II SAB/Wa 418/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Janusz Walawski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi G. P. na bezczynność Prokuratora Generalnego w przedmiocie wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2011 r. G. P., wskazując, iż jest [...], zwróciła się do Wydziału Informacji Biura Ministra Sprawiedliwości o udostępnienie jej informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w zakresie: "ewentualnie posiadanego przez mnie podsłuchu i jego czasookresu". W odpowiedzi na powyższy wniosek Ministerstwo Sprawiedliwości pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. zwróciło się do wnioskodawczyni o sprecyzowanie wniosku. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. G. P. wskazała, że wnosi o udostępnienie informacji co do ewentualnego posiadania przez nią podsłuchu, ewentualnego objęcia ją inwigilacją, w rozumieniu szerokim, czynnościami operacyjnymi w okresie od 1980 r. do chwili obecnej. Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Ministerstwo Sprawiedliwości Biuro Ministra przekazało wniosek G. P. według właściwości Dyrektorowi Biura Prokuratora Generalnego, wyjaśniając jednocześnie, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie dysponuje żądanymi przez wnioskodawczynię informacjami. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Dyrektor Biura Prokuratora Generalnego – R. T., pismem z dnia [...] lutego 2012 r. poinformował G. P., iż udzielenie informacji pozytywnej oraz negatywnej nie jest możliwe w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 5 i ust. 1 i art. 1 art. 1 ust. 2 tej ustawy. Wyjaśnił, że działalność operacyjno-rozpoznawcza uprawnionych organów z zasady nie jest jawna, co powoduje, że wszystko co dotyczy kontroli operacyjnej (podsłuchu) może być ujawnione przez Prokuratora Generalnego uprawnionym do tego instytucjom jedynie w sposób ogólny, poprzez podanie ogólnej liczby zastosowanych podsłuchów. Wskazał też, że w obowiązującym stanie prawnym Prokurator Generalny informuje jedynie w sposób jawny Sejm i Senat o łącznej liczbie osób, wobec których stosowana była kontrola i utrwalanie rozmów oraz kontrola operacyjna. Podał też, że odmienną sytuację stanowi tzw. podsłuch procesowy, do którego zastosowanie mają przepisy art. 237 § 1 kpk, na mocy których postanowienie o kontroli i utrwalaniu rozmów telefonicznych ogłasza się lub doręcza osobie, której ono dotyczy. Powyższa odpowiedź zawierała również pouczenie, że dokumenty dotyczące działalności organów bezpieczeństwa państwa, sądów, prokuratury za okres 1944-1990, osób represjonowanych mogą znajdować się w zasobach archiwalnych IPN, do których to organów może się zwrócić sam zainteresowany. Powyższe pismo Prokuratora Generalnego z dnia [...] lutego 2012 r. stało się przedmiotem skargi G. P. do tutejszego Sądu. Wnosząc o stwierdzenie bezczynności i zobowiązanie Prokuratora Generalnego do załatwienia wniosku z dnia [...] listopada 2011 r. (data wpływu [...] grudnia 2011 r.) oraz zasądzenie kosztów postępowania, skarżąca podniosła, że odmowa udzielenia żądanych przez nią informacji nie została załatwiona w formie decyzji (tylko pisma). Wskazała, że żądane informacje są jej potrzebne i niezbędne do ustalenia faktów dotyczących jej życia z uwagi na zaordynowanie jej badań [...] materii sprawy sygn. akt [...], dotyczącej prześladowania w ramach zbrodni komunistycznej. Twierdziła, że nie można wykluczyć inwigilacji i wyjaśniła, że brak ustalenia tych faktów niesie za sobą ryzyko wydania błędnej bądź nawet przestępczej diagnozy lekarskiej. Skarżąca podniosła, że z przepisów ustawy o dostępie do informacji niejawnych (art. 5 ust. 2 pkt. 4 i ust. 3 pkt. 4) wynika, że jawność informacji podlega wyłączeniu poprzez nadanie im odpowiednio klauzuli “tajne" lub “poufne", jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że utrudni wykonywanie czynności operacyjno-rozpoznawczych, prowadzonych w celu zapewnienia bezpieczeństwa Państwa lub ścigania sprawców zbrodni przez służby lub instytucje do tego uprawnione i odpowiednio – spowoduje szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że utrudni wykonywanie zadań służbom lub instytucjom odpowiedzialnym za ochronę bezpieczeństwa lub podstawowych interesów Rzeczypospolitej Polskiej. Klasyfikowanie informacji niejawnej oznacza przyznanie tej informacji jednej z klauzul tajności. Informacja, której nadano określoną klauzulę, ma charakter niejawny, co pociąga za sobą skutki w zakresie odpowiedniego z nią postępowania w okresie ochronnym (por. wyrok WSA z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2718/11 – CBOSA). Podkreśliła, że dokumenty objęte wnioskiem mogą mieć różnoraką postać np. decyzje dotyczące podsłuchu, informacje z inwigilacji, czy materiałów operacyjnych. Wskazywała, że potencjalnie mogą dotyczyć zaszłości (mieć znaczenie archiwalne) bądź okresu bieżącego, nadto, iż czym innym są informacje z podsłuchu – operacyjno-rozpoznawcze (niejawne), a czym innym informacje co do ewentualnej (nych) decyzji co do podsłuchu dotyczących zaszłości. Wyjaśniał, że zakres stosowania przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych obejmuje dokumentację kontroli operacyjnej, co niewątpliwie koresponduje z treścią art. 5 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 pkt 4 ustawy o ochronie informacji niejawnych. Twierdziła, że stosując reguły wykładni celowościowej, należy dojść do wniosku, iż ochrona przed nieuprawnionym ujawnieniem informacji dotyczących kontroli operacyjnych ma obejmować kwestie merytoryczne w zakresie ich realizacji, jako że to ten aspekt determinuje potrzebę ochrony interesów Państwa (por. wyrok WSA z dnia13 marca .2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2718/11 – CBOSA). Skarżąca zarzuciła nadto, że nie można przyjąć, iż całość informacji za czas wskazany we wniosku może być uznana za informację niejawną, tym bardziej że w udzielonej odpowiedzi nie wskazano konkretnych przepisów uchylających zastosowanie do zakresu całego wniosku ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podniosła też, iż w udzielonej jej przez organ odpowiedzi brak jest informacji co do możliwości uzyskania żądanych informacji. Twierdziła, że pouczenie Prokuratury, iż żądane informacje za okres 1944-1990 mogą się znajdować w zasobach archiwalnych IPN nie spełnia wymogu z art. 9 k.p.a. Nadto brak wskazania konkretnej podstawy prawnej, uchylającej zastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej w połączeniu z brakiem wyłączenia posiadania informacji w zakresie żądania oraz odmowa udzielenia informacji w formie pisma, a nie decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej) czyni niniejszą skargę zasadną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej (art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Przy czym owo "każdy" należy rozumieć jako każdy człowiek (osoba fizyczna) lub podmiot prawa prywatnego. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Jakkolwiek w niniejszej sprawie spełniony jest zakres podmiotowy stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż zarówno Prokurator Generalny, jak i Minister Sprawiedliwości na gruncie tej regulacji są podmiotami zobowiązanym do udzielania informacji publicznej, będącej w jej posiadaniu (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy), to jednak – wbrew twierdzeniom strony skarżącej – nie został spełniony zakres przedmiotowy stosowania ustawy. W ocenie Sądu, określone przez stronę skarżącą we wniosku żądania nie stanowią informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Uwzględniając wszystkie te aspekty, można zatem przyjąć, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1. uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2. wglądu do dokumentów urzędowych; 3. dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej, zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2). Informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, a które na podstawie tej ustawy zostały zobowiązane do udostępniania informacji, które mają walor informacji publicznej, przy czym – jak wynika z treści cyt. przepisu – należy tu odróżnić dokumenty urzędowe od dokumentów prywatnych. Przymiot informacji publicznej posiadają wszelkiego rodzaju dokumenty urzędowe organu (będące dowodem tego, co w nich urzędowo stwierdzono, zaświadczono bądź podano), wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań. Natomiast nie stanowią informacji publicznej wszelkiego rodzaju dokumenty (jawne bądź niejawne), dotyczące indywidualnej sprawy. Podkreślić należy, iż Sąd w sprawie o bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej dokonuje kwalifikacji żądania w rozumieniu art. 1 i 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 928/05. Ocenia, czy ustawa o dostępie do informacji publicznej znajdzie zastosowanie w danej sprawie i stwierdzając bezczynność, stosownie do art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku. A zatem istota sprawy sprowadzała się do oceny, czy żądane przez skarżącą informacje stanowią informacje publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Sądu, określone przez stronę skarżącą żądania informacyjne, jako że dotyczą wyłącznie skarżącej i jej indywidualnej, osobistej sprawy oraz są jej niezbędne dla określonych celów, które wskazała w ostatnim tirecie skargi (celow medycznych), przesądzają, że tak sprecyzowane żądanie nie mieści się w definicji informacji publicznej w rozumieniu art. 1 i 6 ustawy o dostępie (...) Tak sprecyzowane żądanie informacyjne dotyczy wyłącznie sprawy indywidualnej, osobistej skarżącej, a nie spraw publicznych. Dlatego też Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie został spełniony zakres przedmiotowy omawianej ustawy. Trafnie podnosi organ, iż w aktualnie obowiązującym stanie prawnym Prokurator Generalny jedynie informuje, w sposób jawny, Sejm i Senat o łącznej liczbie osób, wobec których stosowna był kontrola i utrwalanie rozmów oraz kontrola operacyjna. Odmienną sytuację stanowi stosowanie tzw. podsłuchu procesowego, do którego mają zastosowanie reguły przewidziane w art. 237 § 1 Kodeksu postępowania karnego, gdyż postanowienie o kontroli i utrwalaniu rozmów telefonicznych ogłasza się lub doręcza osobie, której ono dotyczy. Wskazać w tym miejscu należy, iż dokumenty dotyczące działalności organów bezpieczeństwa państwa, sądów, prokuratury za okres od 1944 r. do 1990 r., a odnoszące się do osób represjonowanych za działalność polityczną znajdują się w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i jej oddziałach terenowych, do udostępnienia których stosuje się przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2007 nr 63, poz. 424 r. ze zm.) Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że żądanie skarżącej nie dotyczy informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę na bezczynność oddalił.