VI SA/Wa 1790/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. B. i M. B. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia akt sprawy oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Minister Gospodarki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1321, z późniejszymi zmianami), po rozpatrzeniu zażalenia M. B. oraz M. B. na postanowienie Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego z dnia 30 kwietnia 2012 r. o odmowie udostępnienia akt sprawy dotyczącej zezwolenia na eksploatację suwnicy zainstalowanej na terenie zakładu S. S.A. w B., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 3 kwietnia 2012 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika – adwokata, wystąpili z wnioskiem o udostępnienie akt sprawy zgromadzonej w sprawie badania urządzenia technicznego haka oraz zabezpieczenia gardzieli haka suwnicy, które dnia 10 kwietnia 2010 r. brały udział w zdarzeniu na terenie zakładu S. S.A. w B., w wyniku którego zginął F. B. Powołali się na art. 73 i 74 k.p.a. wskazując, że w przedmiotowej sprawie bezsporny pozostaje ważny interes stron. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Prezes Urzędu Dozoru Technicznego na podstawie z art. 74 § 2 k.p.a. odmówił udostępnienia akt sprawy dotyczącej zezwolenia na eksploatację suwnicy zainstalowanej na terenie zakładu S. S.A. w B. Organ wskazał, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i 2 k.p.a. przysługuje wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Postępowanie w sprawie zezwolenia na eksploatację suwnicy, które toczyło się przed wypadkiem 10 października 2011 r. nie dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku wnioskodawców. Wnioskodawcy nie posiadali statusu strony w postępowaniu w sprawie zezwolenia na eksploatację suwnicy. Organ zauważył, że wnioskodawcy nie wskazali jakiejkolwiek okoliczności, która uzasadniałaby uznanie ich za stronę w ww. postępowaniu. Brak interesu prawnego nakazuje organowi podjęcie postanowienia o odmowie wydania udostępnienia akt. Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego z dnia [...] kwietnia 2012 r. do Ministra Gospodarki wnosząc o jego uchylenie. Wskazali, że są odpowiednio żoną i synem zmarłego F. B. zatem ważny interes prawny jest bezsporny. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji Minister Gospodarki podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżący nie posiadają interesu prawnego do uzyskania wglądu do akt postępowania dotyczących zezwolenia na eksploatację suwnicy zainstalowanej na terenie zakładu S. S.A. w B. Podkreślił, że interes prawny musi istnieć obiektywnie, a nie odzwierciedlać subiektywne odczucia danego podmiotu. Podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje uzasadnione treścią normy prawa materialnego realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go zainteresowanym tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Wskazał, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2012 r., II OSK 2035/10, że: "Treść art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przysługującego przymiotu strony postępowania – ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego". Wskazał ponadto, że przepis art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym, na podstawie którego wydawane są, po uprzednim przeprowadzeniu badania i wykonaniu czynności sprawdzających, decyzje zezwalające na eksploatację urządzenia technicznego. W niniejszej sprawie bezspornym jest, ze jedyną stroną postępowania w sprawie zezwolenia na eksploatację suwnicy zainstalowanej na terenie zakładu S. S.A. w B., była spółka S. S.A. w B. jako podmiot eksploatujący to urządzenie, mający interes prawny w uzyskaniu decyzji zezwalającej na jego eksploatację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. B. oraz M. B. wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Gospodarki. Zarzucili naruszenie przepisów prawa postępowania administracyjnego poprzez mylną interpretację art. 28 k.p.a. i błędne przyjęcie, że skarżący nie są stroną w postępowaniu toczącym się przed Urzędem Dozoru Technicznego w przedmiocie badania urządzenia technicznego – haka oraz zabezpieczenia gardzieli haka suwnicy, które dnia 10 kwietnia 2010 r. brały udział w zdarzeniu na terenie zakładu S. S.A. w B., co doprowadziło do nie uznania skarżących jako strony ww. postępowania i tym samym skutkowało błędnym zastosowaniem art. 73 k.p.a., poprzez odmowę udostępnienia akt ww. sprawy. Wskazali, że są pokrzywdzonymi i wnioskują o udostępnienie kserokopii dokumentacji, w tym fotograficznej w sprawie badania urządzenia technicznego – haka oraz zabezpieczenia gardzieli haka suwnicy, które dnia 10 kwietnia 2010 r. brały udział w zdarzeniu na terenie zakładu S. S.A. w B., w wyniku którego zginął F. B. Poinformowali, że kserokopia sprawozdania została im przekazana wraz z pismem z dnia 7 marca 2012 r. wobec decyzji UDT z dnia [...] marca 2012 r. o uchyleniu decyzji o odmowie udzielenia dokumentów. Odmowa dostępu do pozostałej części dokumentacji jest tym bardziej dla nich niezrozumiała. Zwracali uwagę, że drugi człon art. 28 k.p.a., stanowiący, że stroną będzie podmiot, który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, w tym przypadku następuje wszczęcie postępowania administracyjnego w dniu doręczenia organowi takiego żądania. Poinformowali, że będąc pokrzywdzonymi w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w B. pod sygn. akt [...], posiadają interes prawny w ustaleniu przebiegu postępowania prowadzonego przed UDT dotyczącego badania suwnicy zainstalowanej na terenie zakładu S. S.A. w B., a to z uwagi na ewentualną odpowiedzialność odszkodowawczą S. S.A. w związku ze śmiercią F. B. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do informacji strony o posiadaniu statusu pokrzywdzonych w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w B., mającym na celu ustalenie okoliczności nieszczęśliwego zdarzenia, organ stwierdził, że w tym postępowaniu skarżący bezspornie są stroną tego postępowania przygotowawczego. Zwrócił uwagę na treść art. 156 § 5 Kodeksu postępowania karnego, który umożliwia stronom, w toku postępowania przygotowawczego, za zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze udostępnianie im akt, umożliwia sporządzanie odpisów i kserokopii oraz wydania odpłatnie uwierzytelnionych odpisów lub kserokopii. Wyraził przekonanie, że prokurator prowadzący w przedmiotowej sprawie postępowanie przygotowawcze zgromadził niezbędną dokumentację, w tym dotyczącą badania urządzenia technicznego – haka oraz zabezpieczenia gardzieli haka suwnicy, które dnia 10 kwietnia 2010 r. brały udział w zdarzeniu na terenie zakładu S. S.A. w B. Zatem skarżący będący pokrzywdzonymi w ww. postępowaniu przygotowawczym mogą ubiegać się o prawo wglądu do tych akt będących w posiadaniu Prokuratury Rejonowej w B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), cyt. dalej p.p.s.a. Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2012 r., jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie naruszają prawa. Zgodnie z przepisem art. 73 § 1 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Z treści art. 73 § 1 k.p.a. wyraźnie zatem wynika, że prawo domagania się spełnienia przez właściwy organ administracji obowiązków określonych w art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. przysługuje wyłącznie podmiotowi, który ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a to oznacza, że organ rozpatrujący wniosek winien w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawca legitymuje się przymiotem strony. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z treści tego przepisu wynika, iż przymiot strony wiąże się wyraźnie z interesem prawnym lub obowiązkiem wyprowadzonym z konkretnie oznaczonego przepisu administracyjnego prawa materialnego, który stanowi podstawę do określenia konkretnego interesu lub obowiązku danego podmiotu. Aby uznać interes prawny w postępowaniu administracyjnym należy ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu zmierzającej do zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, gdy dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. (II GSK 163/06, Lex 274855). Należy powtórzyć za powołanym przez organ w odpowiedzi na skargę wyrokiem NSA z dnia 27 września 2001r. (I SA 2326/00, Lex nr 54528), który stwierdził, że interes prawny ma charakter materialnoprawny. Oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. W myśl natomiast art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przepis art. 74 § 2 k.p.a. winien mieć zatem zastosowanie także wówczas, gdy organ administracji odmawia wydania odpisu dokumentu z akt administracyjnych z tej przyczyny, że nie uznaje wnioskodawcy za stronę postępowania. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. z 2000 r. Nr 122, poz. 1321, z późniejszymi zmianami), urządzenia techniczne objęte dozorem technicznym, z wyjątkiem urządzeń, o których mowa w art. 15 ust. 1, mogą być eksploatowane tylko na podstawie decyzji zezwalającej na ich eksploatację, wydanej przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego. Z kolei stosownie do treści art. 14 ust. 2 tej ustawy, organ właściwej jednostki dozoru technicznego przed wydaniem decyzji, o której mowa w ust. 1, przeprowadza badania i wykonuje czynności sprawdzające, o których mowa w art. 13 ust. 1, oraz dokonuje czynności, w tym badania urządzenia, wyszczególnione w pkt 1-4. Bezspornie skarżący nie byli stroną postępowania w sprawie udzielenia decyzji zezwalającej na eksploatację urządzenia technicznego, nie wykazali również na etapie złożonego wniosku o udostępnienie akt sprawy dotyczącej zezwolenia na eksploatację interesu prawnego w dostępie do tej dokumentacji. Posiadanie statusu pokrzywdzonych w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez organy Prokuratury nie uzasadnia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. Posiadanie statusu pokrzywdzonych w postępowaniu przygotowawczym, jak trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, umożliwia im dostęp do dokumentacji, na podstawie i zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego. W niniejszej sprawie organy administracyjne prawidłowo zatem uznały, że skarżący nie posiadają interesu prawnego uzyskania prawa wglądu do akt postępowania, dotyczącego zezwolenia na eksploatację suwnicy zainstalowanej na terenie zakładu S. S.A. w B. Nie ma znaczenia, czy skarżący chcą mieć dostęp do całości akt tego postępowania, czy też do wskazanej dokumentacji (badań urządzenia technicznego). Takie stanowisko zostało poparte stosowną analizą przepisów prawnych oraz ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 151 p.p.s.a.