IV SA/Po 1008/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska ( spr ) WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 lutego 2013 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] przyznającej H. R. pomoc finansową w formie zasiłku celowego na rachunek za gaz w kwocie 100 zł. Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła H. R. wskazując, że powyższa decyzja jest odpowiedzią na jej odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] odmawiającej pomocy na opłacenie czynszu za październik 2011 r. Skarżąca podniosła, że przedmiotowa decyzja dotyczy zupełnie innej sprawy niż wskazuje organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta przyznającej skarżącej pomoc finansowa w formie zasiłku celowego na rachunek za gaz. W pierwszej kolejności wskazać należy, że istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, wyrażoną w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako "Kpa"), jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy ma zatem obowiązek realizacji zasady prawdy obiektywnej, przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i wydania orzeczenia według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swej decyzji. Podkreślić jednak należy, iż postępowanie odwoławcze jest oparte na zasadzie skargowości. Organ II instancji nie może nigdy działać z urzędu. Postępowanie odwoławcze może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej – wniesienia odwołania. Nigdy nie może być wszczęte z urzędu. Decyzja organu odwoławczego wydana bez odwołania strony (innego podmiotu działającego na prawach strony) jest nieważna z przyczyn rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Częściowa modyfikacja tej zasady występuje tylko w art. 137 k.p.a., gdzie organ odwoławczy może nie uwzględnić cofnięcia odwołania ze względu na pozostawienie decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Pogląd powyższy znajduje swoje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 17 maja 2011 r., I OSK 113/11 i z 21 maja 2007 r., I OSK 556/06, wyrok WSA w Rzeszowie z 18 czerwca 2008 r., II SA/Rz 77/08 i inne, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Wobec powyższego stwierdzić należy, że tylko wniesienie odwołania powoduje wszczęcie postępowania odwoławczego, a co za tym idzie możliwość wydania przez organ odwoławczy orzeczenia. Bez wniesienia środka zaskarżenia organ odwoławczy nie ma kompetencji do rozpoznawania sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że rozpoznając wnioski skarżącej o przyznanie pomocy finansowej Prezydent Miasta, jak wynika to z akt sprawy (pisma MORP do SKO z dnia [...] lutego 2012 r., skargi) wydał następujące trzy decyzje: - z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] odmawiającej pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie czynszu za październik 2011 r., - z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] odmawiającej pomocy w formie zasiłku celowego na opłatę zadłużenia za czynsz za VII, VIII, IX, XI, XII.2011 oraz za czynsz bieżący za I i II.2012 r. - z dnia [...]stycznia 2012 r., nr [...] przyznającej pomoc finansową w formie zasiłku celowego na rachunek za gaz w kwocie 100 zł, Wszystkie decyzje zostały doręczone jedną przesyłką, co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 83 akt administracyjnych). Jak wynika z treści odwołania oraz z treści pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] lutego, znak [...] (k. 90 akt administracyjnych) skarżąca złożyła odwołanie wyłącznie od decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...]. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie zaskarżyła decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] przyznającej pomoc finansową w formie zasiłku celowego na rachunek za gaz w kwocie 100 zł, co skutkuje uznaniem, iż powyższa decyzja stała się ostateczna. Wobec powyższego stwierdzić należy, że organ rozpoznając sprawę zakończoną decyzją ostateczną dopuścił się rażącego naruszenia art. 15 i 16 Kpa oraz art. 138 Kpa, ponieważ prowadził postępowanie odwoławcze z urzędu, co stoi w sprzeczności z zasadą skargowości, a ponadto rozpoznawał sprawę już poprzednio rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 2 Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 3 Kpa orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, ponieważ art. 152 Ppsa odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy lub zakazy, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Cechy tej nie mają z kolei akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). Z uwagi zatem na charakter prawny uchylonego aktu organu administracji, który to akt nie wiąże się z nałożeniem na stronę jakiegokolwiek obowiązku, bądź przyznaniem uprawnienia, uznać należy, iż jako taki nie nadaje się on do wykonania.