II SA/Rz 1065/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Zbigniew Czarnik Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 1065/12 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi K.P., reprezentowanego przez kuratora adw. M.M. – L. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego w dalszej części uzasadnienia także SKO lub Kolegium, z dnia [...] września 2012r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] lipca 2012r., nr [...] zobowiązującą K.P. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych na rzecz syna H. P. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 4. 500, 00 zł wraz z ustawowymi odsetkami w okresie od 1 stycznia 2011r. do 30 września 2011r. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ II instancji powołał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 27 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 w związku z art. 2 pkt 3 i pkt 8 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009r. Nr 1 poz. 7 ze zmianami), zwanej dalej "ustawą". W treści decyzji organu I instancji powołano następujące okoliczności prawne i faktyczne: decyzją z dnia [...] grudnia 2010r., Nr [...] przyznano K.P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 stycznia 2011r. do 30 września 2011r. na rzecz syna H.P. i wypłacono z MOPS w J. łączna kwotę 4500, 00 zł tytułem wskazanego wyżej świadczenia. Do dnia wydania decyzji na konto organu nie dokonano żadnej wpłaty tytułem zwrotu świadczenia, co oznacza, że zwrotowi podlega cała wymieniona wyżej kwota wraz z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynoszą 691, 85 zł. Decyzję doręczono adw. M.M. – kuratorowi ustanowionemu na podstawie art. 27 K.p.a. dla nieobecnego K.P. do reprezentowania jego interesów w postępowaniu administracyjnym postanowieniem Sądu Rejonowego w J., Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] marca 2012r., sygn. akt: [...]. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] lipca 2012r. kurator - adw. M.M. – L. zarzuciła, że wydana decyzja jest sprzeczna z przepisami prawa, a podana kwota jest co najmniej zawyżona oraz zachodzi uzasadniona wątpliwość co do tego, czy przyznanie świadczeń K.P. na okres wskazany w decyzji było uzasadnione. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podała, że świadczenie alimentacyjne powinno się przyznawać i wypłacać rodzicowi dziecka do ukończenia przez niego 18 roku, od tego momentu bowiem ustaje władza rodzicielska. Z uwagi na fakt, że H.P. w dniu 9 czerwca 2011r. osiągnął pełnoletniość, po tej dacie K.P. nie może zostać uznana za osobę uprawnioną do pobierania świadczeń. W konsekwencji nie można żądać od dłużnika zwrotu świadczeń, które nie zostały wypłacone osobie uprawnionej, ponieważ art. 27 ust. 1, 1a i 2 ustawy stanowi o zwrocie należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania, powołaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta J. z dnia [...] lipca 2012r. SKO podało, że stosownie do treści art. 2 pkt 2 ustawy, warunkiem przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji alimentów. Bezskuteczność egzekucji zachodzi w sytuacji, gdy w jej wyniku w okresie ostatnich 2 miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących alimentów na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Kolegium podało, że świadczenia przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia lub w sytuacji, gdy uczy się w szkole lub w szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25 roku życia albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo (art. 9 ust 1 ustawy) Nie budzi wątpliwość stanowisko organu I instancji , że obowiązkiem dłużnika alimentacyjnego z mocy art 27 ust.1 ustawy jest dokonane zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej (względnie wypłaconych dla osoby uprawnionej jej przedstawicielowi ustawowemu) z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami, a także to, że po zakończeniu okresu świadczeniowego obowiązkiem organu właściwego wierzyciela jest wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń, stosownie do treści art. 27 ust. 2 ustawy. Wysokość kwoty, podlegającej zwrotowi odpowiada kwocie wypłaconych osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym wraz z ustawowymi odsetkami i może być pomniejszona tylko o kwotę przekazanych na rzecz organu właściwego wierzyciela należności z tego tytułu. Z ustaleń organu I instancji wynika bezspornie, że K.P. jest dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu ustawy, jak również to, że decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. na wniosek K.P zostało przyznane, a następnie wypłacone na rzecz syna H.P. świadczenie alimentacyjne w łącznej wysokości 4 500, 00 zł w okresie wskazanym w decyzji. Są to okoliczności nie kwestionowane przez odwołującą się. Bezspornym jest także to, że na konto organu właściwego nie wpłynęła żadna kwota tytułem zwrotu należności powstałych wskutek wypłaty przez MOPS w J. na rzecz osoby uprawnionej. Ponadto Kolegium wskazało, że ocenia tylko czy w przeszłości wydano decyzję pozytywną dla wierzyciela i czy doszło do wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie może natomiast badać zasadności przyznania prawa na okres świadczeniowy . Adwokat M.M- L. działając jako kurator dla nieobecnego K.P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na powołaną na wstępie decyzję Kolegium z dnia [...] września 2012r. Wskazała, że decyzja narusza przepisy prawa (art. 27 ust. 1 i ust. 1a oraz ust. 2 ustawy oraz art. 7, art. 8 art. 9 k.p.a. i nie rozpoznaje istoty sprawy, a ponadto narusza interes prawny K.P. Podniosła, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję nie odniosło się do najważniejszego zarzutu zawartego w skardze, tj. zaniechało zbadania, czy świadczenia zostały wypłacone osobie uprawnionej. Ustalenie tej okoliczności jest kluczową kwestią przed zobowiązaniem do zwrotu świadczeń alimentacyjnych. W związku z uzyskaniem przez H.P. pełnoletniości, nie można uznać jego matki za osobę uprawnioną do pobierania tych świadczeń, przynajmniej do czasu okazania przez nią stosownego dokumentu uprawniającego do pobrania tych świadczeń. Przyjęcie odmiennego rozumowania prowadziłoby do kuriozalnej sytuacji nałożenia na osobę zobowiązaną do płacenia alimentów obowiązku zwrotu świadczenia wypłaconego nienależnie zupełnie obcej osobie przy odebraniu dłużnikowi prawa do jakiegokolwiek kwestionowania słuszności takiego rozporządzenia. Brak powyższych ustaleń spowodował naruszenie przez organ zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za pełnienie obowiązków kuratora, wg norm taryfowych, powiększonych o podatek od towarów i usług oraz oświadczyła, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Kolegium nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi wniosło o jej oddalenie z uwagi na przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie jej legalności w aspekcie wyżej przytoczonych zasad Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.). Założeniem ukształtowanego ustawą systemu jest udzielenie, przez określony czas, pomocy rodzinom, które na skutek bezczynności dłużników alimentacyjnych nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Przewidziana w ustawie pomoc polega na wypłacie osobom uprawnionym do alimentów świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wypłata tych świadczeń nie jest kolejnym świadczeniem z pomocy społecznej, a rodzajem świadczenia zwrotnego, do zwrotu którego na rzecz Skarbu Państwa zobowiązany jest dłużnik alimentacyjny, który nie wywiązał się z obowiązku alimentacyjnego, w następstwie czego obowiązek ten kredytowany był ze środków publicznych. Z treści 27 ust. 1 ustawy wynika, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Konkretyzacja tego obowiązku następuje w treści decyzji administracyjnej, którą wydaje organ właściwy wierzyciela, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2 ustawy). Decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną, rzeczywistym bowiem aktem przesądzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie niniejszej – w niespornie ustalonym stanie faktycznym – dokonały prawidłowej subsumcji prawa, tj. omówionych wyżej norm prawnych. W aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenia wydanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w J. z dnia [...] grudnia 2010r. o bezskuteczności egzekucji zaistniałej z uwagi brak informacji o miejscu pobytu dłużnika. Bezskuteczność egzekucji była przesłanką wydania przez Burmistrza Miasta J. decyzji z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...], którą na wniosek K.P. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla syna H.P. (data urodzenia 9 czerwca 1993r.) w wysokości 500, 00 zł na okres od 1 stycznia 2011r. do 30 września 2011r. Okres świadczeniowy, stosownie do treści zaskarżonej decyzji o przyznaniu świadczenia na rzecz H.P., rozpoczął się 1 stycznia 2011r., a zakończył 30 września 2011r. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że na rzecz H..P. wypłacono z MOPS w J. we wskazanym wyżej w J. łączna kwotę 4. 500, 00 zł tytułem wskazanego wyżej świadczenia. Decyzja została wydana więc prawidłowo po zakończeniu okresu świadczeniowego. W trafnej ocenie organów obu instancji spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego w osobie K. P. do zwrotu wypłaconych na rzecz uprawnionej H.P. świadczeń w łącznej wysokości 4. 500, 00 zł wraz z ustawowymi odsetkami obliczonymi do dnia spłaty. Zarzuty przedstawione w skardze dotyczące sposobu prowadzenia postępowania dowodowego, w szczególności zaniechania zbadania przez organ czy świadczenia zostały wypłacone do rąk osoby uprawnionej, prowadzącego do naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 8, art., 9 K.p.a., nie stanowią podstawy do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji. Tym samym nie mogły odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji. Wyłączną przesłanką wydania orzeczenia w przedmiocie zwrotu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych jest fakt ich wypłacenia, przy czym pod pojęciem osoby uprawnionej do pobrania tych świadczeń należy rozumieć osobę wskazaną w decyzji o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych, w tym wypadku H.P. Nie należy do kompetencji organów orzekających w niniejszym postępowaniu badanie czy świadczenia zostały wypłacone do jego rąk czy też do rąk jego matki po osiągnięciu przez niego pełnoletniości. Podważenie prawidłowości dokonanej wypłaty może nastąpić jedynie przez osobę uprawnioną do pobrania świadczenia, a z akt sprawy nie wynika, jakoby H.P. kwestionował fakt otrzymania przyznanych mu z funduszu alimentacyjnego świadczeń. W zakresie działania organów orzekających w niniejszej sprawie mieści się natomiast wyłącznie ustalenie faktu dokonania wypłaty świadczeń alimentacyjnych oraz ewentualnego ich zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego. Takie ustalenia w przedmiotowej sprawie zostały dokonane. Z uwagi na powyższe skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.