I SA/Gl 681/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Bożena Pindel, Bożena Suleja, Protokolant Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2012 w kwocie [...] zł. Ww. decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. I.S., A.S. i Z.S. są współwłaścicielami nieruchomości gruntowej położonej w T. obręb B. o pow. [...] m2. Działka ta została sklasyfikowana w ewidencji gruntów jako tereny przemysłowe – Ba. Organ pierwszej instancji poczynił te ustalenia na podstawie zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów i budynków z dnia 1 grudnia 2008 r., potwierdzone następnie wypisem z rejestru gruntów (dokument ten zawiera dane według stanu na dzień 28 lutego 2012 r.). Ustalenia te znalazły wyraz z decyzji z dnia [...]nr [...]. W odwołaniu z dnia 16 lutego 2012 r. od decyzji organu pierwszej instancji Z.S. wniósł o "wstrzymanie naliczania podatku od nieruchomości nr [...] położonej w B. do czasu wyjaśnienia i sprostowania błędnie wprowadzonego wpisu w operacie ewidencyjnym gruntów." W dalszej kolejności, ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji potwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji przywołało art. 2 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 95, poz. 613 ze zm.; zwaną dalej także w skrócie: "ustawą podatkową"), jak również art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1297 ze zm.). Organ odwoławczy stwierdził, iż podatnikami podatku od nieruchomości w rozpatrywanej sprawie są I.S., A.S. i Z.S. jako współwłaściciele opodatkowanych gruntów. Zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów (zawiadomienie o zmianie w ewidencji gruntów i budynków z dnia 1 grudnia 2008 r. nr [...] działki [...]), za podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości należało w tym przypadku przyjąć grunty pozostałe o pow. [...] m2. Taka klasyfikacja wynika jednocześnie z uchwały Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 30 listopada 2011 r. nr XVI/219/2011 w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości na 2012 r. W tych ramach, dla "gruntów pozostałych" przyjęto stawkę podatku w wysokości 0,32 zł od 1 m2 powierzchni. Iloczyn tych liczb daje w tym przypadku kwotę 711 zł (po zaokrągleniu). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło natomiast, że organ pierwszej instancji naruszył w tej sprawie art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Zauważono bowiem, iż z decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, ażeby organ ten dokonał analizy materiału dowodowego. Uzasadnienie decyzji zawiera – zdaniem organu odwoławczego – wyłącznie tabelę prezentującą sposób wyliczenia podatku (przedmiot, podstawę, stawkę podatku i jego kwotę). Nie mniej jednak organ odwoławczy stwierdził, że uchybienie to pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy, albowiem samo zobowiązanie podatkowe zostało ustalone w sposób prawidłowy. Nawiązując zaś do treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, Kolegium stwierdziło, że argumenty w nim podniesione nie mają znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Kolegium w szczególności zwróciło uwagę na rangę danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja ta jest urzędowym źródłem informacji o stanie faktycznym wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym w postępowaniu podatkowym, o czym przesądza art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Kolegium zaakcentowało, że jako organ podatkowy nie jest uprawniony do dokonywania zmian w ewidencji i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności danej nieruchomości, jak również co do jej powierzchni czy klasyfikacji gruntów. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowiło utrzymać w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [...] nr [...]. W skardze z dnia 16 maja 2012 r., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Z.S. zarzucił organom podatkowym ignorancję i brak kompetencji w podejmowanych decyzjach. Wyjaśnił, że w 2005 r. były przeprowadzone oględziny w terenie, na podstawie których zmieniono zapis w ewidencji gruntów na nieużytki (N). Wówczas nie naliczano podatku od nieruchomości. W dalszej kolejności okazało się, że w 2009 r. została zmieniona klasyfikacja gruntu na tereny przemysłowe (Ba), ale bez oględzin w terenie oraz bez faktycznych podstaw do takiej zmiany. Skarżący wyjaśnił, że w latach 2005 - 2009 nic na spornym terenie się nie zmieniło. Nadal jest takim samym nieużytkiem, zdewastowanym po działalności wydobywczej A i w dalszym ciągu nie ma dojazdu do tej działki. Skarżący oświadczył, że złożył wniosek do Starostwa Powiatowego w T. w sprawie wyjaśnienia zaistniałej sytuacji oraz o dokonanie ponownych oględzin w terenie i przywrócenia poprzedniej klasyfikacji gruntu. W wyniku podjętych czynności poinformowano go, że ma być przeprowadzona kontrola w terenie przez firmę B Sp. z o.o. w B. Z.S. odnotował jednak, że do dnia sporządzenia skargi nikt nie zajął się weryfikacją zmiany w ewidencji, której dokonano w 2009 r. W odpowiedzi na skargę (patrz pismo z dnia 5 czerwca 2012 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nawiązując do kwestii ujętych przez Z.S. w treści skargi, organ podkreślił, że podniesione w niej okoliczności nie wnoszą nowych faktów do niniejszej sprawy. W piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2012 r., zatytułowanym "uzupełnienie do skargi z dnia 16.05.2012 r.", skarżący zarzucił organowi odwoławczemu, że niedokładnie zajął się tą sprawą. Zaznaczył, że organ ów informował go, iż w pierwszej kolejności powinien wystąpić o zmianę danych w ewidencji gruntów. Tymczasem skarżący wielokrotnie występował do właściwych organów o wyjaśnienie zmiany klasyfikacji gruntu, o czym świadczy pismo z dnia 28 listopada 2011 r., skierowane do Starosty Powiatowego w T. (załącznik do skargi). Przy piśmie skarżący nadesłał dodatkowo korespondencję ze Starosta Powiatowym w T. dotyczącą spornej klasyfikacji geodezyjnej działki. W tych ramach nadesłano do Sądu miedzy innymi pismo ww. Starosty z dnia 31 maja 2012 r., w którym poinformowano skarżącego, że jego pisma z dnia 28 listopada 2011 r. i kolejne z dnia 21 maja 2012 r., zostały potraktowane jako wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Poinformowano bowiem skarżącego, że jeżeli kwestionuje zapis rodzaju użytku gruntowego to powinien dostarczyć wykaz zmian danych ewidencyjnych dla działki nr [...] wykonany przez uprawnionego geodetę. Z tych też względów, Starosta, działając na podstawie art. 50 § 1 K.p.a. wezwał skarżącego do dostarczenia wspomnianego wykazu. Poinformowano jednocześnie skarżącego, że do czasu dostarczenia tych dokumentów, jego wnioski pozostaną bez rozpoznania zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W badanej sprawie istotne znaczenie ma przepis art. 134 § 1 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż Sąd uznał skargę za zasadną, jednakże z przyczyn nie wskazanych w skardze. Wypada przy tym podnieść, że w uchwale NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (ONSA WSA 2010, nr 1, poz. 1, s. 36 uzasadnienia). Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest opodatkowanie podatkiem od nieruchomości według stawki dla gruntów pozostałych nieruchomości położonej w obrębie B. (działka nr [...]) o powierzchni [...] ha w roku podatkowym 2012 w kwocie [...] zł. W/w okoliczności pozostają poza sporem, jak również okoliczność, że w/w nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności trzech osób. Tak zarysowany spór wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do treści dwóch przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "u.p.o.l.", a to art. 3 ust. 4 oraz art. 6 ust. 11. Zgodnie z pierwszym z w/w przepisów "Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5". Solidarna odpowiedzialność podatników oznacza, że decyzja określająca wysokość zobowiązania winna zostać zaadresowana do wszystkich współwłaścicieli, a nie jak było w badanej sprawie do każdego podatnika oddzielnie, bez wskazania, o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie. Jak wskazał WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 1361/11 "Brak orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe stanowi niewątpliwie uchybienie organu podatkowego. Uchybienie to nie ma jednak znaczenia dla finalnego rozstrzygnięcia w sytuacji gdy w sprawie zrealizowano faktycznie dyspozycję art. 3 ust. 4 u.p.o.l., tj. w sentencji wydanej w sprawie decyzji powołano ten przepis i wymieniono, jako adresatów decyzji (podatników), wszystkich współwłaścicieli, czyli podmioty, na których ciążył solidarny obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości" (System Informacji Prawnej LEX nr 1151000). Już w/w uchybienie tj. brak określenia wszystkich podatników w jednej decyzji oraz wskazania o solidarnej odpowiedzialności stanowiło naruszenie, które miało wpływ na wynik sprawy. Wydanie decyzji wymaga przeprowadzenia szeregu czynności procesowych, takich jak wszczęcia postępowania podatkowego (art. 165 Op.), przeprowadzenia postępowania dowodowego (art. 180 – 199 Op) oraz umożliwienie stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu podatkowym (art. 200 Op.). W badanej sprawie organ nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego oraz nie zagwarantował stronie (stronom – 3 współwłaścicieli) udziału w postępowaniu, co w konsekwencji oznacza, że decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania. Organowi odwoławczemu umknęły uwadze te naruszenia, co uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu podatkowego I instancji, która: - po pierwsze została wydana bez wszczęcie postępowania podatkowego (w sytuacji gdy zmienił się stan faktyczny – art. 165 § 5 Op.), - po drugie, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego (jedynymi dowodami w sprawie na etapie postępowania przed organem I instancji było zawiadomienie o zmianie w ewidencji gruntów i budynków oraz wypis z rejestru gruntów (karta 5 i 6 akt podatkowych), - po trzecie, bez zagwarantowania stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu podatkowym i możliwości wypowiedzenia się co do całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, - po czwarte wreszcie, bez wskazania wszystkich podatników (współwłaścicieli) oraz ich solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie. Wszystkie te uchybienia zadecydowały o tym, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniło uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając ponownie sprawę, Kolegium uwzględni powyższe wywody wydając rozstrzygnięcie, które zapewni wyeliminowanie wszystkich uchybień poczynionych przez organ I instancji oraz uzasadni je w sposób umożliwiający jego weryfikację. W tym przedmiocie organ przede wszystkim oprze się na konkretnej decyzji organu tj. ustalającej skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2012 r. Wytyczne i zalecenia skierowane do organu I instancji winny zawierać wskazanie przepisów, którym organ ten uchybił oraz zasady, jakie winien zastosować, aby uniknąć/nie powielić dotychczasowych błędów. Zwróci ponadto uwagę na zasady rządzące prowadzeniem postępowania dowodowego, w tym na gromadzenie dowodów oraz ich ocenę, zgodnie z zasadą zawartą w art. 191 Op. W punkcie drugim Sąd orzekł, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 ustawy. O kosztach postępowania rozstrzygnięto natomiast na podstawie art. 200 tej ustawy.