I OSK 1035/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska (spr.) sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1665/12 w sprawie ze skargi E. G. na niewykonanie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2370/11 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od E. G. na rzecz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1665/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. G. na niewykonanie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2370/11 wymierzył Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że w skardze na newykonanie przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2370/11 E. G. wskazywała, iż w dniu 2 czerwca 2011 r. złożyła do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego równoważność nadanego węgierskiego tytułu naukowego habilitált doktorrá z polskim tytułem naukowym profesora lub stopniem naukowym doktora habilitowanego z uwagi na wskazywane we wniosku nowe okoliczności sprawy to jest umowę pomiędzy rządami Niemiec i Węgier. Podjęte w tej sprawie przez organ rozstrzygnięcia zostały uchylone wskazanym wyżej prawomocnym wyrokiem. W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie określił wytyczne, co do dalszego załatwienia sprawy. Pismami z dnia 10 maja 2012 r. oraz późniejszymi pismami skarżąca wzywała organ do wykonania powyższego wyroku. Organ przeprowadził postępowanie w sprawie, jednakże do dnia wniesienia skargi nie wydał rozstrzygnięcia. Skarżąca poza wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny w związku z jego bezczynnością w wykonywaniu wyroku domagała się także: "orzeczenie o istnieniu uprawnienia i obowiązku wydania mi przez organ zaświadczenia o równoważności nadanego mi tytułu naukowego habilitált doktorrá z polskim stopniem naukowym doktora habilitowanego lub tytułem naukowym profesora; nakazanie Ministrowi wydania mi zaświadczenia o równoważności nadanego mi tytułu naukowego habilitált doktorrá z tytułem naukowym profesora lub stopniem naukowym doktora habilitowanego nadawanymi w Rzeczypospolitej Polskiej w ustawowym terminie". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ewentualnie umorzenie postępowania. Organ podniósł, że w związku z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2370/11 skarżąca sprecyzowała żądanie zawarte we wniosku dniu 2 czerwca 2011 r. W piśmie z dnia 22 maja 2012 r. organ zażądał ostatecznego sprecyzowania tego zagadnienia, co skarżąca uczyniła w piśmie z dnia 10 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 18 czerwca 2012 r. skarżąca została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu 2 lipca 2012 r. i w dniu 11 lipca 2012 r. skarżąca zgłosiła uwagi do protokołu. W związku z zarzutami zawartymi w uwagach do protokołu organ zwrócił się do Węgierskiego Centrum Równoważności Wykształcenia i Informacji z prośbą o wskazanie, czy habilitált doktor uznawany jest na Węgrzech za stopień naukowy bądź tytuł naukowy. W dniu 20 lipca 2012 r., drogą elektroniczną, Węgierskie Centrum Równoważności Wykształcenia i Informacji udzieliło odpowiedzi. O czym organ poinformował skarżącą pismem z dnia 31 lipca 2012 r., w którym to piśmie wskazano na możliwości pisemnego ustosunkowania się do ww. korespondencji, co skarżąca uczyniła w piśmie z dnia 20 sierpnia 2012 r. i jednoczenie w dniu 16 sierpnia 2012 r. wniosła skargę na bezczynność organu w wykonywaniu wyroku sądu administracyjnego. W ocenie organu sprawa była prowadzona prawidłowo. Wyrok z dnia 13 marca 2012 r. doręczony został organowi w dniu 24 maja 2012 r., zaś wniosek skarżącej o wykonanie wyroku został przesłany do organu pismem z dnia 10 maja 2012 r. O prawidłowym działaniu organu świadczą wyżej wskazane daty pism stanowiących korespondencję skarżącej i organu, jak również konieczność zachowania terminów związanych z prawem skarżącej do zapoznania się z aktami postępowania. Nie można zatem mówić o bezczynności czy opieszałości organu w zakresie wykonania wyroku sądu administracyjnego. Nadto w dniu 10 września 2012 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydał postanowienie odmawiające wydania E. G. zaświadczenia o uznaniu tytułu habilitált doktor uzyskanego w Republice Węgierskiej za równoważny z nadawanym w Rzeczypospolitej Polskiej tytułem naukowym profesora lub stopniem naukowym doktora habilitowanego. Organ wskazał, iż na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 października 2012 r. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ przytoczył motywy powyższych rozstrzygnięć oraz przyczyny dla których odmówił wnioskowi skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w zakresie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2370/11 oraz żądanie wymierzenia organowi grzywny, co do swojej istoty są zasadne. Za wykraczające zaś poza zakres przedmiotu niniejszej sprawy, Sąd uznał pozostałe żądania skarżącej, które dotyczą merytorycznych zastrzeżeń, co do rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 2 czerwca 2011 r. oraz polemiki z organem, co do rozumienia posiadanego przez skarżącą węgierskiego tytułu habilitált doktor i jako takie mogą stanowić przedmiot rozpatrzenia przez sąd administracyjny w skardze na konkretne rozstrzygnięcia organu (tu na ostateczne postanowienie z dnia 21 października 2012 r.). Sąd podniósł, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2370/11 uprawomocnił się w dniu 5 maja 2012 r. W dniu 24 maja 2012 organ otrzymał akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem i jego pisemnym uzasadnieniem. Istotnie wcześniej, w dniu 10 maja 2012 r. skarżąca wezwała organ do wykonania wyroku, jednocześnie realizując w tym piśmie zakreślony przez sąd administracyjny obowiązek wyjaśnienia istoty swojego wniosku z dnia 2 czerwca 2011 r. Sąd podkreślił, iż pismo z dnia 10 maja 2012 r. skarżąca złożyła po uprawomocnieniu się wyroku, a nadto w następnych licznych pismach, kierowanych do organu już po otrzymaniu przez organ z sądu administracyjnego akt sprawy, skarżąca permanentnie dopominała się o załatwienie sprawy. Zatem, w ocenie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie, w tym materiale faktycznym, nie można uznać, aby wniesiona po upływie blisko trzech miesięcy od daty otrzymania przez organ z sądu administracyjnego akt sprawy była przedwczesna i niepoprzedzona żądaniami załatwienia sprawy (art. 154 § Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarżąca żądając załatwienia sprawy, miała prawo wnosić o załatwienie jej zgodnie ze swoim żądaniem. Zgodnie z zakreślonym w przepisie art. 35 § 3 Kpa organ powinien załatwić niniejszą sprawę w terminie nie później niż jednego miesiąca. Jednakże w sprawie doskonale znanej organowi z poprzednich postępowań administracyjnych oraz mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku z dnia 13 marca 2012 r., w ocenie Sądu trudno uznać niniejszą sprawę za szczególnie skomplikowaną – jakkolwiek i ten termin także został przez organ przekroczony. W przypadku niemożności załatwienia jej w tym terminie należało wyznaczyć dodatkowy termin, wskazując na stosowne przyczyny opóźnienia (art. 36 Kpa ). Tego obowiązku organ także nie wykonał. Do dnia wniesienia skargi na bezczynność organu to jest do dnia 17 sierpnia 2012 r. (wpływ do organu przedmiotowej skargi), organ pozostawał w bezczynności, albowiem ani nie wydał w zakreślonym terminie rozstrzygnięcia sprawy, ani nie przedłużył tego terminu stosownie do treści art. 36 Kpa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie: 1. prawa materialnego, tj.: art. 36 § 1 kpa poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że organ pozostawał w zwłoce, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie; 2. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 Ppsa przez brak jednoznacznego wskazania w uzasadnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wybiórcze przedstawienie stanu faktycznego sprawy w uzasadnieniu wyroku; - art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych i art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa w zw. z art. 154 § 1 Ppsa, polegające na przyjęciu, że organ pozostawał w bezczynności po wyroku z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2370/11. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż termin wydania aktu stanowiącego wykonanie wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r. (sygn. akt II SA/Wa 2370/11) wiązał się koniecznością zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, precyzyjnego ustalenia treści jej żądania, udzielania odpowiedzi na podnoszone kwestie i zarzuty oraz jej prawa do informowania o przebiegu postępowania. Przedłużanie się postępowania administracyjnego wynikało, w głównej mierze, z koniecznej wymiany korespondencji pomiędzy zainteresowaną a organem. Podniesiono, iż treść uzasadnienia wyroku z dnia 13 marca 2012 r. stoi w sprzeczności z treścią uzasadnienia wyroku WSA dnia 7 lutego 2013 r. (sygn. akt II SA/Wa 1665/12). Ponadto wskazano, iż w podstawie prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, Sąd powołał nieistniejący przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. 156 § 1 i 6 Ppsa. Zdaniem organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył również art. 141 § 4 Ppsa poprzez wybiórcze przedstawienie stanu faktycznego sprawy w uzasadnieniu wyroku; nie przywołując w uzasadnieniu skarżonego wyroku nowej okoliczności w sprawie jaką było świadectwo pracy Skarżącej (strona 2 uzasadnienia), o którym mowa w odpowiedzi na skargę organu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. G. wniosła o jej oddalenie. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwioną podstawę zaskarżenia w zakresie naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przeprowadził bowiem analizy jakie czynności zostały podjęte przez Ministra Nauki i Szkolnictwa po doręczeniu wyroku z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2370/11. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w żaden sposób nie odniósł się do tego czy czynności podejmowane przez organ zmierzały do przewlekłości postępowania czy też były one uzasadnione okolicznościami sprawy. Wskazać należy, iż oceniając czynności dokonywane przez organ Sąd nie może poprzestać na twierdzeniu, iż sprawa jest doskonale znana organowi z poprzednich postępowań administracyjnych i dlatego powinna być załatwiona w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Podkreślenia wymaga, iż sam fakt, że zaświadczenie powinno być wydane w terminie siedmiu dni (art. 217 § 3 k.p.a.) i organ nie wyda w powyższym terminie zaświadczenia nie oznacza bowiem, że organ pozostaje w bezczynności. Nie zachowanie tego terminu a nawet jego wielokrotne przekroczenie może być bowiem uzasadnione koniecznością podejmowania określonych czynności przez organ, które nie zostały zbadane przez Sąd I instancji. Sąd w żaden sposób nie odniósł się do tej kwestii a z motywów wyroku nie wynika, aby w ogóle dokonał analizy akt sprawy pod tym kątem. Należy także wskazać, iż w przypadku niemożności załatwienia sprawy w określonym terminie, stosownie do treści art. 36 k.p.a. organ winien wyznaczyć dodatkowy termin, podając przyczyny zwłoki –, czego w niniejszej sprawie faktycznie nie uczynił. Organ powinien dokonać stosownego przedłużenia terminu i informować o tym stronę, czego nie dokonał. Jednakże w niniejszej sprawie skarżąca nie tylko była informowana o podejmowanych czynnościach, ale także aktywnie w nich uczestniczyła. Dlatego też to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy i nie powinno być decydujące przy ocenie czy organ pozostawał w bezczynności czy też nie. W takiej sytuacji rozpoznając ponownie skargę Sąd I instancji winien dokonać analizy prawidłowości przeprowadzonego postępowania na podstawie akt sprawy, oraz oceny czy organ pozostawał w bezczynności bądź czy podejmowane przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego czynności zmierzały do przewlekłości postępowania czy też były uzasadnione przedmiotem i specyfiką sprawy oraz koniecznością zapewnienia czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.