VIII SA/Wa 818/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu podatku od nieruchomości oddala skargę. 1.1. Decyzją z [...] sierpnia 2012 r., po rozpatrzeniu odwołania A.R. (dalej: "skarżący"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "SKO", "Kolegium" lub "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: "Prezydent R." lub "organ I instancji") z [...] maja 2012 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie [...] zł za okres od stycznia do marca 2012 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę ([...] zł) w formie pomocy de minimis. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało między innymi przepisy art. 67a § 1 pkt 3 oraz § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op"). 1.2. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że skarżący [...] kwietnia 2012 r. wystąpił z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych i odsetek za zwłokę poprzez ich umorzenie. Powołał się na trudną przejściową sytuację finansową placówki związaną ze zmniejszeniem dotacji na działalność statutową, spadkiem przychodów z działalności gospodarczej, wzrostem kosztów realizacji zadań statutowych z uwagi na wzrost cen rynkowych, spadkiem przychodów z działalności usługowej, konieczność przeprowadzenia remontu budynków oraz brak możliwości pozyskania sponsorów. 1.3. Odmawiając umorzenia zaległości podatkowych i odsetek organ I instancji stwierdził brak podstaw do zastosowania ulgi, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3. Nie wystąpiły bowiem przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Zdaniem organu I instancji, powołane we wniosku okoliczności nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż nie noszą cech wyjątkowości. 2. W odwołaniu skarżący wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości. Zarzucił organowi I instancji, że niewłaściwie dokonał analizy jego wniosku. W ocenie autora odwołania, wniosek jest uzasadniony wyjątkową sytuacją w jakiej znajduje się skarżący. Powołał nowe wyjątkowe okoliczności, tj. koszty homologacji międzynarodowej [...] dla toru [...] oraz drastyczne zmniejszenie dotacji na działalność statutową. 3. SKO, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, powołało się na wyjątkowy charakter instytucji umorzenia zaległości podatkowych. Wskazało przy tym na uznaniowy charakter tego rodzaju decyzji. Nie dopatrzyło się wystąpienia przesłanki ważnego interesu publicznego, czy też ważnego interesu podatnika, wskazanych w art. 67a § 1 pkt 3 Op. Powtórzyło za organem I instancji, że sytuacja skarżącego nie nosi cech wyjątkowości, zaś trudności w realizacji jego zadań statutowych nie mogą zostać zrekompensowane poprzez udzielenie ulgi podatkowej. Uznało, że na skarżącym spoczywał obowiązek zabezpieczenia w planie finansowym środków na realizację zadań statutowych. Z tych względów zasadnie odmówiono skarżącemu umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami. Dodatkowo organ odwoławczy zauważył, że w przypadku skarżącego korzysta on cyklicznie z różnego rodzaju ulg podatkowych. W roku 2011 wydano pięć decyzji w tym przedmiocie. W ocenie Kolegium, skarżący notorycznie wnioskuje o ten rodzaj pomocy. Zatem jego sytuacja nie jest wyjątkowa, zaś próba wspierania jego kondycji finansowej poprzez uzyskiwanie tych ulg nie może zasługiwać na aprobatę. 4.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] września 2012 r. wniósł zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Występując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, autor skargi postawił przeciwko niej zarzuty naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 Op poprzez przyjęcie, że przepis ten znajduje zastosowanie jedynie w przypadkach, gdy sytuacja podatnika jest wynikiem zdarzeń losowych od niego niezależnych i wysoce uciążliwych. 4.2. W uzasadnieniu skargi, jej autor częściowo powtórzył argumentację zaprezentowaną uprzednio w odwołaniu. Zauważył, że jego działalność w formie stowarzyszenia stawia go w uprzywilejowanej sytuacji, jako że realizuje on zadania publiczne określone w przepisach stosownych ustaw. Czyli działa w szeroko rozumianym interesie publicznym na rzecz mieszkańców R., regionu i M. Organy w sposób niewystarczający dokonały analizy charakteru jego działalności. Pominęły przy tym istotną okoliczność, że jest organizacją działającą non profit. Wszelkie środki finansowe pozyskiwane głównie od swoich członków przeznacza w całości na działalność statutową, której wysokich kosztów Kolegium nie przeanalizowało. W konsekwencji, zdaniem skarżącego jego wniosek o zastosowanie ulgi w tym przypadku jest w pełni uzasadniony. 4.3. Odpowiadając na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. 5. W piśmie procesowym z [...] lutego 2013 r., które zostało złożone w trakcie rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie, skarżący powtórzył zasadnicze elementy swojej dotychczasowej argumentacji i powołał nowe okoliczności faktyczne potwierdzające jego stanowisko odnośnie wystąpienia obu przesłanek przewidzianych w art. 67a § 1 pkt 3 Op. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 6.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). 6.2. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji. 7.1. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 67a § 1 pkt 3 Op. Z treści tego przepisu wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja wydana w tym trybie ma charakter uznaniowy. To zaś oznacza, że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Od decyzji organu zależy bowiem, czy uzna on, że w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jednocześnie ich wystąpienie nie determinuje pozytywnej decyzji organu podatkowego. Jest on bowiem uprawniony, ale nie zobowiązany, do rozważenia, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość może być umorzona. 7.2. Kontroli Sądu poddana została więc decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego. Określając przesłanki umorzenia zaległości podatkowych ustawodawca użył zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", które odsyłają do systemu ocen pozaprawnych. Przesłanek tych nie należy sobie przeciwstawiać. Spełnienie jednej z tych przesłanek umożliwia organowi udzielenie wnioskodawcy pomocy. Zauważyć przy tym należy, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, a nie zwalnianie podatników z tego obowiązku. Ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej, nie można zatem utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeciwnie, przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Umorzenie zaległości podatkowych (odsetek) uzasadnione będzie zasadniczo w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania. 7.3. W sprawie niniejszej Kolegium przyjęło, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Op, uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych. Sytuacja skarżącego nie jest przy tym na tyle wyjątkowa, aby konieczne było umorzenie jego kolejnych zaległości z tytułu od nieruchomości. Skarżący twierdzi, że wystąpiły obie przesłanki wymienione w art. 67a § 1 pkt 3 Op. 8.1. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Organy trafnie, działając w ramach uznania administracyjnego, odmówiły skarżącemu umorzenia przedmiotowych zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za wskazany okres wraz z należnymi odsetkami. Skarżący nie wykazał zaś, że wystąpiły takie okoliczności faktyczne, które powodowałyby konieczność umorzenia po raz kolejny jego zaległości podatkowych. Jak słusznie wywiodły organy, wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych nie stanowi forma organizacyjna skarżącego (stowarzyszenie), którego działalność nie jest nastawiona na zysk (non profit). Ustawodawca nie przewidział tego rodzaju ulgi podatkowej dla podmiotów realizujących zadania publiczne w ramach działalności non profit. Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że umorzenie zaległości podatkowych skarżącego nie może stanowić formy dofinansowania jego działalności statutowej. Tym bardziej, że jak słusznie zauważył organ odwoławczy, trudna sytuacja finansowa skarżącego nie jest jednak na tyle wyjątkowa, aby po raz kolejny rezygnować z należności publicznoprawnych. Dlatego zaskarżonej decyzji nie sposób postawić skutecznie zarzutu dowolności. Wady uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która nie zawiera odniesienia się do strat skarżącego w kontekście jego ważnego interesu, nie są zaś na tyle istotne, aby wyeliminować ją z obrotu prawnego. Tym bardziej, że Kolegium wskazało, że skarżący w sposób trwały nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań w podatku od nieruchomości. 8.2. Reasumując, zdaniem Sądu brak jest wystarczających podstaw, o których mowa w przepisach art. 145 § 1 u.p.p.s.a., do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy w sposób wystarczający do wydania decyzji, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Op. Kolegium uzasadniło swoją decyzję w sposób zasadniczo trafny. Z akt sprawy wynika, że sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna, gdyż generował straty za lata 2010 – 2011, ale stan aktywów i pasywów na [...] grudnia 2011 r. był identyczny. Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia wywiązywanie się ze wszystkich zobowiązań. Argumentacja skarżącego wskazuje na to, że wywiązuje się ze swoich zobowiązań prywatnoprawnych. Umorzenie zaległości podatkowych ma zaś zastąpić zmniejszenie dofinansowania jego działalności statutowej przez Prezydenta R. Dlatego organy miały prawo uznać, że skarżący nie wykazał, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Op. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej oparta jest na uznaniu administracyjnym, z istoty którego wynika, że pozostawienie organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych (zob. wyrok NSA z 26 lipca 2011 r., II FSK 425/10; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA", adres: www.cbois.nsa.gov.pl). Organ nie ma obowiązku prawnego umorzenia zaległości podatkowych nawet w przypadku ustalenia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" (zob. wyrok NSA z 9 marca 2012 r., II FSK 1717/10; CBOSA lub Lex nr 1137575). 9. Zarzuty skargi, w świetle powołanych wyżej okoliczności, Sąd uznał za chybione. Kolegium nie naruszyło art. 67a § 1 pkt 3 Op w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Sytuacja finansowa skarżącego, aczkolwiek obecnie trudna, nie powoduje konieczności umorzenia przedmiotowych zaległości podatkowych. Skarżący wywiązuje się bowiem ze swoich zobowiązań prywatnoprawnych i inwestuje w swój rozwój. Czyli obiektywnie rzecz biorąc istnieje po jego stronie możliwość uregulowania przedmiotowych zaległości podatkowych w niedalekiej przyszłości. Tym bardziej, że skarżący regularnie występuje o umorzenie zaległości podatkowych, a jego wnioski za 2011 r. były rozpatrywane pozytywnie. Uchybienia organów podatkowych dotyczące sposobu uzasadnienia ich decyzji (naruszenie art. 210 § 4 Op), nie mają zdaniem Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.