I OSK 1069/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-12-23
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Bożena Popowska, Czesława Nowak – Kolczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, ale twierdzi, że jej sąsiednia działka została pomniejszona na rzecz nieruchomości skomunalizowanych, ma interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej?Ratio decidendi
Osoba, która nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji ani do nieruchomości sąsiedniej, która rzekomo została pomniejszona na rzecz nieruchomości skomunalizowanych, nie posiada interesu prawnego do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Legitymacja strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej wymaga wykazania tytułu prawnego do mienia, które było przedmiotem komunalizacji, lub wykazania, że decyzja ta narusza bezpośrednio sferę prawną wnioskodawcy.Stan faktyczny
H. G. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1991 r., twierdząc, że skomunalizowane działki zostały powiększone kosztem jego sąsiedniej działki, co spowodowało zmniejszenie jej powierzchni. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na brak legitymacji H. G. jako strony, ponieważ nie wykazał on tytułu prawnego do skomunalizowanych działek, a zmiana powierzchni jego działki nastąpiła po dacie komunalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) sędzia del. WSA Czesława Nowak – Kolczyńska Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1963/12 w sprawie ze skargi H. G. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1963/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. G. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1991 r., na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa komunalizacyjna", stwierdził nabycie przez Gminę O. nieodpłatnie prawa własności m.in. działek nr [...] i [...].
H. G. wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2011 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wskazując, że skomunalizowane działki zostały powiększone kosztem działki nr [...], stanowiącej własność wnioskodawcy, której powierzchnia uległa zmniejszeniu z 2,16 ha do 2,03 ha. Ponadto, skomunalizowane działki nie stanowiły nigdy drogi i do dnia dzisiejszego są one uprawiane przez wnioskodawcę.
Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1991 r. i wskazał, że wszczęcie tego postępowania może nastąpić na żądanie strony, bądź z urzędu. Przymiot strony ustala się w oparciu o przepis art. 28 K.p.a. Stroną postępowania komunalizacyjnego są: Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności skomunalizowanego mienia. Wnioskodawca nie przedstawił żadnego dokumentu świadczącego o tytule prawnym do działek nr [...] i [...], a zatem nie posiada legitymacji do wystąpienia w przedmiotowej sprawie jako strona. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca posiada jedynie tytuł prawny do nieruchomości sąsiedniej, tj. dz. nr [...] i brak jest podstaw do przyjęcia, że powierzchnia tej działki uległa zmniejszeniu na rzecz powierzchni działek skomunalizowanych. Wypis z rejestru gruntów obrazujący stan działki nr [...] wskazuje, iż w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość ta posiadała niezmienioną powierzchnię 2,16 ha. Z wyjaśnień Starosty Powiatu w B. z dnia 2 listopada 2011 r. wynika ponadto, że zmiana powierzchni działek nr [...], [...] i [...] nastąpiła dopiero w 1997 r., w ramach odnowienia operatu ewidencji gruntów obrębu M., na podstawie zarządzenia nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w B. Powyższa okoliczność miała zatem miejsce po komunalizacji z mocy prawa tj. po dniu 27 maja 1990 r. i po wydaniu decyzji Wojewody [...]. Organ wskazał, że skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej następują z dniem 27 maja 1990 r. i mogą dotyczyć składników w ich stanie faktycznym, tj. granicach oraz oznaczeniu ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. Zarzuty wnioskodawcy dotyczące pomniejszenia działki nr [...] na rzecz działek skomunalizowanych mogą stanowić przedmiot odrębnego postępowania rozgraniczeniowego, nie mogą być natomiast rozstrzygane w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Mając zatem na uwadze, że H. G. nie posiadał tytułu prawnego do przedmiotowych nieruchomości zarówno w dacie komunalizacji, jak i obecnie, organ uznał, że nie posiada on legitymacji do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 kpa.
Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że o przymiocie strony w postępowaniu administracyjnym decyduje interes prawny danego podmiotu lub obowiązek, który upoważnia ten podmiot do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego oraz do brania w nim udziału. Chodzi tu o interes prawny, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes ten musi mieć przy tym charakter realny w danej dacie – w postępowania komunalizacyjnym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r. Jak wynika natomiast z akt sprawy, wnioskodawca posiadając tytuł prawny do nieruchomości sąsiedniej, tj. dz. nr [...], żąda stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w zakresie działek nr [...] i [...]. Dodatkowo, wypis z rejestru gruntów według stanu na dzień 27 maja 1990 r. wskazuje, że nieruchomość wnioskodawcy posiadała powierzchnię 2,16 ha, a zmiana jej powierzchni nastąpiła dopiero w 1997 r. w ramach odnowienia operatu ewidencji gruntów. Skoro zatem powyższa okoliczność miała miejsce po komunalizacji z mocy prawa tj. po dniu 27 maja 1990 r. i po wydaniu decyzji komunalizacyjnej, to trudno uznać, że wnioskodawca posiada legitymację do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]. Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że nie posiada kompetencji do orzekania co do okoliczności zmiany powierzchni działek. Zarzuty dotyczące pomniejszenia działki nr [...] na rzecz działek skomunalizowanych mogą być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu rozgraniczeniowym. Kluczowym jest jednak, że zmiana granic ww. działek nastąpiła po dacie komunalizacji, co ma zasadnicze znaczenie w kwestii oceny legalności decyzji Wojewody [...].
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi H. G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że swój interes prawny w niniejszym postępowaniu wywodzi z art. 140 Kodeksu cywilnego, ponieważ kwestionowana przez niego w trybie nadzorczym decyzja w sposób niekorzystny wpłynęła na wykonywanie przez niego prawa własności do działki nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające nie naruszają prawa. Sąd wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, o ile nie jest prowadzone z urzędu, może być wszczęte tylko na wniosek podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony, co wynika z treści art. 157 § 2 K.p.a. Przy czym, stroną postępowania nadzorczego jest strona postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną w tym trybie decyzją, jak również podmiot, który wykaże, że decyzja ta narusza jego sferę prawną. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, stronami postępowania komunalizacyjnego prowadzonego w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. są Skarb Państwa oraz właściwa gmina, a także podmiot wykazujący, że to jemu, a nie Skarbowi Państwa w dniu 27 maja 1990 r. przysługiwał tytuł własności do mienia stanowiącego przedmiot komunalizacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 770/06).
Sąd wskazał przy tym, że to na stronie wnioskującej o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej spoczywa obowiązek wykazania posiadania tytułu prawnego do spornego mienia. Prawa takiego nie można domniemywać. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazał, aby decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. naruszała jego prawa rzeczowe do działek nr [...] i [...]. Jak wynika z akt administracyjnych, H. G., zarówno w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dacie komunalizacji z mocy prawa, czy też w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, jak również w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji (tj. w dniu 17 sierpnia 2011 r.) oraz w dacie wydania postanowień odmawiających wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, nie legitymował się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...]. W aktach postępowania znajduje się natomiast wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 27 maja 1990 r., z którego wynika, że właścicielem działek nr [...] i [...] w tej dacie był "Skarb Państwa Polskiego", zaś władającym Urząd Gminy w O. Sąd wskazał, że z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu wynika również, że H. G. posiada jedynie tytuł prawny do nieruchomości sąsiedniej, tj. dz. nr [...]. Skarżący swój interes prawny we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności komunalizacyjnej upatruje w fakcie pomniejszenia powierzchni działki stanowiącej jego własność, na rzecz działek skomunalizowanych o nr [...] i [...], twierdząc że powierzchnia ta zmalała z 2,16 ha do 2,03 ha. Zdaniem Sądu, z [...] i [...]. akt sprawy nie wynika jednak, aby na zmniejszenie powierzchni działki nr [...] wpływ miała komunalizacja działek nr Wręcz przeciwnie, na dzień komunalizacji, tj. dzień 27 maja 1990 r. działka nr [...] posiadała niezmienioną powierzchnię 2,16 ha, co wynika ze stosownego wypisu z rejestru gruntów znajdującego się w aktach administracyjnych. W piśmie z dnia 2 listopada 2011 r. nr [...] Starosta Powiatu w B. wskazał ponadto, że zmiana powierzchni działek nr [...], [...] i [...] nastąpiła dopiero w 1997 r., w ramach odnowienia operatu ewidencji gruntów obrębu M., na podstawie zarządzenia Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 1996 r. nr [...]. Powyższa okoliczność miała miejsce po komunalizacji z mocy prawa tj. po dniu 27 maja 1990 r. i już po wydaniu decyzji Wojewody [...]. Z kolei, jak trafnie wskazał organ, skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej następują z dniem 27 maja 1990 r. i mogą dotyczyć składników w ich stanie faktycznym, tj. granicach oraz oznaczeniu ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r.
Wobec powyższego Sąd uznał, że prawidłowa jest ocena organu nadzoru, iż skarżący nie mając żadnego tytułu prawnego do skomunalizowanych działek – nie ma też interesu prawnego i tym samym nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Zdaniem Sądu, interesu prawnego skarżącego nie można wywodzić również z powołanego w skardze art. 140 kodeksu cywilnego, bowiem przepis ten odnosi się do ochrony prawa własności, a prawo to w świetle obowiązujących w tej sprawie przepisów przysługuje Gminie O. Podnoszona natomiast przez skarżącego kwestia wystąpienia do Sądu Rejonowego w B. z wnioskiem o zasiedzenie m.in. działki nr [...], wskazuje jedynie na jego interes faktyczny w postępowaniu nadzorczym, wynikający z faktu władania przedmiotową nieruchomością bez tytułu prawnego. Istotnym jest, że na dzień rozpatrywania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej organ nie dysponował żadnymi dokumentami, w tym stosownym postanowieniem sądu powszechnego o nabyciu w drodze zasiedzenia własności przedmiotowej nieruchomości. Sąd wskazał, że ani organ administracji państwowej, ani też sąd administracyjny nie są władne do rozstrzygania tego zagadnienia. Roszczenia o charakterze cywilnoprawnym, jak kwestia zasiedzenia nieruchomości, mogą być bowiem dochodzone jedynie w postępowaniu cywilnym prowadzonym przed sądem powszechnym.
W konkluzji Sąd stwierdził, że Minister Administracji i Cyfryzacji prawidłowo uznał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. nie mogło być wszczęte na wniosek H. G., co obligowało go do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia tego postępowania, stosownie do treści art. 61a § 1 K.p.a. Skarżący nie był bowiem stroną postępowania komunalizacyjnego, jak również w dacie 27 maja 1990 r. nie legitymował się jakimkolwiek tytułem prawnym do nieruchomości, która została skomunalizowana. Nie posiada zatem żadnego interesu prawnego – w rozumieniu art. 28 K.p.a. – który warunkuje możliwość wszczęcia postępowania nadzorczego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł H. G., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił "naruszenie przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 157 § 2 K.p.a. i art. 28 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż H. G. nie może być stroną w postępowaniu komunalizacyjnym z uwagi na brak interesu prawnego i tym samym nie może żądać stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że skoro dokonano zmniejszenia powierzchni działki H. G. na rzecz działek skomunalizowanych, to nie ma żadnego znaczenia fakt, czy miało to miejsce przed czy po komunalizacji. Zdaniem strony, sprawa ta winna być wyjaśniona w drodze podjęcia postępowania w trybie art. 157 § 2 K.p.a. gdyż skarżący kasacyjnie ma interes prawny w rozstrzygnięciu, czy faktycznie zabrano mu część gruntu na drodze prawnej i czy faktycznie w sposób właściwy dokonano pomiarów gruntu bez jego pokrzywdzenia. W ocenie skarżącego kasacyjnie, istota sprawy polega na tym, że faktycznie komunalizacja dotyczyła działek niebędących własnością H. G., to jednak sąsiadował z nimi i utracił na ich rzecz część swojej własności i tym samym miał interes prawny w zainicjowaniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. w części, która dotyczyła jego własności. W konkluzji skarżący kasacyjnie stwierdził, że nie zgadza się z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono jednak takich przesłanek.
Kontroli WSA w Warszawie podlegało postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. orzekające o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę O. nieodpłatnie prawa własności m.in. działek nr [...] i [...]. Powyższa decyzja (zwana dalej decyzją komunalizacyjną) wydana została na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa komunalizacyjna). H. G. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, ponieważ – jego zdaniem – skomunalizowane działki zostały powiększone kosztem jego działki nr [...], której powierzchnia uległa zmniejszeniu z 2,16 ha do 2.03 ha.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 157 § 2 K.p.a. oraz art. 28 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że H. G. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Kwestią podlegającą kontroli w niniejszej sprawie jest zasadność decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej wydanej w trybie art. 5 ust. 1 komunalizacyjnej. Przepis ten stanowił podstawę do nabycia z mocy prawa przez właściwe gminy mienia ogólnonarodowego (państwowego), należącego m.in. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. O komunalizacji decydował stan prawny mienia, którego właścicielem był Skarb Państwa w dacie 27 maja 1990 r. i które było we władaniu określonych w tym przepisie organów. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że stronami postępowania komunalizacyjnego jest zawsze Skarb Państwa i właściwa gmina, a jeżeli roszczenia do komunalizowanego mienia zgłasza inny podmiot, to musi on wykazać tytuł prawny uprawniający go do zgłoszenia takich roszczeń (patrz. m in. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1090/12 i z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 770/06, CBOiS). Aby zatem wykazać swój interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, należy udowodnić, że mienie to nie stanowiło własności Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. oraz, że wnioskodawcy przysługiwał tytuł prawny do skomunalizowanej nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe wywody uznać należy, że aby w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie mógł być uznany za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej musiałby wykazać, że posiada przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym, tj. że posiada tytuł prawny do nieruchomości będących przedmiotem komunalizacji, który stałby na przeszkodzie komunalizacji działek nr [...] i [...]. Podkreślić przy tym należy, że niedopuszczalne jest przyjmowanie domniemania przymiotu strony. Sprzeciwia się temu wynikający z art. 61a § 1 K.p.a. zakaz wszczynania postępowania administracyjnego na żądanie podmiotu niebędącego stroną. Tym bardziej niedopuszczalne jest rozstrzyganie w ten sposób o przymiocie strony w stosunku do podmiotu żądającego wszczęcia postępowania zmierzającego do wzruszenia ostatecznej decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności. Skoro bowiem postępowanie to ma doprowadzić do przełamania wynikającej z art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznej, poprzez jej wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, to status strony inicjującej postępowanie prowadzące do tak daleko idących konsekwencji, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości (tak też w wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1090/12).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że skarżący kasacyjnie nie wykazał, iż posiadał przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym, a zatem nie posiadał on też przymiotu strony występując o wszczęcie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę O. nieodpłatnie prawa własności m.in. działek nr [...] i [...].
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący kasacyjnie do wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji komunalizacyjnej nie dołączył dokumentów na okoliczność tego, że posiada tytuł prawny do działek nr [...] i nr [...], także w toku postępowania administracyjnego i sądowego nie twierdził, że jest właścicielem obu działek, tylko, że jego działka nr [...] z nimi sąsiaduje. Również w skardze kasacyjnej podnoszona jest ta okoliczność, wraz ze stwierdzeniem, że "faktycznie komunalizacja dotyczyła działek niebędących własnością H. G., to jednak sąsiadował z nimi i utracił na ich rzecz część swojej własności i tym samym miał interes prawny (...) by wystąpić o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1991 r. w części, która dotyczyła jego własności." Rzecz jednak w tym, że decyzja komunalizacyjna w żadnej części nie dotyczyła własności skarżącego kasacyjnie, tj. jego działki nr [...]. Nie było zatem podstaw, by uznać, że skarżącemu kasacyjnie przysługiwały prawa strony w postępowaniu komunalizacyjnym dotyczącym m. in. działek nr [...] i nr [...], i w konsekwencji przyznać mu takie prawa w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Należy dodać, że w skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wyraźnie stwierdza: "W przypadku H. G. postępowanie (chodzi o postępowanie komunalizacyjne) dotyczy interesu prawnego w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziaływa na jego prawa i obowiązki (...)." Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym przypadku nawet oddziaływania pośredniego nie było.
Jak bowiem trafnie wskazał Sąd I instancji, akceptując ustalenia organu, z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu komunalizacji powierzchnia działki będącej własnością H. G. wynosiła 2,16 ha. Do jej zmniejszenia do 2.03 ha doszło w ramach odnowienia operatu ewidencji gruntów obrębu M., na podstawie zarządzenia Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 1996 r. nr [...]. Powyższa okoliczność miała miejsce po komunalizacji z mocy prawa, tj. po dniu 27 maja 1990 r. i już po wydaniu decyzji Wojewody [...]. Okoliczność tę podnosił skarżący w kilku pismach, m. in. we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, we wniosku o ponowne rozpoznanie i w piśmie procesowym z dnia 25 maja 2012 r. Nie sposób zatem łączyć zmniejszenia powierzchni działki skarżącego z decyzją komunalizacyjną. Należy przypomnieć, że skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej następują z dniem 27 maja 1990 r. i mogą dotyczyć składników w ich stanie faktycznym, tj. granicach oraz oznaczeniu ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie nie miał interesu prawnego, by skutecznie wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, która nie dotyczy jego działki, tylko działek sąsiednich. Zatem zarzut naruszenia art. 157 § 2 K.p.a. i art. 28 K.p.a. nie jest usprawiedliwiony.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło