II SA/Po 979/12

Dnia 22 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M.W. i L.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 3 września 2012r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań oddala skargę Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2012 r. T. sp. z o.o. wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na przeładunku, załadunku, sortowaniu i składowaniu węgla. W karcie informacyjnej przedsięwzięcia wskazano, że jest ono przewidziane na działkach [...], [...], [...] i [...] w miejscowości S. W toku postępowania Wójt Gminy S. (dalej: "Wójt"), działając na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 989, poz. 1071, ze zm. - dalej: "K.p.a.") oraz art. 63 § 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227, ze zm. - dalej: "o.o.ś."), a także § 3 ust. 1 pkt 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397, dalej: "rozporządzenie z dnia 9 listopada 2010 r.") postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. nr [...] postanowił nie stwierdzić potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia projektowanego przez T. sp. z o.o. Pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. D.M. zwróciła się do Wójta o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r., którym nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia T. sp. z o.o. (k. 154 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r. [...] Wójt wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. (k. 172 akt administracyjnych), a więc wyłącznie w zakresie, w jakim nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia projektowanego przez T. sp. z o.o. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2012 r. Wójt, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4, art. 123 oraz art. 126 K.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 i art. 66 o.o.ś. oraz § 3 ust 1 pkt 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. postanowił uchylić postanowienie ostateczne z dnia 30 kwietnia 2012 r., nałożyć na T. sp. z o.o. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na "przeładunku, załadunku, sortowaniu i składowaniu węgla" na działkach o nr ewid. [...], [...], [...] i [...] w S. oraz ustalił zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła T. sp. z o.o. (k. 4 akt administracyjnych II instancji). Postanowieniem z dnia 3 września 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie (dalej: "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144, art. 105 § 1, art. 126, art. 145 K.p.a., art. 63 ust. 2 w zw. z art. 65 ust. 2 o.o.ś. postanowiło uchylić postanowienie Wójta z dnia 17 lipca 2012 r. nr [...] i umorzyć w całości postępowanie pierwszej instancji wznowione postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r. nr [...]. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 145 § 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie. Jednocześnie art. 126 K.p.a. stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio art. 105, art. 107 § 2 -5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym, że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Wskazując na to Kolegium stwierdziło, że postępowanie w przedmiocie wznowienia może być prowadzone w stosunku do postanowień, na które służy zażalenie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w analizowanej sprawie D.M. zwróciła się do Wójta o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Wójta z dnia 30 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nie stwierdzenia potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 63 ust. 2 o.o.ś. i nie przysługuje na nie zażalenie. Art. 63 ust. 1 o.o.ś. stanowi, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Według art. 63 ust. 2 o.o.ś. postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z kolei art. 65 ust. 2 o.o.ś. stanowi, że na postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1, przysługuje zażalenie. Powyższe oznacza, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania o wznowienie, ponieważ przedmiotowe postanowienie należało do grupy postanowień, na które nie służyło zażalenie, a tym samym nie mogło być przedmiotem wznowienia. W tym stanie rzeczy - zdaniem Kolegium - brak jest możliwości merytorycznego rozpoznania zażalenia na zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W skardze na postanowienie M.W. i L.K. wnieśli o jego uchylenie oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie art. 145 § 1 K.p.a., art. 105 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 123 § 1 i 2 K.p.a. przez brak zastosowania. W uzasadnieniu wskazali, że rozstrzygnięcie Kolegium jest wadliwe, bowiem nie uwzględnia całego materiału dowodowego i oparte zostało jedynie na dowolnej i wybiórczej ocenie stanu prawnego i w szczególności zostało wydane w oparciu o względy natury formalnej bez merytorycznego rozpoznania istoty sprawy. M.W. i L.K. podnieśli, że przedmiotem sporu między stronami jest kwestia prowadzenia przez T. sp. z o.o. działalności gospodarczej, która negatywnie wpływa na środowisko i jest uciążliwa względem mieszkańców sąsiednich posesji i wobec której to działalności zachodzi potrzeba przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ pierwszej instancji był w sprawie niezdecydowany - raz wydał postanowienie stwierdzające brak potrzeby wydania opinii, a później zmienił zdanie uznając, że potrzeba taka zachodzi. Jednocześnie wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, chociaż faktycznie nigdy wcześniej go nie zakończył, w szczególności poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy ostatecznie przyjął, że merytorycznie nie może rozpoznać zażalenia i tym samym nie wypowiedział się w kwestiach istotnych dla sprawy, gdyż uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i je umorzył. Wskazując na powyższe skarżący uznali postanowienie Kolegium w zakresie umorzenia za całkowicie błędne, ponieważ postępowanie w sprawie dotyczy przede wszystkim wydania merytorycznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizowanego przedsięwzięcia i jako takie nie zostało prawomocnie zakończone. M.W. i L.K. stwierdzili, że postępowanie powinno dalej się toczyć, gdyż strona skarżąca oczekuje od organów wydania merytorycznej decyzji z zakresu środowiskowych uwarunkowań, a nie wydania incydentalnego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i powołało się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie Kolegium z dnia 3 września 2012 r. nr [...] jest w pełni prawidłowe i uzasadnione. Trzeba też podnieść, że wbrew obawom M.W. i L.K. zawarte w nim rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w pierwszej instancji nie dotyczy - jak mylnie postrzegają to skarżący - całego postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań, ale wyłącznie odrębnego postępowania wznowieniowego zainicjowanego wnioskiem D.M. z dnia 12 czerwca 2012 r. Ustosunkowując się do treści postanowienia Kolegium Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę, że odnosi się ono wyłącznie do postępowania wznowieniowego zainicjowanego przez D.M.. W toku toczącego się postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji projektowanej przez T. sp. z o.o. wydano na podstawie art. 63 § 2 o.o.ś. postanowienie z dnia 30 kwietnia 2012 r., w którym Wójt nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia. Postanowienie to jest wyłącznie elementem postępowania zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Postępowanie główne (zmierzające do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach), jak w wynika z akt administracyjnych, nie zostało w tej sprawie zakończone i nadal się toczy. D.M. wniosła o wznowienie postępowania w części zakończonej postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r. i w takim zakresie postępowanie wznowiono ("wznowić postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem Wójta Gminy S. z dnia 30.04.2012 r."). Postanowienie, w którym organ nie stwierdza potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest niewątpliwie postanowieniem, od którego nie przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 63 ust. 1 o.o.ś. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Art. 63 ust. 2 o.o.ś. stanowi, że postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Z kolei art. 65 ust. 2 o.o.ś. przewiduje, że tylko na postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1, przysługuje zażalenie. Brak możliwości wniesienia zażalenia od postanowienia, w którym nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w sposób zdecydowany przesądził też Naczelny Sąd Administracyjny (zob. tezowany wyrok z dnia 19 stycznia 2012 r. o sygn. akt II OSK 2084/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Kolegium trafnie zwróciło uwagę na powyższe, bowiem w przypadku postanowień w postępowaniu administracyjnym zaskarżalność (zażaleniem) jest warunkiem dopuszczalności ewentualnego wszczęcia wobec nich procedury wznowienia postępowania czy stwierdzenia nieważności. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 126 K.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio art. 105, art. 107 § 2 -5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159 (te ostatnie grupy przepisów regulują odpowiednio procedury wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności). Skoro zatem na postanowienie z dnia 30 kwietnia 2012 r. nr [...] nie przysługiwało zażalenie, to postępowanie zakończone tym postanowieniem (tj. postępowanie, w zakresie w jakim nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko) nie mogło zostać wznowione na podstawie wniosku D.M. Z tych względów należy stwierdzić, że postanowienie Kolegium, w którym zdecydowało ono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i umorzeniu postępowania wznowionego postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r. jest w pełni prawidłowe. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że opierają się one na nieprawidłowej interpretacji postanowienia Kolegium z dnia 3 września 2012 r. nr [...]. Jak już wyżej wskazano, Kolegium w swym rozstrzygnięciu wcale nie umorzyło postępowania z zakresu środowiskowych uwarunkowań (które nadal się toczy), a jedynie umorzyło postępowanie nadzwyczajne (wznowieniowe) zainicjowane wnioskiem D.M. i odnoszące się do niezaskarżalnego postanowienia z dnia 30 kwietnia 2012 r. Tym samym nie sposób zgodzić się z zarzutami naruszenia art. 145 § 1, art. 105, art. 107 § 3 K.p.a. Zachodziła potrzeba uchylenia postanowienia wydanego w postępowaniu wznowienionym i umorzenia tego postępowania, gdyż wznowienie postępowania w ogóle nie powinno nastąpić. Prawidłowo zastosowano zatem art. 105 § 1 K.p.a. (umorzenie z powodu bezprzedmiotowości), gdyż przepisy art. 145-152 K.p.a. w ogóle nie miały zastosowania (zob. art. 126 K.p.a.). Postanowienie Kolegium zostało też prawidłowo uzasadnione, stąd nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 123 § 1 i 2 K.p.a. Zgodnie z tymi przepisami "W toku postępowania organ administracji publicznej wydaje postanowienia" (§ 1). "Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie spraw, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej" (§ 2). Skoro w tej sprawie w pierwszej instancji wydano postanowienie w postępowaniu wznowieniowym, a do wydania tego postanowienia nie było podstaw, to prawidłowo Kolegium w formie postanowienia uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i umorzyło postępowanie wznowieniowe. Na marginesie sprawy Sąd pragnie zwrócić uwagę skarżącym, że brak środka zaskarżenia od postanowienia z dnia 30 kwietnia 2012 r., w którym nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia projektowanego przez T. sp. z o.o., nie oznacza, że są oni pozbawieni możliwości podniesienia zarzutu, iż w stosunku do przedsięwzięcia (ich zdaniem) ocena środowiskowa powinna być przeprowadzona. Zarzut ten będą mogli podnieść w odwołaniu od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (zgodnie z art. 142 K.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji) (szerzej na ten temat zob.: wyrok z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Go 66/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl oraz Lex nr 1138491). Mając to wszystko na względzie Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - oddalił skargę.