II OSK 2035/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-01-12

Skład orzekający: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, sędzia del. NSA Jerzy Krupiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoby, których nieruchomości nie graniczą bezpośrednio z terenem, na którym wykonano samowolny zjazd, mogą być uznane za strony postępowania administracyjnego w sprawie nakazu rozbiórki tego zjazdu, jeśli wywodzą swój interes prawny z faktu sąsiedztwa?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że osoby, których nieruchomości nie graniczą bezpośrednio z terenem, na którym wykonano samowolny zjazd, i które nie wskazują na naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących dopuszczalnych odległości między obiektami a granicami nieruchomości sąsiednich, nie posiadają interesu prawnego w postępowaniu o nakaz rozbiórki. Interes faktyczny, polegający na chęci doprowadzenia do wydania nakazu rozbiórki, nie tworzy legitymacji procesowej strony.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki utwardzenia terenu wykonanego bez pozwolenia na budowę, stanowiącego zjazd publiczny do stacji paliw. W toku postępowania administracyjnego ustalono strony postępowania, którymi nie byli W. i K. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. i K. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że skarżący nie posiadają legitymacji skargowej z uwagi na brak interesu prawnego. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie posiadają legitymacji czynnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 12 stycznia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. i K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 26/10 w sprawie ze skargi W. i K. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 26/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.K. i K.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r., znak [...], wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wyrok ten został wydany w następującym wskazanym przez Sąd I instancji stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał inwestorowi H.K. rozbiórkę utwardzenia terenu wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę jako budowa na istniejącym zjeździe indywidualnym, zjazdu publicznego do stacji paliw, rozumianego jako "połączenie drogi publicznej z nieruchomością położoną przy drodze, stanowiące bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej w rozumieniu przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym", w kilometrażu km 15+142 (tj. wg obowiązującego systemu referencyjnego: - odcinek 050 km 0+242,5) drogi wojewódzkiej Nr X. relacji Z. (strona lewa) po stronie istniejącej stacji benzynowej w miejscowości B., o powierzchni 104,00 m² i długości 10,93 m na działkach o nr ew. A, B, C obr., B. oraz wykonanie odtworzenia pierwotnego stanu chodnika poprzez: wykonanie chodnika w nawierzchni z płyt betonowych chodnikowych (o wymiarach 50 x 50) jako chodnik obniżony wraz krawężnikiem na szerokości jak pozostałe zjazdy indywidualne w chodniku wzdłuż X (strona lewa), wykonanie obrzeża chodnikowego wzdłuż wewnętrznej strony chodnika (nieobniżony) na działce o nr ew. A na szerokości chodnika istniejącego wraz z uporządkowaniem terenu po rozbiórce poza chodnikiem na działce nr B, C tj: rozplantowaniem terenu poza tym chodnikiem w obrębie rozebranego zjazdu, wg stanu na gruncie przed wykonaniem utwardzenia miejsca dostępu do drogi publicznej. W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu w dniu 22 lipca 2004 r. W trakcie oględzin stwierdzono, że inwestor H.K. na działkach nr ew. gr. A, B, C, obr. B., będących współwłasnością inwestora i jego żony A.K. samowolnie wykonał zjazd publiczny do stacji paliw na istniejącym zjeździe indywidualnym poprzez dobudowanie części zjazdu w nawierzchni betonowej do starej już istniejącej nawierzchni betonowej stanowiącej zjazd indywidualny do posesji. W związku z tym, że postępowanie legalizacyjnie nie zostało zakończone na skutek niedostarczenia odpowiednich dokumentów przez inwestora, organ nakazał rozbiórkę. Decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę H. i A. małżonków K. uchylając obie decyzje wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 494/05. Powodem uchylenia powyższych decyzji było naruszenie przez organy przepisów prawa procesowego poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi skarżących obu zaskarżonych decyzji, a także brak pełnej dokumentacji dotyczącej przedmiotowej sprawy, co pozbawiło Sąd możliwości oceny zaskarżonej decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że nie jest organem właściwym w zakresie właściwości rzeczowej do prowadzenia jako organ I instancji postępowania w sprawie przedmiotowego zjazdu. Wobec powyższego organ ten działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. umorzył postępowanie. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli W.K. i K.K. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznając, że odwołujący się nie są stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją umorzył postępowanie odwoławcze. Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2008 r. umarzająca postępowanie odwoławcze została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 829/08. Z oceny prawnej dokonanej przez ten Sąd wynika, że organ odwoławczy odmawiając skarżącym W.K. i K.K. przymiotu strony błędnie powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 855/04. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku podkreślono bowiem, że przymiot strony skarżących oceniony został wyłącznie na potrzeby postępowania prowadzonego w sprawie w trybie art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych tj. w sprawie zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po ponownym rozpatrzeniu odwołania W.K. i K.K. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. ponownie umorzył postępowanie odwoławcze uznając, że odwołanie nie pochodzi od strony. W toku niniejszego postępowania w odrębnym postępowaniu wyjaśniającym Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił strony postępowania, którymi są A. i H.K., Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. oraz Prokurator. Organ ustalił również, iż obszar oddziaływania przedmiotowego zjazdu nie przekracza granic działek na których zjazd jest zrealizowany. Następnie po przeanalizowaniu złożonych dokumentów Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż nie jest możliwe doprowadzenie wykonanego zjazdu publicznego do stanu zgodnego z prawem, tym samym nałożył na inwestora zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania A. i H. K., decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie zachodzi konieczność skorzystania z dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zdaniem organu odwoławczego wyjaśnienia wymaga kwestia wyłączenia organów nadzoru budowlanego stopnia powiatowego od załatwienia sprawy dotyczącej utwardzenia terenu objętego decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r., znak: [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż wydając przedmiotową decyzję organ I instancji orzekał w sprawie dotyczącej utwardzenia terenu na działkach nr A, B, C obr. B. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r., znak: [...], z którego wywnioskować można, iż w związku z wystąpieniem okoliczności określonych w art. 26 § 3 w zw. z art. 24 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. w odniesieniu do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stał się właściwy do załatwienia sprawy dotyczącej utwardzenia powierzchni działek nr B i C położonych w B. W związku z powyższym, zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wyjaśnienia wymaga kwestia właściwości organu do orzekania w odniesieniu do działki nr A. Wątpliwości powyższe są uzasadnione, albowiem decyzją własną z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2008 r., znak: [...] umarzającą postępowanie administracyjne "w sprawie: dobudowy zjazdu z drogi wojewódzkiej nr X relacji Z. w km 15+142 (strona lewa) na wysokości stacji benzynowej w miejscowości B. (w granicy pasa drogowego) (...)", jako bezprzedmiotowe ze względu na niewłaściwość organu orzekającego w I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji powinien rozważyć zasadność prowadzenia postępowania administracyjnego dotyczącego utwardzenia terenu w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane, który dotyczy budowy obiektu budowlanego lub jego części. Zdaniem organu odwoławczego na mocy przedmiotowego przepisu można orzec rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, nie można natomiast orzekać obowiązku wykonania określonych robót budowlanych. Zastrzeżenia organu II instancji dotyczyły również uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, które liczy 14 stron, jest zawiłe i niezrozumiałe. Ponadto przekazane organowi odwoławczemu akta administracyjne zawierają liczne braki w odniesieniu do dokumentów wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli W.K. i K.K. wnioskując o jej uchylenie jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podnieśli, iż pomimo oczywistego przymiotu strony nie zostali poinformowani o toczącej się sprawie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi i podnosząc, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę z uwagi na brak legitymacji skargowej skarżących. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przepis art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) pozwala na uruchomienie sądowej kontroli działań i bezczynności organów administracji publicznej, każdemu, kto ma we wszczęciu tej kontroli interes prawny. Wyjaśnił również, że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na podstawie tego przepisu jest ten, kto wykaże związek pomiędzy sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością. Zaś istnienie interesu prawnego we wniesieniu skargi podlega badaniu przez sąd administracyjny. Nadto wskazano, że w niniejszej sprawie badając interes prawny skarżących we wniesieniu skargi na decyzję kasatoryjną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. Sąd stwierdził, iż skarżący nie posiadają interesu prawnego rozumianego jako istnienie związku między sferą ich indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem. Zdaniem Sądu w odniesieniu do zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, nie został wskazany żaden przepis prawa materialnego, procesowego lub ustrojowego, z którego można byłoby wywodzić uprawnienie lub obowiązek skarżących pozostający w związku z treścią zaskarżonej decyzji. Skarżący nie brali udziału jako strona w toku postępowania zakończonego decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r. oraz decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r. uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Sąd zwrócił także uwagę, że w postanowieniu z dnia [...] lipca 2008 r. wydanym po rozpoznaniu wynikłych w toku postępowania kwestii procesowych i przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego określił zakres stron postępowania. Organ ten stwierdził, że w niniejszym postępowaniu interes prawny wynikający z prawa własności do działek na których zrealizowano inwestycję posiadają A. i H.K., interes prawny wynikający z prawa zarządu do stanowiącej własność zarządu województwa małopolskiego drogi wojewódzkiej na której prowadzono w/w roboty budowlane posiada Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. oraz prokurator, który zgłosił swój udział w sprawie. Wskazał także, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a obszar oddziaływania zjazdu nie przekracza granic działek na których zjazd jest zrealizowany. Nadto zdaniem organu I instancji W.K. i K.K. nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym przedmiotowego zjazdu. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organów, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie zjazdu z uwagi na brak interesu prawnego. Wskazał także, że z ustaleń organów wynika, iż skarżący są właścicielami działek nr ew. D i E. Żadna z tych działek nie graniczy bezpośrednio z działkami na których położona jest zrealizowana inwestycja tj. z działkami o nr ew. A, B i C. Działka skarżących o nr ew. D jest oddzielona od działki inwestora nr C działką nr F będącą własnością T.C. Natomiast działka skarżących o nr ew. E znajduje się po przeciwnej stronie drogi wojewódzkiej nr X i nie jest położona naprzeciw działek inwestora nr B i nr C. W ocenie Sądu skarżący nie wskazali w jaki sposób budowa przedmiotowego zjazdu oddziaływuje na ich nieruchomość. Nadto Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów, iż lokalizacja przedmiotowego zjazdu pozostaje bez wpływu na wykonywanie prawa własności przez skarżących. Zaś przymiot strony przyznany skarżącym w postępowaniu prowadzonym w sprawie w trybie art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych tj. w sprawie zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu nie oznacza, że przymiot ten przysługuje skarżącym również w niniejszym postępowaniu. Wskazał także, że z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 855/04 wynika, iż przymiot strony skarżących oceniony został wyłącznie na potrzeby postępowania prowadzonego w trybie art. 29 ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiedli skarżący, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: - naruszenie przepisów postępowania - art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, iż skarżący nie posiadają w niniejszym postępowaniu legitymacji czynnej do wystąpienia ze skargą na skutek tego, iż brak po ich stronie interesu prawnego, przez co skarga przez nich wniesiona uległa oddaleniu. W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej wskazano, że zakwestionowany wyrok jest błędny i winien ulec uchyleniu. W pierwszej kolejności skarżący kasacyjnie wskazali, że trwający od dłuższego czasu spór, czy są stronami postępowań związanych z realizacją inwestycji na działkach sąsiednich w postaci stacji paliw i inwestycji jej towarzyszących, rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w wyroku z dnia 15 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA/Kr 1612/02, stwierdził, iż winni oni posiadać status strony we wskazanych wyżej postępowaniach. Nadto skarżący kasacyjnie wskazali, że wprawdzie aktualnie nie graniczą bezpośrednio z działką inwestora, jednakże jest to jego celowe działanie. Bowiem pierwotnie wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu miał dotyczyć właśnie działki nr G. Następnie wniosek ten został cofnięty, a po miesiącu ponownie złożono wniosek o identycznej treści, z tą tylko różnicą, że uwzględniał dokonany w międzyczasie podział działki nr G na działki nr C i B. Zdaniem skarżących kasacyjnie w sprawie tej istotny jest podział tej działki. Z pierwotnej działki nr G wydzielono działkę nr C o powierzchni 42 x 34 m2 oraz działkę nr F o powierzchni 3 x 7 m2 stanowiącą w istocie przygraniczny pas gruntu przebiegający pomiędzy działkami nr D i C. Następnie działka nr F została zbyta na rzecz osoby trzeciej. Nadto skarżący kasacyjnie zacytowali fragment orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA/Kr 1612/02, w którym stwierdzono, że sztuczne wydzielenie pasa gruntu nie może powodować zmiany statusu prawnego w postępowaniu właścicieli działki nr D. Zdaniem skarżących kasacyjnie wywody te są aktualne i w niniejszej sprawie, a skarżący nadal posiadają interes prawny, a zatem winni oni występować w niniejszej sprawie w charakterze strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W tej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowego nie wystąpiły. Tym samym należało rozpoznać sprawę w ramach zgłoszonych zarzutów kasacji. Te zaś w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie. Skarga kasacyjna zawiera zaś zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji nieprzyznanie skarżącym statusu strony w postępowaniu dotyczącym rozbiórki utwardzenia terenu wykonanego jako budowa na istniejącym zjeździe indywidualnym, zjazdu publicznego do stacji paliw na działkach nr A, B, C obr. B. Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy skarżący W. i K.K. mogą być uznani za stronę postępowania w sprawie dotyczącej rozbiórki utwardzenia wykonania terenu jako budowy na istniejącym zjeździe indywidualnym, zjazdu publicznego do stacji paliw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji, iż skarżący nie mają interesu prawnego w postępowaniu rozbiórkowym dotyczącym ww. zjazdu publicznego do stacji paliw. Przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Przepis ten konstruuje pojęcie legitymacji skargowej. Natomiast przepisem ogólnym, określającym kto posiada legitymację strony w postępowaniu administracyjnym jest art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie dominuje zdecydowanie pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony (zob. wyrok NSA z 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1012/04; z 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 837/05; z 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1828/06; z 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1043/10). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw (wyrok NSA z 9 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 310/05). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi, bowiem nie istnieje związek między nakazaniem rozbiórki przedmiotowego zjazdu, a faktem posiadania przez skarżących nieruchomości w ich sąsiedztwie – w tym bowiem skarżący upatrują swojego interesu prawnego. Nie wskazują oni przy tym w jaki sposób przedmiotowy zjazd z drogi publicznej ten interes narusza i nie opierają swoich twierdzeń o przepisy prawa materialnego. Treść art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przysługującego przymiotu strony postępowania - ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego. Zgłaszając zatem w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. należy wskazać dodatkowo przepis prawa materialnego, z którego wprost wywodzi się interes prawny (wyrok NSA z 12 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 401/07). W niniejszej sprawie skarżący nie wskazują na jakakolwiek normę prawa materialnego, która uzasadniałaby ich interes prawny w sprawie o rozbiórkę przedmiotowego zjazdu. Wskazują natomiast na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt II SA/Kr 1612/02, w którym Sąd ten oceniał w ramach sądowej kontroli legalności ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. w przedmiocie nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie stacji paliw płynnych o 2-3 zbiornikach podziemnych o łącznej poj. 50 tyś. litrów i stanowiskiem tankowania gazem propan-butan o 2 zbiornikach naziemnych. W motywach tego wyroku ww. Sąd przyznając skarżącym przymiot strony w tym postępowaniu nieważnościowym uznał, że byli oni uprawnieni do inicjowania postępowania nieważnościowego i brania w nim udziału a fakt, iż ich działka nr D nie graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji nie przesądza o braku interesu prawnego, co było podnoszone przez inwestorów. Sąd wskazał również na okoliczności związane z dokonaniem podziału działki nr G, która pierwotnie graniczyła z działką skarżących nr D, lecz na użytek postępowania o ustalenie warunków zabudowy została podzielona na działki o nr C i F, a następnie ta ostatnia zbyta została na rzecz innej osoby. Zatem przyjęto, że takie sztuczne wydzielenie działki na rzecz konkretnego postępowania nie może powodować zmiany statusu strony w postępowaniu właścicieli działki nr D. Ta właśnie argumentacja została przywołana na uzasadnienie przyznania skarżącym statusu strony postępowania w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym nakazu rozbiórki zjazdu z drogi publicznej. Nie budzi zaś wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że argumentacja przyjęta za podstawę wyroku w innej sprawie, którego przedmiot jest całkowicie odmienny, w żadnym wypadku nie może stanowić podstawy do uznania skarżących za stronę przedmiotowego postępowania. Brak jest podstaw do stosowania jakiejkolwiek analogii pomiędzy sprawą dotyczącą postępowania nieważnościowego w sprawie warunków zabudowy dla stacji paliw, a postępowaniem dotyczącym nakazu rozbiórki zjazdu z drogi. Niewątpliwie w każdej sprawie należy zawsze indywidualnie ustalać strony postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, jak przecież trafnie wskazano to w motywach zaskarżonego wyroku, ustalono strony postępowania w sprawie spornej rozbiórki. Organ administracji stwierdził, że w niniejszym postępowaniu interes prawny wynikający z prawa własności do działek na których zrealizowano inwestycję posiadają A. i H.K., interes prawny wynikający z prawa zarządu do stanowiącej własność zarządu województwa małopolskiego drogi wojewódzkiej na której prowadzono w/w roboty budowlane posiada Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. oraz prokurator, który zgłosił swój udział w sprawie. Dlatego też wobec ustalenia w sposób prawidłowy stron postępowania w niniejszej sprawie skarżącym nie doręczano zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej, gdyż nie przyznano im takiego statusu. Natomiast w przedmiotowym postępowaniu rozbiórkowym możliwe jest także, aby obok właściciela działki, na której wykonano samowolny zjazd oraz Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. i prokuratora, który zgłosił swój udział, uznanie za stronę właścicieli nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z obiektem, którego dotyczy rozbiórka w sytuacji, gdyby przedmiotowy zjazd został wybudowany z naruszeniem przepisów regulujących dopuszczalne odległości między obiektami oraz granicami nieruchomości sąsiednich. Przedmiotowy zjazd jednak nie narusza własności działek skarżących, a to nr D, E, a nadto ustalono, iż nie sąsiadują nawet bezpośrednio z terenem samowoli, a to działkami nr A, B i C, dlatego też nie można uznać skarżących za stronę przedmiotowego postępowania. Jak wynika z analizy akt sprawy skarżący są niewątpliwie zainteresowani tym, aby wobec przedmiotowego zjazdu publicznego do stacji paliw zrealizowanego samowolnie, jak ustalił organ I instancji, został wydany nakaz rozbiórki, lecz posiadają oni w tej sprawie wyłącznie interes faktyczny, a ten nie tworzy legitymacji procesowej. Skarżący nie mają bowiem własnego interesu w przedmiotowej sprawie rozstrzyganej w oparciu o przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane. Jedynie informacyjnie zaznaczyć należy, że skoro w niniejszym postępowaniu udział swój zgłosił prokurator jako rzecznik praworządności i jest stroną tego postępowania to stanowi to gwarancję, iż podejmowane decyzje w tej sprawie będą poddawane wnikliwej analizie w celu zapewnienia wydania ich w zgodzie z prawem. Dotychczasowe rozważania prowadzą do wniosku, iż skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło