rodzaju, stopnia, zakresu uciążliwości i zasięgu oddziaływania na otoczenie (patrz także wyrok NSA z dnia 5.03.2014 r., sygn. akt II OSK 1809/12, npubl.).
Jak ustalono w toku postępowania decyzja ustalająca warunki zabudowy z dnia [...] stycznia 2009 r. (zmieniona decyzją z dnia [...] marca 2009 r.) dotyczyła inwestycji polegającej na budowie budynku handlowego branży spożywczo-przemysłowej z funkcją usługową na terenie działki nr [...] w R. (obiekt o maksymalnej powierzchni zabudowy do 1500 m²). Zaś działka skarżących o nr [...] nie graniczy bezpośrednio ze ww. działką nr [...], ale obie działki dzieli działka nr [...]. Nie ulega wątpliwości, że działka nr [...] nie była objęta wskazaną wyżej decyzją ustalającą warunki zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Zaś obsługa komunikacyjna inwestycji miała się odbywać z drogi gminnej (ul. [...]), a inwestor winien uzyskać decyzję o lokalizacji zjazdu publicznego – punkt 2.4. lit. h decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] stycznia 2009 r.
Uzasadniając zarzuty dotyczące bezpodstawnego pozbawienia skarżących przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia warunków zabudowy autor skargi kasacyjnej podniósł, że "zamierzona inwestycja miała być realizowana na działce oznaczonej numerem [...], natomiast obszar oddziaływania inwestycji obejmował teren działki skarżących tj. działkę o numerze [...], ponieważ bez przejazdu przez nieruchomość oznaczoną jako działka [...], planowana inwestycja, jako pozbawiona dojazdu do drogi publicznej o nieograniczonym tonażu pojazdów, nie mogłaby funkcjonować". Zatem z powyższej argumentacji wynika, że oddziaływanie przedmiotowej inwestycji na nieruchomość nr [...] skarżący wiążą z faktycznym wykorzystywaniem działki nr [...] jako drogi dojazdowej dla pojazdów o wysokim tonażu obsługujących przedmiotowy obiekt. Niekwestionowane jest bowiem, że na działce nr [...] odbywał się faktyczny ruch pojazdów związany z funkcjonowaniem wybudowanego już obiektu, dla którego decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. ustalono warunki zabudowy. Okoliczność tę skarżący podnosili w toku całego postępowania i była ona przedmiotem wypowiedzi zarówno przez organy administracji jak i Sąd pierwszej instancji. W tej sytuacji faktycznej podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż skarżący nie wykazali, by realizacja planowanej inwestycji w sposób o którym mowa w decyzji o warunkach zabudowy oddziaływała na ich nieruchomość. Zaś to, że ruch pojazdów o wysokim tonażu na działce nr [...] związany jest z funkcjonowaniem obiektu handlowego na nieruchomości nr [...] nie statuuje jeszcze interesu prawnego po stronie skarżących do bycia stroną w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji planowanej na działce nr [...]. Podkreślić bowiem należy, że ruch ten odbywa się na działce numer [...], która nie była objęta przedmiotową decyzją o warunkach zabudowy. W tej sytuacji rację ma także Sąd pierwszej instancji, że skoro po stronie skarżących brak jest przymiotu strony, to kontrolowana decyzja nie była obarczona wadą z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Tym samym zasadnie organy odmówiły uchylenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania.
Mając na uwadze powyższe rozważania przyjąć należy, że także zarzut naruszenia art. 7 i 77 oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a także art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez błędne wyznaczenie kręgu stron przeprowadzonego postępowania poprzedzającego wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy nie jest usprawiedliwiony. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 63 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w powiązaniu z art. 144 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że na etapie postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie podlega badaniu wpływ planowanej inwestycji na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Zarzut ten należy uznać za bezpodstawny, albowiem w tej sprawie ustalono, co zostało zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji, a nie podważone przez skarżących, że inwestycja objęta decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., zrealizowana zgodnie z jej ustaleniami, nie oddziaływuje na nieruchomość skarżących.
Z powyższych przyczyn na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wniesioną skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło