II SA/Sz 1/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego B. Z. kwotę [...] zł (złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia [...], numer [...], umorzył postępowania wszczęte w sprawie nałożenia na Agencję Nieruchomości Rolnej w Warszawie, Oddział Terenowy w [...], Filia w [...] obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego dla działki nr [...] położonej w [...] gm. [...]. Od powyższej decyzji odwołał się B.Z. władający sąsiednią działką, wnosząc o uznanie decyzji organu I instancji za nieważną, bowiem podjętą niezgodnie z obowiązującym w Polsce prawem. Podniósł, że w dniu [...] otrzymał ww. decyzję Starosty. Według niego, istnieje skażenie gleby działki [...] produktami ropopochodnymi, które zanieczyszczają również działkę sąsiednią. Agencja jest świadoma ciężkiego skażenia działki, gdyż w piśmie z dnia [...] prosi go o zaprzestanie udrażniania systemu drenarskiego ww. działek, aby zapobiec skażeniu wód rzeki. W jego ocenie, urzędnicy powołani do ochrony i egzekwowania decyzji służących ochronie środowiska, nie przejawili najmniejszego zainteresowania realizacją decyzji Starosty, bezprawnemu odwołaniu się od niej Agencji i ponownej pozbawionej umocowania w prawie decyzji Starosty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], numer [...], po rozpatrzeniu odwołania B.Z., od decyzji Starosty z dnia [...], numer [...], umarzającej postępowania wszczęte w sprawie nałożenia na Agencję Nieruchomości Rolnej w Warszawie, Oddział Terenowy w [...], Filia w [...] obowiązku sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego dla działki nr [...] położonej w [...] gm. [...], stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu tego postanowienia Kolegium przedstawiło, że w myśl przepisów określonych w art.127 oraz w art.129 § 2 K.p.a. stronom przysługuje odwołanie od decyzji, wnoszone do organu wyższego stopnia, które należy wnieść w terminie 14 dni, licząc od dnia doręczenia stronom decyzji. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja Starosty [...] z dnia [...] została doręczona odwołującemu się w dniu [...], co potwierdza zwrotne poświadczenia odbioru. Zgodnie z pouczeniem zamieszczonym w tej decyzji, odwołanie należało wnieść w terminie 14 dni od daty jej otrzymania, a więc ostatnim dniem wniesienia odwołania był dzień [...] r. Odwołanie B.Z. datowane jest [...], a datownik na kopercie, w której odwołanie zostało przesłane do organu I instancji, wskazuje datę [...], czyli wysłane zostało w szesnastym dniu po upływie ustawowego czternastodniowego terminu. Zdaniem Kolegium, termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...], więc ustawowy termin do jego wniesienia został uchybiony, zaś odwołanie wniesione po terminie jest prawnie bezskuteczne. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez B.Z.. Przedmiotowemu postanowieniu skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, że skarżący otrzymał zaskarżoną decyzję Starosty Powiatowego w dniu [...], co potwierdza zwrotne poświadczenie przez niego odbioru przesyłki poleconej, podczas gdy otrzymał on decyzję Starosty w dniu [...] zwykłym listem, włożonym do skrzynki pocztowej. Wskazując na powyższe, wniósł o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, - orzeczenie o zwrocie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. B.Z. wskazał, że złożył odwołanie od decyzji w dniu [...], wnosząc o uznanie jej za nieważną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Kolegium uznając, że odwołanie wniesione zostało po terminie, wskazało na rzekome zwrotne poświadczenie odbioru korespondencji przez skarżącego. Skarżący jednak nie otrzymał decyzji Starosty w terminie wskazanym w zaskarżonym postanowieniu. Decyzja Starosty dostarczona została mu jak zwykła przesyłka, została włożona do skrzynki pocztowej i skarżący nie kwitował jej odbioru. Dodał, że jakikolwiek podpis, złożony w miejscu przeznaczonym na podpis skarżącego, jest sfałszowany. O dokonaniu fałszu dokumentu urzędowego skarżący powiadomił Prokuraturę Rejonową, żądając ujawnienia i ukarania sprawcy przestępstwa, przedkładając stosowne powiadomienie. Stwierdził ponadto, że odnalazł przeznaczoną dla niego przesyłkę, zawierającą decyzję Starosty Powiatowego, dostarczoną najprawdopodobniej za pośrednictwem firmy kurierskiej, w dniu [...]. Złożył odwołanie od tej decyzji w dniu [...] w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Tak więc termin do dokonania czynności, w tym przypadku do wniesienia odwołania, został przez niego zachowany. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 24.06.2010 r., sygn. akt II SA/Sz 348/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania w zakresie sfałszowania dokumentu na szkodę skarżącego (art.270 § 1 Kk ). Postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Prokurator Prokuratury Rejonowej umorzył dochodzenie w sprawie podrobienia podpisu B.Z. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji, wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. Biorąc pod uwagę powyższe, postanowieniem z dnia [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy skarżący B.Z. wniósł w terminie odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...], numer [...]. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 134 K.p.a. organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania jest zobowiązany do zbadania terminowości oraz dopuszczalności jego wniesienia. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej – w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy i – co za tym idzie – uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu I instancji. W tym miejscu należy zaś zauważyć, iż zgodnie z art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem (przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy). Potwierdzenie doręczenia pisma w formie pokwitowania ma znaczenie dowodowe przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności, jednak pokwitowanie odbioru przesyłki stwarza jedynie domniemanie doręczenia, które może być obalone przeciwdowodem, nawet przez osobę, do której rąk należało pismo doręczyć, jeśli faktycznie doręczenie nie nastąpiło. W niniejszej sprawie odwołanie od decyzji B.Z. nadał listem w dniu [...], a w jego treści nadmienił, że "W dniu [...] otrzymałem ww. decyzję Starosty...". Skarżący okoliczność tą podtrzymał także w piśmie z dnia [...]. Zdaniem organu odwoławczego, w aktach sprawy znajduje się dowód doręczenia przedmiotowej decyzji stronie, wskazujący na dzień [...], jako datę odebrania decyzji. Organ nie ustosunkował się jednak do zawartego w odwołaniu twierdzenia skarżącego odnośnie do innej daty odbioru przedmiotowej decyzji. Należy wskazać, że takie działanie organu narusza przepisy postępowania administracyjnego, bowiem w przypadku zaistnienia wątpliwości co do ustalenia daty doręczenia decyzji na organie ciąży obowiązek poczynienia niezbędnych w tym zakresie ustaleń, jako że te mają wpływ na określenie terminowości wniesienia odwołania (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 1020/07, Lex 497376). Podkreślić również należy, że wszelkie wątpliwości związane z kwestią ustalenia terminowości wniesienia odwołania należy tłumaczyć na korzyść strony (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 826/07, Lex 355325). W sprawie będącej przedmiotem rozpatrywania, dane dotyczące daty doręczenia przesyłki są sprzeczne i dlatego też, dopiero po dokładnym przeanalizowaniu zgromadzonych dowodów i umożliwieniu skarżącemu zapoznania się z nimi, w trybie art.10 § 1 K.p.a. (w aktach brak dowodu, że skarżący mógł się wypowiedzieć co do zebranych dowodów), organ mógł ustalić stan faktyczny sprawy i podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Reguły dowodowe wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. nie zostały w sprawie zachowane, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji należało stwierdzić, iż wydanie negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia nie zostało poprzedzono prawidłowym postępowaniem dowodowym, co stanowi podstawę do jego uchylenia, w oparciu o art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawa wymaga przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego, którego celem winno być ustalenie prawidłowości doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej decyzję w dniu [...] W postępowaniu tym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, stosownie do treści art. 75 § 1 K.p.a. Szczególnie przydatne na potrzeby sprawy może okazać się uzupełnienie akt o postanowienia i opinię biegłego grafologa sporządzone w sprawie o sygn. [...], prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową. W przypadku ustalenia, iż wskazane doręczenie przesyłki nie nastąpiło do rąk skarżącego, gdyż jego podpis został sfałszowany, doręczenie to należy uznać za pozbawione znaczenia prawnego. Tym samym skutki procesowe związane z doręczeniem decyzji powstaną dla strony dopiero z chwilą doręczenia tego aktu w sposób prawidłowy. Datę takiego doręczenia winien ustalić organ odwoławczy w oparciu o zgromadzone dowody, z uwzględnieniem przedstawionych powyżej zasad. Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych, dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie w pkt II zapadło na podstawie art.200 w zw. z art.205 ww. ustawy.