II SAB/Po 63/12

Dnia 22 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. A. na bezczynność Wojewody w przedmiocie potwierdzenia przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości I. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia sprawy przejścia na własność Powiatu G. części nieruchomości położonej w miejscowości Z. gmina B., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr (...) za odszkodowaniem, w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu przez Sąd akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, II. stwierdza, że bezczynność Wojewody nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę (...) zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. Wojewoda Wielkopolski zawiadomił, w trybie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) strony o wszczęciu postępowania w sprawie potwierdzenia w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1973 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) przejścia na własność Powiatu [...] części nieruchomości położonej w miejscowości [...], o numerze geodezyjnym [...], stanowiącej własność E. A. i L. A. W dniu [...] sierpnia 2012 r. J. A. reprezentowany przez pełnomocnika – J. K. wniósł do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zażalenia na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie załatwienia sprawy przejścia na własność powiatu działki nr [...]. W dniu [...] października 2012 r. J. A. reprezentowany przez radcę prawnego G. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie załatwienie sprawy administracyjnej przejścia na własność Powiatu [...] działki nr [...]. Dodatkowo wniesiono w stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zwrócono się o wymierzenie Wojewodzie grzywny, o jakiej mowa w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Uzasadniając skargę wyjaśniono, że pomimo upływu czterech miesięcy od dnia wszczęcia postępowania sprawa nie została rozstrzygnięta. Wojewoda Wielkopolski odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. organ wyjaśnił, że w związku z reorganizacją Urzędu i likwidacją z dniem 1 lipca 2012 r. delegatury urzędu w [...], wszystkie sprawy prowadzone dotychczas w [...]. zostały przekazane do centrali w Poznaniu, w celu ich kontynuowania przez nowych prowadzących. Ponowna analiza materiału dowodowego wskazała na konieczność jego uzupełnienia, w związku z czym pismem z dnia [...] października 2012 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego w G. z prośbą o dostarczenie umowy dożywocia z dnia [...] 1999 r. Jednocześnie pismem z dnia [...] października 2012 r. poinformowano strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i wyznaczono nowy termin jej załatwienia – [...] lutego 2013 r. Organ wskazał również, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. uznał za nieuzasadnione zażalenie na bezczynność. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia bezczynności Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie prowadzonego postępowania dotyczącego potwierdzenia, w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1973 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, przejścia na własność Powiatu [...] części nieruchomości położonej w miejscowości [...], o numerze geodezyjnym [...], stanowiącej własność E. A. i L. A. Rozstrzygając przedmiotową sprawę wskazać należy w pierwszej kolejności, że o bezczynności organu administracji publicznej można mówić wyłącznie w przypadku, gdy organ w ustalonym terminie nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w stosownej formie, do wydania którego obligują go obowiązujące przepisy prawne, a także wtedy, gdy nie dokonuje czynności, które warunkują merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mamy więc do czynienia wówczas, gdy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Twierdzenie powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie również w doktrynie, gdzie wskazuje się, że bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym to pewien stan prawny wynikający z niezrealizowania normy kompetencyjnej i naruszenia normy zobowiązującej do realizacji kompetencji (M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011 r., s. 180). Innymi słowy, bezczynność organu administracji zachodzi w przypadku łącznego spełnienia dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W tym miejscu wyjaśnić również należy, iż sąd administracyjnym orzekając o bezczynności organu na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może tylko orzec o obowiązku wydania decyzji w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, zakres badania przez sąd sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej sprowadza się w pierwszym rzędzie do rozważenia czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie oraz wyjaśnienia jakie terminy określa ustawodawca do załatwiania spraw określonego rodzaju (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 października 2010 r., sygn. akt I OSK 287/10, LEX 745201). Konsekwentnie jeżeli wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając skargę na bezczynność wyrazi swój pogląd co do meritum żądania skarżącego, rozstrzygając de facto sprawę za organ, to wykroczy on poza granicę zawisłej przed sądem sprawy ze skargi na bezczynność organu administracji publicznej. Przenosząc powyższe rozważania wskazać należy, iż w dniu złożenia skargi, a więc w dniu [...] października 2012 r., Wojewoda istotnie pozostawał w bezczynności. Analiza akt sprawy wskazuje, że pomimo poinformowania stron o wszczęciu postępowania, do dnia [...] października 2012 r., a więc do dnia zwrócenia się do sądu powszechnego z wnioskiem o wydanie poświadczonej kserokopii z odpisu dokument z akt księgi wieczystej (k. 32 akt administracyjnych), organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Powoływanie się na fakt reorganizacj[i][...] urzędu i likwidacji z dniem 01 lipca 2012 r. delegatury urzędu w [...], nie stanowi okoliczność zaprzeczającej bezczynności, zwłaszcza, że organ nie poinformował stron postępowania o zwłoce w załatwieniu sprawy. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w przedmiotowej sprawie spełniona została tym samym przesłanka bezczynności, którą jest nie podjęcie w zakreślonym przepisami prawa procesowego terminie decyzji. Nie znajduje natomiast uzasadnienia wniosek o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez Wojewodę. Brak rozstrzygnięcia sprawy w ocenie Sądu nie wynikał bowiem z celowego działania organu, lecz stanowił konsekwencje okoliczności obiektywnej, jaką jest zmiana organizacyjna urzędu. Wynikające z tego faktu niekorzystne następstwa procesowe nie mogą być jednakże utożsamiane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż, jak wyżej wskazano, nie są wynikiem celowego działania (bezczynności) organu. Podobnie za niezasadny uznać należało wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Reasumując dotychczasowe rozważania Sąd wskazuje, iż Wojewoda Wielkopolski pozostaje w bezczynności w przedmiocie załatwienie sprawy potwierdzenia przejścia na własność Powiatu [...] części nieruchomości położonej w miejscowości [...], o numerze geodezyjnym [...]. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązał organ do podjęcia aktu oraz o odmowie stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powyższej ustawy.