I FSK 1435/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej PPH D. sp. z o. o. w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Gl 1852/12 odrzucającego skargę PPH D. sp. z o. o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do maja 2010 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 lutego 2013 r., III SA/Gl 1852/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę PPH D. sp. z o.o. w G., stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa. W motywach orzeczenia wskazano, że zarządzeniem z dnia 27 listopada 2012 r. wezwano pełnomocnika spółki do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przez złożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby, która podpisała pełnomocnictwo, do reprezentowania strony skarżącej lub jego odpisu. Wezwanie zostało dwukrotnie awizowane w siedzibie pełnomocnika: 10 i 18 grudnia 2012 r., a następnie w związku z niepodjęciem pisma dnia 29 grudnia 2012 r. zwrócono je nadawcy. W dniu 4 stycznia 2013 r. (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik uzupełnił braki formalne skargi poprzez nadesłanie odpisu z KRS. Odnosząc się do powyższych ustaleń Sąd stwierdził, że w świetle art. 73 Ppsa, wezwanie do uzupełnienia braków formalnych należy uznać za doręczone dnia 24 grudnia 2012 r. Wobec tego siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych upłynął dnia 31 grudnia 2012 r. Wynika z powyższego, że braki uzupełniono po terminie, co uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy. Sąd podkreślił przy tym, że wprawdzie w piśmie przewodnim z dnia 3 stycznia 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że nie odebrał osobiście wezwania z Sądu z powodu choroby, jednakże nie wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a sąd administracyjny nie ma możliwości przywrócenia terminu z urzędu. W skardze kasacyjnej od ww. postanowienia strona domagała się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, podnosząc zarzuty naruszenia: 1) art. 28 § 1, art. 29 w zw. z art. 31 § 1-2, art. 37 § 1 oraz art. 62 pkt 1-3 Ppsa poprzez uznanie, że strona jest niewłaściwie umocowana do występowania w postępowaniu przed WSA w Gliwicach; 2) art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 46 § 1, art. 49 § 1, art. 57 § 1, art. 62 pkt 1-3 Ppsa oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji poprzez uznanie, że brak złożenia dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby, która podpisała pełnomocnictwo, w wyznaczonym terminie skutkuje odrzuceniem skargi. W ramach uzasadnienia pierwszego z zarzutów pełnomocnik strony wskazał, że z uwagi na chorobę nie był w stanie w wyznaczonym terminie wypełnić wezwania Sądu. Podkreślono przy tym, że do skargi dołączono prawidłowe pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego reprezentującego spółkę. Zdaniem strony, Sąd powinien był w zaistniałej sytuacji wyznaczyć dodatkowy termin na uzupełnienie dokumentu wymienionego w art. 29 Ppsa (art. 31 § 1 ustawy) i rozważyć dopuszczenie strony tymczasowo do postępowania (art. 31 § 2 Ppsa) lub zawiesić postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 Ppsa. Brak było natomiast podstaw do odrzucenia skargi. Uzasadniając z kolei drugi z zarzutów podniesiono w szczególności – nawiązując ponownie do okoliczności związanych z nieodebraniem wezwania do uzupełnienia braków skargi przez pełnomocnika (choroba) – że odrzucenie skargi we wskazanej sytuacji nastąpiło z naruszeniem konstytucyjnego prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że strona nie kwestionuje poprawności ustaleń Sądu pierwszej instancji w zakresie doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz złożenia wymaganego dokumentu po upływie wyznaczonego terminu (s. 6, 9-10 skargi kasacyjnej). W tym zaś stanie rzeczy nie może zostać uwzględniony w szczególności (kluczowy) zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa, stanowiącego podstawę zaskarżonego orzeczenia, zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W niespornym stanie faktycznym termin, o którym mowa w ww. przepisie, upływał w dniu 31 grudnia 2012 r., a wymagany dokument potwierdzający umocowanie osoby, która podpisała pełnomocnictwo, złożono w dniu 4 stycznia 2013 r. Nie do przyjęcia i wprost sprzeczna z dyspozycją ww. przepisu jest zasadnicza teza skargi kasacyjnej (s. 14), że uzupełnienie braków formalnych skargi po wyznaczonym terminie (podkr. Sądu) nie może skutkować jej odrzuceniem. Należy w tym kontekście zauważyć, że w orzecznictwie – znanym zresztą stronie skarżącej (zob. s. 6 skargi kasacyjnej) – nie budzi wątpliwości, że konsekwencją nieuzupełnienia w terminie przedmiotowego braku może być odrzucenie skargi, a to z uwagi na treść ww. art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa w zw. z art. 31 § 3 tej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2004 r., FSK 1243/04, CBOSA). W orzeczeniu tym, wydanym w zbliżonym stanie faktycznym, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "przepis art. 31 § 1 Ppsa wskazuje jedynie, iż jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W ten właśnie sposób postąpił Sąd I instancji. Natomiast § 3 omawianego przepisu wyraźnie stanowi, iż jeżeli braki powyższe nie zostały w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie. Zatem niewykluczone jest w takiej sytuacji wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi i to na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa, tak jak postąpił wojewódzki sąd administracyjny." Nie jest więc prawidłowa interpretacja strony skarżącej, że omawiany stan faktyczny powinien spowodować zawieszenie postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 3 Ppsa (s. 7-8 skargi kasacyjnej), zaś odrzucenie skargi jest niedopuszczalne. Odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej wskazać należy, że jest ona niezrozumiała w szczególności w tej części, w jakiej akcentuje fakt dołączenia do skargi pełnomocnictwa dla doradcy podatkowego, który podpisał skargę (s. 4-5, 8). Ta okoliczność jest w sprawie niesporna i nie stanowiła podstawy faktycznej odrzucenia skargi. Rzecz w tym, że w wyznaczonym terminie nie przedłożono dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osoby podpisującej pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 29 Ppsa. Podnoszenie w tym kontekście w szczególności zarzutu naruszenia art. 37 § 1 Ppsa, który to przepis odnosi się do obowiązku wykazania umocowania pełnomocnika procesowego, opiera się na nieporozumieniu. Niezrozumiałe jest także szerokie omówienie w skardze kasacyjnej poszczególnych trybów weryfikacji pism procesowych, zwłaszcza określonych w art. 49 § 1 oraz art. 31 § 1 Ppsa (s. 6-7, 11 n. skargi kasacyjnej). Z zarządzenia z dnia 27 listopada 2012 r. (k. 1 akt sądowych) wynika, że stronie wyznaczono 7-dniowy termin na złożenie dokumentu, o którym mowa w art. 29 Ppsa. W żadnym miejscu zarządzenia (ani w innym miejscu akt sądowych) nie wskazano, że jest tu mowa o terminie ustawowym, określonym w ww. art. 49 § 1 Ppsa. Błędne jest ponadto przekonanie strony, że Sąd powinien był wyznaczyć dodatkowy termin na przedłożenie wymaganego dokumentu i rozważyć w związku z powyższym "dopuszczenie strony tymczasowo do postępowania" (s. 8 skargi kasacyjnej). Jak wynika z treści skargi kasacyjnej, stanowisko to uzasadniać mają m.in. okoliczności związane z doręczeniem przedmiotowego wezwania pełnomocnikowi spółki (jego choroba i wiążąca się z tym niemożność odebrania przesyłki – s. 6, 9-10 skargi kasacyjnej). Strona konsekwentnie nie bierze jednak pod uwagę tego, co słusznie podniósł też Sąd pierwszej instancji, że okoliczności te nie przeczą w żaden sposób twierdzeniu, że strona nie wywiązała się z wezwania w wyznaczonym terminie i nie podważają poprawności działania Sądu pierwszej instancji, który prawidłowo wezwał stronę do uzupełnienia braków w zakresie wykazania umocowania określonego w art. 29 Ppsa z zastrzeżeniem rygoru odrzucenia skargi, a następnie wobec niedotrzymania terminu skargę odrzucił, stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa. Kwestia choroby pełnomocnika w czasie próby doręczenia wezwania mogła być podnoszona we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, w którym należało wykazać, że przesądziła ona o braku winy w niedotrzymaniu terminu. Takiego wniosku strona nie złożyła, nie sposób natomiast na tej podstawie podważać poprawność zaskarżonego orzeczenia. W świetle poczynionych wyżej ustaleń nie może być również mowy o naruszeniu prawa strony do sądu, poprzez odrzucenie jej skargi, w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, czy art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Z tych powodów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 184 Ppsa.