II SA/Ol 30/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2013r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 14 sierpnia 2012r. K. D. (poprzednio M.) złożył 6 wniosków, w których zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na zakup obuwia sportowego, spodni dżinsowych, bluzy dresowej, koszulki z krótkim rękawem, kurtki jesiennej oraz o pomoc pieniężną na usługę fryzjerską. W dniu 22 października 2012r. pracownik socjalny dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego w wyniku której ustalił, że wnioskodawca ma 36 lat, jest kawalerem, nie ma dzieci, jego rodzice nie żyją, a zamieszkujące w O. trzy siostry nie chcą utrzymywać z nim kontaktów. Nie posiada on także własnego mieszkania, od 10 kwietnia 2012r. przebywa w hotelu "[...]" w pokoju jednoosobowym z dostępem do łazienki (wspólna na piętrze), a opłaty za pobyt w tym hotelu w całości ponosi MOPS. Wnioskodawca ma wykształcenie podstawowe, a podczas pobytu w Zakładzie Karnym, z którego został zwolniony w dniu 5 marca 2012r., ukończył kurs ogólnobudowlany, nie pracuje, nie nabył także uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na okres do 30 kwietnia 2015r. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta, odmówił przyznania K. D. (poprzednio M.) zasiłku celowego we wnioskowanym zakresie na miesiąc wrzesień 2012r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego oraz ustalenia dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawcy zawarte w aktualizacji wywiadu środowiskowego. Wskazał, że dochód wnioskodawcy w sierpniu 2012r. wyniósł łącznie 477zł i składał się na niego zasiłek stały w kwocie 178,83 zł oraz uzyskane środki pieniężne z depozytu Zakładu Karnego w kwocie 298,17 zł. Zauważono przy tym, że od października zasiłek stały wynosi 243,83 zł. Organ zaznaczył, że wnioskodawca otrzymuje systematycznie dodatkową pomoc finansową w formie zasiłków celowych od miesiąca kwietnia. W tym czasie otrzymał pomoc finansową w łącznej kwocie 7.562,98 zł, co daje średnio na miesiąc 1.230,69 zł. W sierpniu 2012r. przyznano mu zasiłek celowy w kwocie 960 zł z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]", a ponadto zasiłek celowy w kwocie 30 zł na zakup środków higienicznych, środków czystości oraz zasiłek celowy w kwocie 60 zł na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Taką samą pomoc beneficjent otrzymał we wrześniu 2012r. Mając powyższe na uwadze organ uznał, że żądana przez wnioskodawcę pomoc jest niewspółmierna do kwot jakie pozostają w dyspozycji organu pomocy społecznej. Wyszczególnił jakimi środkami dysponował w miesiącu sierpniu i wrześniu, jaką ilość osób objęto pomocą oraz jaka była w tym czasie średnia wysokość przyznanego zasiłku. Podkreślono, że we wrześniu była to kwota 116,89 zł. Dodatkowo organ wskazał, że proponowano beneficjentowi wielokrotnie wydanie skierowania do magazynu odzieżowego MOPS, jednak nie wyraża on chęci do korzystania z pomocy w formie odzieży używanej. Organ wyjaśnił też, że decyzją z dnia 1 października 2012 przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w kwocie 100 zł na zakup kurtki jesiennej, zatem ta potrzeba została wnioskodawcy zabezpieczona. W odwołaniu od powyższej decyzji K. D. zażądał przyznania mu wnioskowanej pomocy. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy, podzielając ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organ I instancji, wskazał, że liczne wnioski odwołującego nie odpowiadają celom pomocy społecznej i nie mieszczą się w możliwościach tej pomocy. Wyjaśniono w tym względzie, że pomoc społeczna nie może stanowić stałego źródła utrzymania. Ma ona jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności, nie zaś zaspokajać w pełni wszystkie oczekiwania podopiecznych. Organ wykazał, że odwołujący znajduje się pod stała opieką Ośrodka pomocy i otrzymuje znaczne stąd wsparcie. Stwierdził, że organ pomocy społecznej zapewnił wnioskodawcy schronienie, tym samym dalsze roszczenia odwołującego są niezasadne, zważywszy na trudną sytuację finansową Ośrodka i dużą ilość osób potrzebujących. Podniósł, że organy świadczące pomoc społeczną mają za zadanie w pierwszej kolejności zabezpieczać potrzeby pierwszoplanowe, takie jak zakup żywności czy leków. Natomiast zakup obuwia sportowego, spodni dżinsowych, bluzy dresowej, koszulki z krótkim rękawem, kurtki jesiennej oraz o pomoc pieniężna na usługę fryzjerską stanowią bez wątpienia potrzebę drugoplanową. Potrzeb tych w żadnej mierze nie można zaliczyć do pierwszych i niezbędnych dla człowieka, zwłaszcza jeśli znajduje się on w trudnej sytuacji życiowej, nie ma pracy i środków na zakup żywności. Podkreślono, że rodzaj i wysokość żądanej przez odwołującego pomocy finansowej jest niewspółmierna do kwot, jakie pozostają w dyspozycji organu pomocy społecznej i są rozdzielane między osoby zwracające się o udzielenie wsparcia w trudnych dla nich sytuacjach życiowych. Z tych też względów organ II instancji uznał, że nieuwzględnienie żądania przyznania zasiłku celowego nie pozostaje w sprzeczności z prawem. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, K.D. stwierdził, że wnioskowana pomoc mu przysługuje i wniósł o nakazanie przyznania mu jej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., nr "[...]", w przedmiocie zasiłku celowego. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wnioskowana pomoc bezsprzecznie mieści się w zakresie tego przepisu. Bezsporne w sprawie jest również, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego. Jego miesięczny dochód to kwota 477 zł, na którą składa się zasiłek stały i środki zwrócone z depozytu Zakładu Karnego. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W sierpniu (a więc w miesiącu, w którym złożył, rozpoznane w kontrolowanej sprawie wnioski o przyznanie zasiłku celowego) skarżącemu wypłacono zasiłek stały w kwocie 178,83 zł, przyznano zasiłek celowy w kwocie 960 zł z przeznaczeniem na opłacenie pobytu w hotelu "[...]", a ponadto zasiłek celowy w kwocie 30 zł na zakup środków higienicznych, środków czystości i bielizny osobistej oraz zasiłek celowy w kwocie 60 zł na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Taką samą pomoc uzyskał skarżący w miesiącu lipcu i wrześniu (co wynika z rozpatrywanych równocześnie skarg strony w sprawie sygn. akt II SA/Ol 43/13 oraz II SA/Ol 30/13). Miesięczna kwota pomocy udzielonej skarżącemu w postaci zasiłków celowych w lipcu, sierpniu i wrześniu 2012r. była znaczna, gdyż wyniosła (jak wynika z uzasadnienia organu I instancji) 990zł. Otrzymane kwoty świadczeń z pomocy społecznej znacznie przekraczały średnie kwoty zasiłków, jakie w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w lipcu 2012r. średnia kwota zasiłku wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła 151,30 zł, w sierpniu 123,98 zł, natomiast we wrześniu 2012r. – 116,89. W tych okolicznościach przyjąć należy, że odmowa przyznania skarżącemu kolejnego zasiłku celowego na zakup wnioskowanej odzieży jest zgodna z prawem. W szczególności, że jak wskazywał organ I instancji skarżącemu oferowano skorzystanie z magazynu odzieżowego MOPS, co w jego sytuacji bytowej byłoby uzasadnione. Organ I instancji wykazał też, że przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup kurtki jesiennej w kwocie 100 zł, decyzją z dnia 1 października 2012r. Zatem w tym zakresie zgłoszona potrzeba została zaspokojona. Podnieść należy, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Wbrew stanowisku skarżącego jego trudna sytuacja finansowa nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ i instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.