I SA/Rz 13/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 lutego 2013 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o udzielenie interpretacji w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...], 2) określa, że postanowienia wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej "A" sp. z o.o. w D. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego . Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r., nr [...], Minister Finansów odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w D. (dalej: Spółka), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa w zakresie ustalenia sposobu zidentyfikowania odbiorcy lub odbiorców odsetek, a w konsekwencji ustalenia podstawy opodatkowania oraz właściwej stawki podatku "u źródła" w odniesieniu do odsetek wypłacanych na rzecz Lidera na podstawie umowy cash poolingu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy Spółka zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej, formułując pytanie następującej treści: w jaki sposób powinna zidentyfikować odbiorcę lub odbiorców odsetek od kwot środków pieniężnych udostępnionych przez Lidera w ramach systemu cash poolingu, jak ustalić podstawę opodatkowania oraz właściwą stawkę podatku "u źródła" w odniesieniu do odsetek wypłacanych przez nią na rzecz Lidera na wypadek przyjęcia, że nie należą się one Liderowi. Z przedstawionego we wniosku opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Spółka ma zamiar przystąpić do wielostronnej umowy cash poolingu, a tym samym stać się uczestnikiem tego systemu, w którym rolę Lidera ma pełnić "B" S. A. z siedzibą w L. Platforma bankowa, którą posługuje się grupa uczestników systemu jest obsługiwana na podstawie odrębnej umowy cash sweep przez "C" z siedzibą w N. Faktyczne działanie systemu cash poolingu będzie polegało na zautomatyzowanych transferach sald dodatnich istniejących na rachunkach uczestników systemu na rachunek Lidera, natomiast w przypadku wystąpienia sald ujemnych na rachunkach podstawowych uczestników następować będzie automatyczne przekazanie środków pieniężnych z rachunku nadrzędnego Lidera na rachunki uczestników, w tym na rachunek wnioskodawcy, w kwotach niezbędnych do osiągnięcia zerowego bilansu na tych rachunkach. Przekazywanie środków pieniężnych w ramach systemu jest procesem zautomatyzowanym i wykonywane będzie bez odrębnej decyzji uczestników w zakresie transferu środków z rachunków podstawowych lub na rachunki podstawowe. Lider będzie prowadził dla Spółki oddzielny rachunek - rachunek pomocniczy cash pool – odzwierciedlający na bieżąco saldo przepływów pieniężnych, wykonywanych w ramach funkcjonowania systemu cash poolingu; codziennie też będzie informować spółkę o saldzie na jej rachunku, dzięki czemu spółka będzie mogła w dowolnej chwili obliczyć odsetki przypadające jej od Lidera lub należne Liderowi za udostępnienie środków pieniężnych, w sytuacji wystąpienia ujemnego salda na rachunku podstawowym Spółki. Odsetki będą rozliczane pierwszego dnia roboczego miesiąca następującego po zakończeniu danego miesiąca kalendarzowego. Jeżeli Spółka lub Lider będą zobowiązani do potrącenia lub pobrania podatku od odsetek, przypadających do zapłaty drugiej stronie (Liderowi) w związku z udostępnieniem środków finansowych, strona wypłacająca odsetki wypełni i niezwłocznie przekaże drugiej stronie urzędowy formularz, zaświadczenie lub dokument potwierdzający fakt pobrania i odprowadzenia stosownego podatku u źródła. Zdaniem Spółki, nie ma ona możliwości zidentyfikowania innych niż Lider odbiorców odsetek, przyjęcia innej podstawy opodatkowania aniżeli łączna kwota wypłaconych odsetek, a także innej niż 10% stawka podatku " u źródła". Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że realizacja postanowień umowy cash poolingu uniemożliwia ustalenie, którzy konkretnie uczestnicy tej umowy i w jakich kwotach wypłacili środki na rachunek docelowy i w jakich proporcjach z łącznej kwoty zgromadzonej na rachunku docelowym Lider przelał te środki na pokrycie ujemnego salda na rachunku źródłowym Spółki. Niemożliwe w związku z tym będzie zindywidualizowanie ewentualnego kręgu podmiotów innych niż Lider, na rzecz których Spółka mogłaby być zobowiązana do zapłaty odsetek w odniesieniu do ustalonej kwoty finansowania pochodzącego od danego uczestnika. W dalszej kolejności wskazuje na kolejne utrudnienia związane z przyjęciem takiego rozwiązania. Stąd też zwróciła się do organu o wskazanie, w jaki sposób powinna zidentyfikować odbiorcę lub odbiorców odsetek, podstawę opodatkowania i stawkę podatku. Odmawiając wszczęcia postępowania organ stanął na stanowisku, że ustalenie sposobu zidentyfikowania odbiorcy odsetek dotyczy elementu opisu zdarzenia przyszłego, a zatem nie może być przedmiotem interpretacji indywidualnej. Ponadto dodał, że nie jest możliwe wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podstawy opodatkowania i stawki podatku bez informacji, na rzecz rezydenta jakiego państwa przedmiotowe odsetki zostaną wypłacone. Swoje stanowisko organ podtrzymał również w postanowieniu utrzymującym w mocy postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012r. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Spółka złożyła do tutejszego Sądu skargę zarzucając naruszenie art. 165a § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.), przez nieuzasadnioną odmowę wszczęcia postępowania, pomimo braku przyczyny uniemożliwiającej wszczęcie postępowania, art. 14b § 1 w zw. z art. 14 b § 3 O.p., przez odmowę wszczęcia postępowania pomimo tego, że wniosek zawierał wszystkie wymagane przepisami prawa elementy oraz art. 14 c § 1 i § 2 O.p., przez brak oceny stanowiska skarżącej. W świetle powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu dotyczącym naruszenia art. 165a § 1 O.p. wskazała, że postanowienie takie znalazłoby uzasadnienie jedynie w sytuacji, gdy wszczęciu postępowania sprzeciwiałby się przepis bądź przepisy prawa, gdy w sprawie wszczęto już postępowanie czy została wydana decyzja. Natomiast odmowy wszczęcia nie może uzasadniać przekonanie organu o bezzasadności żądania z przyczyn merytorycznych. Takie bowiem rozstrzygnięcie, jak wskazuje dalej Spółka, uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie sprawy oraz stanowi ograniczenie prawa do procesu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na argumenty prezentowane w dotychczas zajmowanym stanowisku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - dalej: ustawa p.p.s.a - przez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Trafny jest w szczególności zarzut naruszenia art.165a § 1 Ordynacji podatkowej, przez jego nieuzasadnione zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W niniejszej sprawie z żądaniem wszczęcia postępowania wystąpiła skarżąca Spółka, która - co nie było kwestionowane - jest stroną przedmiotowego postępowania. Wniesione przez nią żądanie dotyczyło wydania interpretacji indywidualnej w zakresie przepisów prawa podatkowego. Kwestią sporną jest zatem istnienie "innych przyczyn", o których mowa w art.165a Ordynacji podatkowej, a które stały na przeszkodzie wszczęciu postępowania. W doktrynie za te inne przyczyny uznaje się następujące sytuacje : - brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, - w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, - w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna) (por. B. Adamiak (w:) Ordynacja podatkowa Komentarz 2012, "UNIMEX" s. 757-758). W ocenie Sądu, żadna z takich przyczyn nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, a Minister Finansów błędnie zastosował art.165a § 1 Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że użyte w art. 165a Ordynacji podatkowej wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2012r. sygn. akt II FSK 1250/10, LEX nr 1131068). W niniejszej sprawie organ interpretacyjny na istnienie takich przepisów nie wskazał. Stwierdził natomiast, że pytanie dotyczące sposobu zidentyfikowania odbiorcy odsetek w umowie cash poolingu jest w istocie elementem opisu zdarzenia przyszłego, a to, kto jest odbiorcą tych odsetek powinno wynikać z umowy. Zdaniem organu, na przeszkodzie wydania interpretacji stał również brak wiedzy, na rzecz rezydenta jakiego państwa odsetki będą wypłacane. W ocenie Sądu, stanowisko organu, że pytanie dotyczące sposobu zidentyfikowania odbiorcy (odbiorców) odsetek dotyczy elementu opisu stanu faktycznego i nie może być przedmiotem interpretacji, jest bezpodstawne. Skarżąca pytała bowiem o wskazanie, w jaki sposób powinna - w przedstawionym stanie faktycznym - zidentyfikować odbiorcę lub odbiorców odsetek, ustalić podstawę opodatkowania i stawkę podatku w odniesieniu do odsetek wypłacanych przez Wnioskodawcę na rzecz Lidera w umowie cash poolingu. Trzeba bowiem mieć na względzie fakt wydania przez Ministra Finansów interpretacji (w zakresie pyt.1), w której uznano, że Lider nie jest właścicielem odsetek w opisanej umowie cash poolingu - wbrew stanowisku skarżącej Spółki. W tej sytuacji organ powinien konsekwentnie udzielić odpowiedzi na pytanie o to, w jaki sposób skarżąca ma zidentyfikować właściciela odsetek i obliczyć należny podatek. Nawet jeżeli pytanie skarżącej nie zawierało wszystkich elementów stanu faktycznego potrzebnych do udzielenia odpowiedzi, to brak było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania. W takiej sytuacji zasadnym byłoby rozważenie, czy wniosek o udzielenie interpretacji indywidualnej spełnia wymogi określone w art.14b § 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem składający wniosek zobowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Jeśli okaże się, że wniosek powyższych wymogów nie spełnia, to wówczas organ wydaje postanowienie w sprawie pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art.14g §1 i § 3 O.p.). Jednakże wydanie takiego postanowienia powinno być poprzedzone wezwaniem wnioskodawcy do uzupełnienia lub poprawienia wniosku, zgodnie z treścią art.169 § 1 w zw. z art.14 h Ordynacji podatkowej. Wobec tego pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia może nastąpić dopiero wówczas, gdy wnioskodawca nie uzupełni lub nie poprawi wniosku w wyznaczonym terminie. Należy zauważyć, że Minister Finansów powołał w zaskarżonym postanowieniu przepis art.14 g § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej, ale rozstrzygnięcie - utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania - nie odpowiadało treści powołanych norm. W związku z powyższym uznać należy, że oba postanowienia Ministra Finansów w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o udzielenie interpretacji indywidualnej naruszają przepis art.165a § 1 Ordynacji podatkowej, przez jego błędne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł jak sentencji wyroku, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy p.p.s.a. Zgodnie z art. 200 i art.205 § 2 ustawy p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącej Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego, na który składają się: uiszczony wpis od skargi w kwocie 100,00zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240,00zł – na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...). Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.