I FSK 1170/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-01

Skład orzekający: Janusz Zubrzycki, Arkadiusz Cudak, Marek Kołaczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy energia elektryczna zużywana w procesach pomocniczych, takich jak rozładunek paliwa, transport, składowanie, gospodarka odpadami, czy oświetlenie i wentylacja, może być objęta zwolnieniem od podatku akcyzowego jako energia zużywana w "procesie produkcji" energii elektrycznej lub w celu "podtrzymywania procesów produkcyjnych"?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pojęcie "procesu produkcji" energii elektrycznej należy interpretować ściśle i obejmuje ono jedynie czynności bezpośrednio związane z przemianą fizyko-chemiczną nośnika energii w energię elektryczną. Czynności pomocnicze, takie jak transport, rozładunek, składowanie surowców lub odpadów, a także zapewnienie bezpieczeństwa pracy, oświetlenia czy wentylacji, nie są bezpośrednio związane z procesem produkcji i tym samym nie kwalifikują się do zwolnienia od podatku akcyzowego na podstawie art. 30 ust. 6 i 7 ustawy o podatku akcyzowym.
Stan faktyczny
Spółka E. P. C. złożyła wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą zwolnienia od podatku akcyzowego energii elektrycznej zużywanej w procesie produkcji energii elektrycznej oraz w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w kogeneracji. Spółka uważała, że zwolnieniem objęte są również czynności pomocnicze, takie jak rozładunek, transport, składowanie paliwa i odpadów, a także oświetlenie i wentylacja. Minister Finansów uznał to stanowisko za nieprawidłowe, ograniczając zwolnienie do czynności bezpośrednio związanych z produkcją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko Ministra Finansów. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. P. C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lutego 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2128/12 w sprawie ze skargi E. P. C. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 8 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego oddala skargę kasacyjną. Zgłoszono zdanie odrębne 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji oraz przedstawiony przez ten Sąd przebieg postępowania przed organem podatkowym. 1.1. Wyrokiem z dnia 1 lutego 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 2128/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę E. P. C. spółka z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 8 maja 2012 r., wydaną wobec spółki w zakresie podatku akcyzowego. 1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego spółka wskazała, iż zamierza przejąć zakłady produkujące energię elektryczną oraz energię i ciepło w kogeneracji. W związku z planowanymi działaniami spółka analizuje swoje przyszłe obowiązki w zakresie podatku akcyzowego, w szczególności dotyczące zakresu zwolnienia od akcyzy energii elektrycznej zużywanej w procesie produkcji energii elektrycznej oraz procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w kogeneracji. Podała, że na proces produkcji energii elektrycznej oraz podtrzymanie procesów produkcyjnych składają się poszczególne czynności technologiczne, których celem jest uzyskanie finalnego produktu w postaci energii elektrycznej. Proces produkcji odbywa się ciągle i obejmuje szereg niezbędnych czynności, zmierzających do wyprodukowania energii. Rozpoczęcie procesu następuje podczas rozładunku transportu paliwa (de facto w momencie zaciśnięcia zacisków wywrotnicy wagonowej na wagonie), a jego zakończenie następuje w momencie załadunku odpadów na środki transportu. Proces produkcji obejmuje w szczególności proces przemiany energetycznej, jaki zachodzi w urządzeniach podstawowych elektrowni (w kotle parowym - zamiana energii chemicznej paliwa na energię pary wodnej; w turbinie parowej - zamiana energii pary wodnej na energię mechaniczną oraz w generatorze - zamiana energii mechanicznej na energię elektryczną mierzoną brutto na zaciskach generatora), jak również procesy pomocnicze zachodzące w ramach procesu produkcji energii elektrycznej, wykonywane przez urządzenia (lub instalacje) pomocnicze zakładu, bezpośrednio wspomagające urządzenia podstawowe (np. składowanie - magazynowanie paliw, transport paliw ze składowiska do kotłów/nawęglanie taśmociągów, urządzenia kontrolne procesu produkcji itd.), gospodarkę odpadami, w tym odprowadzanie spalin oraz odpadów produkcyjnych oraz remonty urządzeń wytwórczych (remonty awaryjne, planowane bieżące, średnie i kapitalne). 1.2.1. Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego spółka zwróciła się do organu interpretacyjnego o odpowiedź na pytanie, czy w opisanym procesie produkcji energii elektrycznej i podtrzymaniu tych procesów produkcyjnych oraz w procesie produkcji energii i ciepła w kogeneracji, będzie miała prawo do stosowania zwolnień od podatku akcyzowego określonych w art. 30 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r., Nr 3, poz. 11 ze zm., dalej również jako: "ustawa o podatku akcyzowym" lub "u.p.a.")? Zdaniem spółki będzie ona uprawniona do stosowania zwolnienia od akcyzy wskazanego w art. 30 ust. 6 i 7 u.p.a., w zakresie w jakim wykorzystywała będzie energię elektryczną w procesie produkcji energii, do podtrzymania tych procesów produkcyjnych oraz w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu (opisany w stanie faktycznym proces technologiczny). Prawo do zwolnienia nie będzie natomiast przysługiwało w odniesieniu do energii elektrycznej zużywanej do celów innych niż procesy produkcyjne (potrzeby administracyjne takie jak: funkcjonowanie biur, parkingów) oraz w przypadku produkcji samego ciepła w osobnym procesie produkcyjnym. 1.3. W zaskarżonej interpretacji, Minister Finansów za nieprawidłowe uznał, przedstawione we wniosku, stanowisko spółki. 1.3.1. W uzasadnieniu organ zgodził się ze skarżącą, że pojęcie "procesu produkcji" nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa akcyzowego i należy w tym względzie posiłkować się jego potocznym rozumieniem. W związku z tym wskazał, iż zgodnie z informacjami zamieszonym na stronie internetowej "Encyklopedii Zarządzania" proces produkcyjny to całokształt zjawisk i celowo podejmowanych działań, które sprawiają, że w przedmiocie pracy poddanym ich oddziaływaniu stopniowo zachodzą pożądane zmiany. Kumulując się, powodują one sukcesywne nabieranie przez przedmiot cech przybliżających go i upodabniających do zamierzonego wyrobu. Koniec procesu produkcyjnego występuje, kiedy wszystkie konieczne elementy zostały osiągnięte. Przy czym procesy produkcyjne można podzielić w zależności od sposobu, w jaki wiążą się one z wytworzeniem produktu podstawowego dla danego przedsiębiorstwa. Wyróżnia się zatem procesy produkcji podstawowej, procesy produkcji pomocniczej, procesy obsługi, procesy utylizacyjne. Procesy produkcji podstawowej mają na celu bezpośrednie wykonanie produktu, do którego wyprodukowania powołano przedsiębiorstwo, oraz jego sprzedaż jest głównym źródłem przychodów. Etapy między magazynem materiałów, a magazynem wyrobów gotowych wraz z m.in. procesami technologicznymi, (...) uznaje się za proces produkcji podstawowej, gdy w rezultacie powstaje wyrób, który jest głównym działaniem przedsiębiorstwa. 1.3.2. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż w niniejszym przypadku (zwolnieniu od podatku akcyzowego) do procesu produkcji energii elektrycznej należy zaliczyć regularnie po sobie następujące zjawiska zmierzające do wytworzenia energii elektrycznej. Tym samym, na skutek zespołu celowych działań wyznaczonych poprzez proces technologiczny, energia zużywana do ich wykonania może zostać zakwalifikowana jako zwolniona od akcyzy. Z kolei te z procesów, które nie mieszczą się w ramach ustalonego procesu technologicznego i nie posiadają wskazanych powyżej cech (tj. regularnie po sobie następujących zjawisk, pozostających między sobą w związku przyczynowym powodujących powstawanie energii elektrycznej), nie mogą korzystać z przywileju zwolnienia od podatku akcyzowego. 1.3.3. W rozpoznawanej sprawie zdaniem organu oznacza to, że można mówić o zużyciu energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej oraz w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu od tego momentu czy do tej chwili, gdy w wyniku czynności, które się z tym wiążą, wyrób czy produkt, po zakończeniu tego etapu, jest czy może być wykorzystany na kolejnym etapie tylko tego procesu (produkcyjnego), a nie do innych, dowolnych celów. Dlatego też organ wyłączył z zakresu zwolnienia następujące etapy procesu produkcji energii elektrycznej: 1 rozmrażalnia wagonów; 2 proces rozładunku wagonów (wywrotnica wagonowa); 3 odbiór węgla spod wywrotnicy za pomocą przenośników; 4 pobór próbek do analiz; 5 transport spod wywrotnicy na składowisko; 6. składowanie, formowanie zwałów; 7. rozładunek do koszy zasypowych (zarówno z wagonów jak i samochodów); 8. rozładunek z samochodów na składowisko; 9. odbiór spod koszy zasypowych do zbiorników magazynowych lub na taśmociągi; 10. urządzenia pomocnicze urządzeń rozładunkowych i zbiorników magazynowych (wentylacja, zamgławianie); 11. ważenie i pobór prób do analiz; 12. rozładunek cystern wagonowych; 13. proces rozładunku wagonów z kamieniem wapiennym (wywrotnica wagonowa); 14. transport kamienia na składowisko; 15. pneumatyczny rozładunek cystern wagonowych i samochodowych z wapnem hydratyzowanym i mączką kamienia wapiennego do zbiorników magazynowych; 16. gromadzenie i przetłaczanie ścieków w kolejnych etapach ich oczyszczania; 17. praca urządzeń usuwających osady; 18. praca wszystkich urządzeń wspomagających proces oczyszczania; 19. usuwanie oczyszczonych ścieków do środowiska; 20. załadunek popiołu na środki transportu przy pomocy urządzeń rozładowczych zbiorników retencyjnych; 21. gospodarka magazynowa - formowanie zwału; 22. załadunek żużla na środki transportu przy użyciu suwnic czerpakowych; 23. praca urządzeń odprowadzających i wykorzystujących ścieki; 24. gospodarka magazynowa gipsu; 25. konieczne z punktu widzenia bezpieczeństwa pracy personelu zatrudnionego przy bezpośredniej obsłudze urządzeń produkcyjnych oświetlanie wszystkich rejonów, obiektów i przejść komunikacyjnych wchodzących w zakres procesu produkcji energii elektrycznej (w szczególności składowisk paliw, rejonów gospodarki odpadami paleniskowymi); 26. urządzenia wentylacji i klimatyzacji tworzące wymagane przepisami warunki pracy dla obsługi; oraz procesu produkcji elektrycznej i ciepła w skojarzeniu: 27. proces rozładunku wagonów (wywrotnica wagonów); 28. rozmrażalnia wagonów; 29. transport przenośnikami taśmowymi na plac węglowy; 30. przyjęcie i rozładunek wagonów i samochodów; 31. transport paliwa na składowisko; 32. funkcjonowanie urządzeń i obiektów bocznicy kolejowej; 33. proces składowania węgla i biomasy; 34. proces poboru węgla i biomasy z placu; 35. kontrola jakości węgla i biomasy; 36. funkcjonowanie urządzeń i obiektów bocznicy kolejowej oraz składowisk magazynowych; 37. załadunek i rozładunek samochodów i cystern kolejowych; 38. składowanie popiołów w ZRP; 39. składowisko popiołów paleniskowych; 40. odbiór popiołu ze zbiorników na zewnątrz; 41. transport żużla z kotła na plac odkładczy; 42. zagospodarowanie ścieków z produkcji wody zdemineralizowanej i zdekarbonizowanej oraz ścieków pozostałych; 43. zagospodarowanie ścieków z produkcji wody zdemineralizowanej, zdekarbonizowanej i chłodzącej. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. W skardze skierowanej, po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie interpretacji, zarzucając naruszenie w niej art. 30 ust. 6 i ust. 7 ustawy o podatku akcyzowym poprzez ich błędną wykładnię uznającą, że termin "proces produkcji" użyty w tych przepisach powinien być rozumiany wyłącznie jako proces główny, co prowadzi do wyłączenia z zakresu tej definicji etapów mieszczących się w procesie produkcji energii elektrycznej, co skutkuje opodatkowaniem akcyzą części energii elektrycznej zużywanej w procesie produkcji energii elektrycznej, wbrew postanowieniom skarżonej regulacji. 2.2. W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uznał zasadności skargi spółki. Zdaniem tego Sądu do "procesu produkcji energii elektrycznej" należy zaliczyć regularnie po sobie następujące zjawiska zmierzające do wytworzenia energii elektrycznej. Tym samym, na skutek zespołu celowych działań wyznaczonych poprzez proces technologiczny, energia zużywana do ich wykonania może zostać zakwalifikowana jako zwolniona od akcyzy. Natomiast te z procesów, które nie mieszczą się w ramach ustalonego procesu technologicznego i nie posiadają wskazanych powyżej cech (tj. regularnie po sobie następujących zjawisk) nie mogą korzystać ze zwolnienia. Zatem o zużyciu energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej oraz w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu można mówić od tego momentu, czy do tej chwili, gdy w wyniku czynności, które się z tym wiążą, wyrób czy produkt, po zakończeniu tego etapu, jest czy może być wykorzystany na kolejnym etapie tylko tęgo procesu, a nie do innych, dowolnych celów. 3.2. W pisemnych motywach wyroku Sąd pierwszej instancji interpretując art. 14 ust. 1 lit. a) Dyrektywy energetycznej, którego implementacją do polskiego porządku prawnego są m.in. przepisy art. 30 ust. 6 i 7 ustawy o podatku akcyzowym, doszedł do wniosku, że użyty w tym przepisie zwrot "wykorzystywaną do produkcji energii elektrycznej" rozumieć należy jako wykorzystanie tych wyrobów wyłącznie do czynności, które odnoszą się do produkcji energii elektrycznej. Stąd też każde inne przeznaczenie niż nie "do produkcji" nie będzie objęte zakresem zwolnienia. Istotne jest przy tym, że już w samym przepisie odrębnie traktuje się wykorzystywanie "do produkcji" i "do utrzymania zdolności do produkcji", co oznacza, że nie każda czynność związana z produkowaniem energii elektrycznej może zostać potraktowana jako "wykorzystywanie energii elektrycznej". Jakkolwiek nie budzi wątpliwości jego związek z tą produkcją, co przemawia za ścisłym rozumieniem pojęcia procesu produkcji energii elektrycznej. Chodzi zatem o wszelkie czynności, które można zaliczyć do samego procesu produkcji z wyłączeniem innych czynności, które, choć są z nim powiązane i służą temu procesowi, to jednak nie stanowią jego elementu. 3.3. WSA w Warszawie zwrócił uwagę, że również w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości definicja pojęcia "procesu produkcji energii elektrycznej", która potwierdza stanowisko prezentowane przez organ podatkowy. Mianowicie, według tej definicji "proces produkcji energii elektrycznej" sprowadza się do określonych przemian energii i ma na celu bezpośrednie wykonanie produktu (energii i elektrycznej). Do procesu tego nie można zaliczyć natomiast etapów transportu, wyładunku j i składowania nośnika energii, składowania żużlu i pyłów oraz ich załadunku na wagony, jako związanych jedynie pośrednio z produkcją energii elektrycznej. Tak więc "proces produkcji energii elektrycznej" sprowadza się do pewnej przemiany fizyko-chemicznej nośnika energii w energię elektryczną i nie ma dostatecznego uzasadnienia, by językowe znaczenie pojęcia "proces produkcji energii elektrycznej" rozszerzać na inne jeszcze pojęcia, mające swoje odrębne i czytelne znacznie (jak wydobycie, transport, czy magazynowanie surowca lub odpadów produkcyjnych). 3.4. Zdaniem Sądu pierwszej instancji prawidłowa była także, przedstawiona w zaskarżonej interpretacji definicja "podtrzymywania procesów produkcyjnych", przez którą należy rozumieć utrzymywanie urządzeń wykorzystywanych w procesie produkcji energii elektrycznej w stanie umożliwiającym podjęcie produkcji energii elektrycznej po zakończeniu postoju wynikającego np. z konieczności konserwacji lub naprawy danego urządzenia. Dlatego też do energii zużywanej do podtrzymywania procesów produkcyjnych nie będzie mogła zostać zaliczona energia zużyta na potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa pracy personelu zatrudnionego przy bezpośredniej obsłudze urządzeń produkcyjnych, oświetlenie wszystkich rejonów, obiektów i przejść komunikacyjnych wchodzących w zakres procesu produkcji energii elektrycznej oraz energia zużyta na potrzeby urządzeń wentylacji i klimatyzacji tworzących wymagane przepisami warunki pracy dla obsługi. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem spółka, zastępowana przez pełnomocnika, będącego doradcą podatkowym, wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając w niej w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzuciła mu – w oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "p.p.s.a.") – naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 30 ust. 6 i ust. 7 ustawy o podatku akcyzowym w związku z art. 14 ust. 1 lit. a) i art. 21 ust. 3 Dyrektywy energetycznej, poprzez błędną "zawężającą" wykładnię zwrotów "proces produkcji energii" oraz "podtrzymywanie procesów produkcyjnych", w szczególności, ograniczenie zwolnienia z opodatkowania wyłącznie do procesów bezpośrednio związanych z produkcją produktów energetycznych; - art. 14 ust. 1 lit. a) i art. 21 ust. 3 Dyrektywy energetycznej w związku z art. 30 ust. 6 i ust. 7 ustawy o podatku akcyzowym, poprzez błędną wykładnię celu oraz zwolnienia ustanowionego w przepisach prawa Unii Europejskiej, co w rezultacie przekłada się na wadliwą interpretację zakresu zwolnienia z ustawy o podatku akcyzowym. Mając na uwadze powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi – na zasadzie art. 188 p.p.s.a. – oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, według norm przepisanych. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu. 5.2. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zdefiniowanie, a właściwie określenie granic pojęć użytych w art. 30 ust. 6 i ust. 7 u.p.a., a mianowicie określeń "proces produkcji". Rozbieżności zachodzą w zakresie zaliczenia poszczególnych czynności technologicznych do procesu produkcji energii elektrycznej, które zgodnie z tymi normami prawnymi korzystają ze zwolnienia od akcyzy. Zdaniem wnioskodawcy, pojęcie procesu produkcji należy rozumieć bardzo szeroko, jako poszczególne etapy produkcji szczegółowo określone w załączniku nr 1 i 2 do wniosku. Z kolei Minister Finansów, wydając zaskarżoną interpretację uznał, że powyższe rozumienie tego pojęcia jest zbyt szerokie. Zdaniem organu należy je rozumieć jako czynności bezpośrednio związane z procesem produkcji energii elektrycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił trafność stanowiska organu. 5.3. Niewątpliwie terminologia używana do określenia zwolnień od podatku powinna być interpretowana w sposób ścisły, ponieważ zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady. Ponadto zwolnienia te powinny być stosowane jednolicie we wszystkich Państwach Członkowskich. Stąd też wykładnia przepisów prawa krajowego powinna uwzględniać treść unijnych unormowań oraz musi być zbieżna we wszystkich krajach Unii Europejskiej. 5.4. Zgodnie z art. 30 ust 6 u.p.a. zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej, jak również zużycie tej energii w celu podtrzymywania tych procesów produkcyjnych. Z kolei art. 30 ust. 7 u.p.a. określa, że zwalnia się od akcyzy zużycie energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego interpretacja zaprezentowana przez Ministra Finansów i zaakceptowana przez sąd pierwszej instancji zasługuje na aprobatę. Podzielić zatem należy stanowisko, że proces produkcji energii elektrycznej sprowadza się do pewnej przemiany fizyko-chemicznej nośnika energii w energię elektryczną. Zdaniem sądu nie ma dostatecznego uzasadnienia by językowe znaczenie pojęcia "proces produkcji energii elektrycznej" rozszerzać na inne jeszcze pojęcia, mające swoje odrębne i czytelne znacznie (jak transport, rozładunek czy magazynowanie nośnika energii). 5.5. Analizowane w niniejszej sprawie przepisy art. 30 ust. 6 i 7 u.p.a. stanowią implementację przepisów dyrektywy. Przepisy art. 14 i 15 Dyrektywy Energetycznej zredagowano zupełnie odmiennie. Mianowicie w art. 14 ust. 1a wprowadzono zwolnienie od podatku akcyzowego produktów energetycznych i energii elektrycznej wykorzystywanej do produkcji energii elektrycznej oraz energii elektrycznej wykorzystywanej do utrzymania zdolności do produkcji energii elektrycznej. Natomiast w art. 15 ust. 1c wprowadzono zwolnienie produktów energetycznych i energii elektrycznej wykorzystywanych do łącznego wytwarzania ciepła i mocy. Zatem w tym drugim przepisie, w przeciwieństwie do art. 14 ust. 1a Dyrektywy Energetycznej, nie przewidziano zwolnienia w zakresie energii elektrycznej do utrzymania zdolności do wytwarzania ciepła i mocy. Przepis art. 14 ust. 1 lit. a) Dyrektywy Energetycznej przewiduje zwolnienie o charakterze bezwarunkowym w sensie materialnym. Państwo Członkowskie nie może więc drogą regulacji krajowych odstąpić od udzielenia tego zwolnienia albo też ograniczyć jego zakresu. Gdyby więc Państwo Członkowskie tego obowiązku udzielenia zwolnienia nie dopełniło, nie przeszkadzałoby to korzystaniu z prawa do zwolnienia bezpośrednio na podstawie przepisu dyrektywy (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2012 r., I GSK 968/11, CBOSA). Natomiast zupełnie inny charakter ma zwolnienie przewidziane w analizowanym art. 15 ust. 1 lit. c Dyrektywy Energetycznej. Całkowite lub częściowe zwolnienia lub obniżki w zakresie poziomu opodatkowania wobec produktów energetycznych i energii elektrycznej wykorzystywanych do łącznego wytwarzania ciepła i mocy, nie mają charakteru bezwzględnego. Świadczy o tym użycie określenia "Państwa Członkowskie mogą przyznawać" (zob. wyrok NSA z dnia 23 maja 2013 r., I GSK 2013 r., CBOSA). W tym kontekście ustawodawca krajowy mógł w granicach tej normy dyrektywy określić zakres zwolnienia. W związku z tym określone w art. 30 ust. 7 ustawy o podatku akcyzowym zwolnienie od akcyzy zużycia energii elektrycznej w procesie produkcji energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu zawiera prawidłową implementacje art. 15 ust. 1 lit. c Dyrektywy Energetycznej. Ustawodawca krajowy bowiem nie przekroczył zakresu zwolnienia przewidzianego przez prawodawcę unijnego, mieszcząc się w granicach tego zwolnienia. Zatem prawodawca unijny użył w art. 14 ust.1a Dyrektywy Energetycznej pojęcia "produkcja" oraz "utrzymanie zdolności do produkcji" natomiast w art. 15 ust. 1 c jedynie określenia "wytwarzanie". Stąd też zakres zwolnienia od podatku akcyzowego określony w art. 30 ust. 6 i ust. 7 u.p.a. jest zasadniczo odmienny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014r., I FSK 443/13). Oznacza to, że prawodawca unijny, jak i krajowy ustawodawca rozróżnia pojęcie "proces produkcji" od "podtrzymywania procesu produkcji". W sposób pośredni potwierdza to konieczność ścisłej wykładni analizowanych przepisów i uznanie, że zakresem zwolnienia są objęte te etapy technologiczne, które są bezpośrednio związane z procesem produkcji energii elektrycznej. 5.6. Ponadto przepis art. 21 ust. 3 Dyrektywy energetycznej wskazuje na możliwość wyłączenia z zakresu przedmiotowego opodatkowania akcyzą w krajowym podatku akcyzowym pośredniego wykorzystywania energii elektrycznej oraz wyrobów energetycznych, tj. zużywanych do produkcji paliw, które wykorzystywane są do wytwarzania energii elektrycznej. Dowodzi, to tym samym, że zakres zwolnienia z art. 14 ust. 1 lit. a dyrektywy Rady 2003/96/WE obejmuje jedynie zużycie wyrobów energetycznych i energii elektrycznej w bezpośrednim procesie wytwarzania energii elektrycznej. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że również w doktrynie postuluje się zaprezentowaną wyżej interpretację zwolnienia Słusznie podnosi się zatem, że wprawdzie z uwagi na treść przepisów wspólnotowych, zakres zwolnienia od akcyzy wyrobów energetycznych należy interpretować szerzej niż literalne brzmienie polskiej ustawy, obejmując tym zwolnieniem także wyroby energetyczne, które są zużywane w procesie produkcji energii elektrycznej oraz przy podtrzymywaniu tych procesów (np. oleje opałowe do rozpalania pieców), to jednak z powołanego zwolnienia nie będą mogły korzystać te wyroby energetyczne, których zużycie jest związane jedynie pośrednio z produkcją energii elektrycznej (Sz. Parulski, Komentarz do ustawy o podatku akcyzowym, LEX 2010, komentarz do art. 32). Jak trafnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2013r., I FSK 428/13, zakres zwolnienia z art. 14 ust. 1 lit. a dyrektywy energetycznej obejmuje jedynie zużycie wyrobów energetycznych i energii elektrycznej w bezpośrednim procesie wytwarzania energii elektrycznej. Jeżeli w przepisie tym mowa o produktach energetycznych wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej, oznacza to, że norma ta nie obejmuje zużycia wyrobów energetycznych przez urządzenia jedynie transportujące wyroby energetyczne, których spożytkowanie (spalenie) prowadzi do wyprodukowania energii elektrycznej. 5.7. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło