II GSK 495/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-04-08

Skład orzekający: Dariusz Dudra, Anna Robotowska, Inga Gołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy, ustalając stawki opłat za zajęcie pasa drogowego, ma obowiązek uwzględnić wszystkie kryteria wymienione w art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych, a jeśli tak, to czy zróżnicowanie stawek opłat dla różnych rodzajów urządzeń infrastruktury technicznej stanowi naruszenie prawa lub przyznanie ulgi w rozumieniu art. 217 Konstytucji RP?
Ratio decidendi
Rada Gminy nie ma bezwzględnego obowiązku uwzględniania wszystkich kryteriów wymienionych w art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych przy ustalaniu stawek opłat za zajęcie pasa drogowego. Użycie słowa "uwzględnia" w tym przepisie nie oznacza obowiązku, a jedynie możliwość różnicowania stawek. Zróżnicowanie stawek opłat za zajęcie pasa drogowego, w tym dla różnych rodzajów urządzeń infrastruktury technicznej, nie stanowi naruszenia prawa ani przyznania ulgi w rozumieniu art. 217 Konstytucji RP, lecz mieści się w granicach upoważnienia ustawowego zawartego w art. 40 ust. 8 i 9 ustawy o drogach publicznych.
Stan faktyczny
Spółka Gazownictwa wniosła skargę na uchwałę Rady Gminy ustalającą stawki opłat za zajęcie pasa drogowego. Spółka zarzuciła, że uchwała narusza przepisy ustawy o drogach publicznych, w szczególności art. 40 ust. 9, poprzez dowolne ustalenie stawki 200 zł/m²/rok za zajęcie pasa drogowego pod urządzenia infrastruktury technicznej, bez uwzględnienia wszystkich wymaganych kryteriów (kategorii drogi, rodzaju elementu pasa, procentowej wielkości zajęcia, rodzaju zajęcia, rodzaju urządzenia). WSA oddalił skargę, uznając, że Rada Gminy działała w granicach prawa. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając WSA błędną wykładnię art. 40 ust. 8 i 9 ustawy o drogach publicznych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. [...] Spółki z o.o. - [...] w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 1207/12 w sprawie ze skargi P. [...] Spółki z o.o. - [...] w O. na uchwałę Rady Gminy L. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego oddala skargę kasacyjną I. Wyrokiem z 22 stycznia 2013r. sygn. akt: II SA/Ol 1207/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę [...] Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w O. na uchwałę Rady Gminy [...] z [...] lipca 2007r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg. Sąd I instancji podał, że zaskarżoną uchwałą Rada Gminy [...] ustaliła wysokość stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg gminnych na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg. Jako podstawę prawną podjętej uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 40 ust. 8 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). W przedmiotowej uchwale ustalono stawki: 10,00 zł za każdy dzień zajęcia 1m 2 jezdni i ciągu pieszego oraz 5,00 zł za każdy dzień zajęcia 1m² pobocza i pasa zieleni w związku z prowadzeniem robót w pasie drogowym, 200,00 zł za każdy rok za zajęcie 1m² pasa drogowego poprzez umieszczenie w nim urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, 1 zł za każdy dzień zajęcia 1m² pasa drogowego przez umieszczenie w nim tymczasowych obiektów budowlanych, 0,50 zł za każdy dzień zajęcia 1m2 przez umieszczenie reklam oraz 0,20 zł za każdy dzień zajęcia 1m² pasa drogowego przez umieszczenie innych niewymienionych. [...] Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w O. pismem z 31 lipca 2012r. wezwała Radę Gminy [...] do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że Spółka jest przedsiębiorstwem świadczącym usługę dystrybucji gazu ziemnego, m.in. na terenie gminy [...]. Ze względu na niezależne od Spółki uwarunkowania (brak zgody właścicieli gruntów na umieszczenie infrastruktury sieciowej na terenie ich nieruchomości, uwarunkowania urbanistyczne, istniejąca infrastruktura sieciowa), jest ona zmuszona występować do zarządcy dróg gminnych o zgodę na umieszczenie w pasie drogowym infrastruktury sieci gazowej w pasie drogowym dróg publicznych, należących do gminy [...]. Spółka ponosi z tego tytułu stosowne opłaty, które zostały ustalone przedmiotową uchwałą. Zdaniem Spółki uchwała ta narusza przepisy ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych i w związku z tym powinna być zmieniona lub uchylona. W odpowiedzi z 27 sierpnia 2012r. (doręczonym Spółce w dniu 3 września 2012r.) Przewodniczący Rady Gminy wskazał, iż Rada nie ma obowiązku zmiany lub uchylenia przedmiotowej ustawy, gdyż stawki opłat zostały ustalone zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych. II. W dniu 13 września 2012r. (data nadania przesyłki pocztowej) [...] Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. skargę na powyższą uchwałę, żądając stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu wskazano, że jakkolwiek zgodnie z art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych stawka za zajęcie 1 m² pasa drogowego przez urządzenia infrastruktury technicznej niezwiązane z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego nie może przekroczyć 200 zł/m², to jednak w myśl ust. 9 tegoż artykułu przy ustalaniu stawek organ zobowiązany jest uwzględnić: kategorię drogi, rodzaj elementu zajętego pasa drogowego, procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni, rodzaj zajęcia pasa drogowego, rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym. Tymczasem stawka w wysokości 200 zł/m²/rok, ustalona w zakwestionowanej uchwale, jest rażąco wysoka. Ustawa o drogach publicznych nie narzuca z góry stawek za zajęcie pasa drogowego, umożliwiając odpowiednim organom podjęcie w tej sprawie samodzielnej decyzji. Nie może ona jednak być dowolna i pozostawać w oderwaniu od obiektywnych czynników, o których mowa wart. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych. Zaskarżoną uchwałą wysokość stawki została ustalona dowolnie, a w procesie uchwałodawczym nie rozważono wszystkich przesłanek, o których stanowi art. 40 ust. 9 cytowanej ustawy. Spółka zarzuciła, że w zakwestionowanym akcie nie uwzględniono w szczególności: -kategorii drogi, gdyż stawki opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Wójt Gminy [...] są niekiedy aż pięciokrotnie wyższe niż stawki opłat za zajęcie dróg krajowych zarządzanych przez GDDKiA, także wyższe od stawek za zajęcie dróg powiatowych i miejskich na trenie powiatu i miasta [...]. -rodzaju elementu zajętego pasa drogowego, gdyż stawka w wysokości 200 zł/m²/rok za zajęcie pasa drogowego dróg w gminie [...] stosowana jest bez względu na fakt, czy doszło do zajęcia jezdni, chodnika i pobocza bądź pozostałych elementów pasa drogowego, -rodzaju urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym, gdyż w drogach gminnych umieszczane są urządzenia gazowe, które zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowią szeroko rozumiany cel publiczny oraz sprzyjają społeczno - gospodarczemu rozwojowi terenów zgazyfikowanych. Dodatkowo w piśmie z 15 listopada 2012r. pełnomocnik Spółki podniosła, iż użyte w dyspozycji w art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych sformułowanie "uwzględnia się" wskazuje na obowiązek, a nie uprawnienie uwzględnienia określonych w tym przepisie przesłanek przy ustalaniu opłaty za zajęcie pasa drogowego. Arbitralne określenie jednej stawki w wysokości 200,00 zł/m2 w oderwaniu od kryteriów ustawowych stanowi pogwałcenie powołanego przepisu. Odpowiadając na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej oddalenie. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. uznał, że skarga była niezasadna. W pisemnych motywach wyroku, Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca Spółka skutecznie wyczerpała tryb wniesienia skargi do sądu administracyjnego, bowiem poprzedziła wniesienie skargi stosownym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i zachowała termin do wniesienia skargi, określony w art. 53§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) . Wskazała także na subiektywne przesłanki, które naruszają jej indywidualny interes. W rozpoznawanej sprawie skarżąca posiadała zatem legitymację do wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę, albowiem zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym powoływała się na naruszenie jej interesu prawnego wskazując, że zgodę na zajęcie pasa drogowego wydaje zarządca drogi, a spółka ponosi z tego tytułu stosowne opłaty, których wysokość została ustalona w zaskarżonej uchwale. Sytuacja prawna Skarżącej jest zatem powiązana z uchwałą stanowiącą przedmiot kontroli sądowej w niniejszej sprawie. W związku z tym należało ocenić, czy i ewentualnie w jaki sposób zaskarżoną uchwałą naruszono prawem chroniony interes lub uprawnienie skarżącej. W myśl art. 40 ust. 1-3 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydawanego w drodze decyzji (art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Zezwolenie to dotyczy: 1) prowadzenia robót w pasie drogowym, 2) umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, 3) umieszczania w pasie drogowym obiektów budowlanych niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego oraz reklam, 4) zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności w celach innych niż wymienione w pkt 1-3. Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z potrzebami ruchu i potrzebami zarządzania drogami jest związane z obowiązkiem ponoszenia opłat. Stanowi o tym art. 40 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Upoważnienie do ustalania stawek za zajęcie pasa drogowego dla organu uchwałodawczego gminy zawarte jest w art. 40 ust. 8 u.d.p., zgodnie z którym "organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego, z tym że stawki opłaty, o których mowa w ust. 4 i 6, nie mogą przekroczyć 10,00 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust. 5, nie może przekroczyć 200,00 zł. Skarżąca spółka zarzucała, że przy uchwalaniu uchwały, będącej przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie, nie uwzględniono przesłanek, wymienionych w art. 40 ust. 9 u.d.p. Stosownie do normy zawartej w tym przepisie przy ustalaniu stawek, o których mowa w ust. 7 i 8, uwzględnia się: 1) kategorię drogi, której pas drogowy zostaje zajęty; 2) rodzaj elementu zajętego pasa drogowego; 3) procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni; 4) rodzaj zajęcia pasa drogowego; 5) rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym. Nie można jednak - zdaniem Sądu - odczytywać powołanego przepisu w oderwaniu od pozostałych regulacji dotyczących pasa drogowego, zawartych w rozdziale 4 ustawy o drogach publicznych. Redakcja tego przepisu i umieszczenie wśród innych, regulujących kwestie odpłatności za zajęcia pasa drogowego, pozwala na wyciągnięcie wniosku, że rada gminy - ustalając stawki opłat - nie może brać pod uwagę żadnych innych czynników niż te, które zostały wymienione w tym przepisie. Zróżnicowanie wysokości stawek może zatem nastąpić wyłącznie w oparciu o kryteria wymienione w art. 40 ust. 9 ustawy, które w pewnym uproszczeniu można nazwać przedmiotowymi. Natomiast brak jest podstaw do przyjęcia, iż organ stanowiący gminy w każdym przypadku ma obowiązek uwzględnienia wszystkich kryteriów, określonych w powołanym przepisie. Należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 40 ust. 9 pkt 1 u.d.p. przy ustalaniu przedmiotowych stawek uwzględnia się kategorię drogi, której pas zostaje zajęty. Kryterium to nie może być zastosowane przez Radę, gdyż jest ona uprawniona jedynie do ustalenia opłat za zajęcie pasa drogowego, dla dróg których zarządcą jest gmina, (tylko dla dróg gminnych). Zatem w ocenie Sądu powołany przepis zakreśla jedynie kryteria według których rada może różnicować stawki opłat, jeżeli uzna, iż takie zróżnicowanie jest konieczne. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie WSA ograniczenie swobody działania organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w zakresie określenia kryteriów różnicowania stawek, a jednocześnie możliwości nakładania przez taką jednostkę opłat w maksymalnej wysokości, zakreślone jest poprzez wskazanie przez ustawodawcę celu i charakteru wprowadzonej opłaty. Opłaty za zajęcie pasa drogowego są bowiem przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Stanowią więc m.in. dochód gminy. Uwzględniając zasady samorządności i samodzielności jednostek samorządowych ustawodawca w art. 40 ust. 8 u.d.p. upoważnił radę do określania wysokości stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego. Upoważnienie to miało na celu zapewnienie gminie realnych dochodów z tych opłat, w celu niewątpliwie zapewnienia możliwości realizacji postawionych przed nią zadań w zakresie drogownictwa. Jednostki samorządowe, jako realizujące zadania publiczne, nie mogą dowolnie dysponować przydzielonymi im dochodami, a w szczególności rezygnować z przydzielonych im w drodze ustawy źródeł dochodu, ponieważ w ten sposób i to bez uzasadnionej przyczyny, zmniejszają swoje potencjalne możliwości realizacji zadań. Tym samym Rada Gminy w [...] była uprawniona do przyjęcia maksymalnej stawki. W zaskarżonej uchwale Rada zróżnicowała stawki opłat za zajęcie pasa drogowego według kryteriów określonych w art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych, a zatem w tym zakresie uchwała nie narusza przepisów prawa. Fakt, iż przy ustalaniu stawki za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczanie w nim urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych organ uchwałodawczy przyjął jej maksymalną wysokość, dopuszczoną przez ustawodawcę, nie powoduje niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Organ działał bowiem w granicach upoważnienia ustawowego. Zarzut strony, iż jest to stawka rażąco wysoka nie ma zaś charakteru natury prawnej, lecz dotyczy jej interesu faktycznego. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego upoważniony jest do określania wysokości stawek opłaty i może to czynić, z uwzględnieniem możliwości (a nie obowiązku) różnicowania ich wysokości na podstawie art. 40 ust. 2 i 9 oraz w granicach maksymalnej wysokości określonej w art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych. Nawet w przypadku różnicowania stawek opłat za zajęcie pasa drogowego rada gminy może - w oparciu o kryteria ustawowe - wprowadzić np. różne stawki opłat ze względu na rodzaj urządzenia umieszczonego w pasie drogowym (w oparciu o kryterium określone w art. 40 ust. 9 pkt 5 ustawy o drogach publicznych). Jednocześnie ustalając stawki opłat za zajęcie 1m2 pasa drogowego na zasadzie art. 40 ust. 8 i 9 ustawy o drogach publicznych i przyjmując preferencje dla np. urządzeń inwestycji celu publicznego, nie musi tych preferencji stosować wobec wszystkich tego rodzaju urządzeń, bowiem inwestycje celu publicznego stanowią tylko wspólny mianownik różnych urządzeń, o których mowa w art. 40 ust. 9 pkt 5 ustawy o drogach publicznych (tak w wyroku NSA z 16 maja 2012r., sygn.akt: II GSK 548/11). Zatem wyszczególnienie w ramach inwestycji celu publicznego określonych urządzeń i przyporządkowanie im stawki maksymalnej nie stanowi o naruszeniu zasady równego traktowania podmiotów, do których te urządzenia należą. W związku z tym nawet zróżnicowanie stawek opłat nie musiałoby spowodować ich obniżenie, gdyż gmina i tak mogłaby je określić na maksymalnym poziomie. IV. [...] Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. Oddział Zakład Gazowniczy w O., działając przez pełnomocnika radcę prawnego zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O., na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię tj.: -naruszenie art. 40 ust. 8 i 9 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych-poprzez przyjęcie, że przepis powyższy nie tworzy po stronie Rady Miejskiej w [...] obowiązku różnicowania stawek opłat za zajęcie pasa drogowego w oparciu o kryteria w nim wskazane. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w O. do ponownego rozpoznania i zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono. V. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w §2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują. Problem prawny jaki zarysował się w sprawie dotyczy tego czy Rada Gminy uchwalając akt prawa miejscowego (kwestionowaną uchwałę) mogła wprowadzić różne stawki za zajęcie pasa drogowego tj. inne stawki za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej a inne za umieszczenie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli sądowej był akt prawa miejscowego. Zgodnie z art. 3§1 pkt 5 p.p.s.a., w zw z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Sąd administracyjny, oceniając legalność zaskarżonej uchwały rady gminy, ocenia jej zgodność z prawem na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie podejmowania tej uchwały. Zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Zaliczenie aktu prawa miejscowego do źródeł prawa powszechnie obowiązującego skutkuje koniecznością odnoszenia do takiego aktu wszystkich zasad charakteryzujących tworzenie i obowiązywanie systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Jedną z podstawowych zasad jest zasada prymatu ustawy w hierarchii aktów prawnych i zasada ustawowej delegacji do stanowienia przepisów prawa miejscowego (zob.: D. Dąbek, "Prawo miejscowe samorządu terytorialnego", Bydgoszcz-Kraków 2003, s. 58). Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa też zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Podstawę prawną do stanowienia gminnych aktów prawa miejscowego o charakterze wykonawczym stanowił w przypadku gminy, art. 40 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. dalej-u.s.g.) z którego wynika, że gminie przysługuje prawo do stanowienia aktów prawa miejscowego na podstawie upoważnienia ustawowego. Akty prawa miejscowego to zawsze akty podustawowe, o charakterze wykonawczym do ustawy. Przepis wykonawczy może ze swej istoty jedynie "wykonywać" ustawę, a więc ją uzupełniać, nie może natomiast regulować materii, która nie była przedmiotem ustawy, traci bowiem wówczas swój wykonawczy charakter, stając się samodzielnym źródłem prawa i wykraczając w ten sposób poza granice upoważnienia ustawowego (por. w odniesieniu do rozporządzeń wyrok TK z 6 marca 2000r. sygn. akt: P 10/99, OTK 2000, nr 2, poz. 56). Do cech aktów prawa miejscowego zalicza się: 1) oznaczenie adresata norm prawnych zawartych w takich aktach, pozostającego poza strukturą administracji. Jako źródła prawa powszechnie obowiązującego mogą one regulować postępowanie wszystkich kategorii adresatów (obywateli, organów, organizacji publicznych i prywatnych, przedsiębiorców). Akty prawa miejscowego są prawem dla wszystkich, którzy znajdą się w przewidzianej przez nie sytuacji. W praktyce oznacza to, że adresatami aktów prawa miejscowego są osoby będące mieszkańcami danej jednostki samorządu terytorialnego lub tylko przebywające na terenie jej działania; 2) terytorialny zasięg aktu prawa miejscowego. Obowiązują one tylko na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Z reguły ich zasięg pokrywa się z obszarem danej jednostki samorządu terytorialnego ale mogą być jednak także stanowione dla mniejszych terenów; 3) normatywny charakter. Zawierają one wypowiedzi wyznaczające adresatom pewien sposób zachowania się: mogą to być nakazy, zakazy lub uprawnienia. Akty o charakterze jedynie opisowym, ocennym czy też wyrażające jedynie postulaty - nie są aktami prawa miejscowego; 4) generalny i abstrakcyjnych charakter norm prawnych zawartych w takich aktach. Charakter generalny mają te normy, które definiują adresata poprzez wskazanie cech, a nie poprzez wymienienie z nazwy. Abstrakcyjność normy wyraża się w tym, że nakazywane, zakazywane lub dozwolone zachowanie ma mieć miejsce w pewnych, z reguły powtarzalnych okolicznościach, nie zaś w jednej konkretnej sytuacji. Akty muszą być powtarzalne, nie mogą konsumować się przez jednorazowe zastosowanie. Zgodnie z art. 40 ust. 8 ustawy o drogach publicznych, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego w drodze uchwały, ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego, z tym że stawki opłat, o których mowa w ust. 4 i 6 nie mogą przekroczyć 10,00 zł za jeden dzień zajmowania pasa drogowego, a stawka opłaty, o której mowa w ust. 5, nie może przekroczyć 200,00 zł. Stawka opłat może być, zgodnie z art. 40 ust. 9 ustawy zróżnicowana w zależności od: 1) kategorii drogi, której pas drogowy zostaje zajęty; 2) rodzaju elementu zajętego pasa drogowego; 3) procentowej wielkości zajmowanej szerokości jezdni; 4) rodzaju zajęcia pasa drogowego; 5) rodzaju urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym. Art. 40 ust. 9 pkt 5 ustawy wskazuje na możliwość zróżnicowania stawki z uwagi rodzaj urządzeń umieszczonego w pasie drogowym. Jak wynika z treści uchwały dla urządzeń sieci wodociągowej i kanalizacyjnej stosuje się stawki w wysokości 50% opłat określonych w §3 i §4 Uchwały. Skarżący kasacyjnie upatruje błędnej wykładni art. 40 ust. 8 i 9 ustawy o drogach publicznych w zróżnicowaniu stawek dla różnych urządzeń infrastruktury co stanowi naruszenie zasady równości podmiotów wobec prawa oraz zarzuca niezastosowanie art. 217 Konstytucji RP. Swoje stanowisko opiera na poglądzie wyartykułowanym w wyroku WSA w Olsztynie z 27 września 2012r. sygn. akt: II SA/Ol 777/12, wedle którego nie jest uzasadnione żadnymi racjonalnymi względami preferowanie urządzeń infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej nad urządzenia infrastruktury gazowej. Nadto, zgodnie z treścią art. 217 Konstytucji nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Opłata za zajęcie pasa drogowego jest daniną publiczną w rozumieniu art. 217 Konstytucji. Jest to bowiem obowiązkowe świadczenie pieniężne przewidziane w razie zajęcia pasa drogowego i jest ono uiszczane przez każdy podmiot dokonujący takiego zajęcia na terenie jednostki samorządu terytorialnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska kasatora, który odwołuje się do poglądów zawartych w wyroku sygn. akt: II SA/Ol 777/12. Po pierwsze-dostrzeżone w sprawie sygn. akt: II SA/Ol 777/12, wady zaskarżonego aktu prawa miejscowego dotyczyły takich aspektów kwestionowanej uchwały, które nie wystąpiły w przedmiotowej sprawie., tj. zagadnienia lokalizacji urządzenia w poprzek lub wzdłuż drogi, w terenie zabudowanym i niezabudowanym. Po wtóre-w sprawie sygn. akt: II SA/Ol 777/12, Sąd skoncentrował się na kwestii nakładania opłaty za zajęcie pasa drogowego rozumianej jako danina publiczna w świetle art. 217 Konstytucji RP i przyjął, że wprowadzenie różnych stawek w uchwale stanowi samoistne przyznanie ulgi za zajęcie pasa drogowego. Stanowisko to jest błędne, bowiem zakłada, że Rada Gminy w [...] przyznała ulgi za zajęcie pasa drogowego i abstrahuje od treści całej uchwały. Skarżący kasacyjnie pomija treść art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych w którym ustawodawca zawarł sformułowanie, iż organ stanowiący jednostki samorządu (tu Rada Miejska) ,,uwzględnia" przy uchwalaniu stawek za zajęcia pasa drogowego różne okoliczności (kategorię drogi, której pas drogowy zostaje zajęty, rodzaj elementu zajętego pasa drogowego, procentową wielkość zajmowanej szerokości jezdni, rodzaj zajęcia pasa drogowego, rodzaj urządzenia lub obiektu budowlanego umieszczonego w pasie drogowym). Posłużenie się określeniem ,,uwzględnia" nie pozwala na przypisanie mu znaczenia ,,ulgi" jak chce tego kasator. Co więcej ustawodawca chcąc uczynić art. 40 ust. 9 ustawy o drogach publicznych, przepisem zawierającym elementy konstrukcyjne podatku, nie posłużyłby się określeniem ,,uwzględnia" lecz jednoznacznym określeniem, wskazującym na ,,ulgę". Poddając kontroli instancyjnej zaskarżony wyrok, warto zauważyć, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, ustalając stawki opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego na zasadzie art. 40 ust. 8 i 9 u.d.p. i przyjmując preferencje dla np. urządzeń inwestycji celu publicznego, nie musi tych preferencji stosować wobec wszystkich tego rodzaju urządzeń, bowiem inwestycje celu publicznego stanowią tylko wspólny mianownik różnych urządzeń, o których mowa w art. 40 ust. 9 pkt 5 u.d.p. (wyrok NSA z 16 maja 2012r. sygn. akt: II GSK 548/11 LEX nr 1217638). Uwzględniając powyższe rozważania dotyczące bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na mocy art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło