I SA/Wa 1266/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosków J. S. i B. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w całości oraz stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1951 r., w części objętej pkt 2 i 3 tej decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Nieruchomość oznaczona lwh [...] o powierzchni [...] ha, [...] części lwh [...] o całkowitej powierzchni [...] ha oraz lwh [...] o powierzchni [...] ha, zgodnie z odpisem z księgi wieczystej Gminy Katastralnej [...], stanowiła własność F. S. Na mocy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 3, poz. 13 ze zm.) majątek F. S. został przejęty na cele reformy rolnej. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], decyzją z dnia [...] maja 1951 r., (nr [...]) odmówiło zwrotu spadkobiercom F. S. nieruchomości oznaczonych jako lwh [...] i lwh [...]. Na skutek wniesionego odwołania Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1951 r.: - uchyliło jako nieważną decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1951 r., - odmówiło zwrotu nieruchomości lwh [...], z nieruchomości lwh [...], zwróciło ¼ wszystkich stojących na tej nieruchomości zabudowań i ¼ parceli gruntowej l. kat [...], w granicach, w jakich spadkobiercy F. S. użytkowali nieruchomość lwh [...] w dniu [...] lipca 1950 r., - postanowiło przepisać na rzecz Skarbu Państwa pozostałą część lwh [...], oraz uznało za nieważne orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w [...] z dnia [...] maja 1948 r., w części nakazującej zwrócenie przedmiotowego majątku spadkobiercom F. S. Minister Rolnictwa zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 1953 r., nr [...] orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność F. S. z wyjątkiem tej części, która znajdowała się w posiadaniu jego spadkobierców. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], decyzją z dnia [...] grudnia 1961 r., nr [...]) przejęło w całości nieruchomości oznaczone jako lwh [...] i lwh [...]. J. S. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1951 r., w części pkt 2 i 3 tej decyzji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1951 r., nr [...] w części objętej pkt 2 i 3 tej decyzji. Na skutek wniosku J. S. i B. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] i stwierdził nieważność decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1951 r., w części objętej pkt 2 i 3 tej decyzji. Na skutek skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 28 października 2011 r., w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 173/11 zapadł wyrok uchylający zaskarżoną decyzję. W związku z tym sprawa wróciła do rozpoznania przez organ pierwszej instancji – Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w całości oraz stwierdził nieważność decyzji Prezydium Rady Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1951 r., w części objętej pkt 2 i 3 tej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że decyzja Prezydium Rady Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1951 r. została wydana z rażącym naruszeniem obowiązującego wówczas § 6 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonywania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swoją przynależność do narodowości niemieckiej (Dz. U. nr 29, poz. 270). Organ nie miał bowiem uprawnień do orzekania na drodze administracyjnej w przedmiocie zwolnienia majątku F. S. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swoją przynależność do narodowości niemieckiej (Dz. U. nr 32, poz. 294 ). oraz cytowanego wcześniej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił organom naruszenie prawa materialnego, to jest § 6 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r., w związku z ustawą z dnia 20 lipca 1950 r., o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swoją przynależność do narodowości niemieckiej poprzez przyjęcie, że F. S. nie jest adresatem ustawy i rozporządzenia wyżej wskazanych, jako osoba zrehabilitowana oraz naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Kierując się tą regułą Sąd uznał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestionowana decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej – R. S., która zmarła w dniu [...] lutego 2012 r. w [...] (por. nadesłany do akt sądowych odpis skrócony aktu zgonu z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...]). W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu Cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że R. S. zmarła w dniu [...] lutego 2012 r., nie mogła być stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. Z chwilą śmierci strony postępowania w jego prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ to jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi posiadał informację w tym zakresie. Tego rodzaju uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 P.p.s.a., do rozpoznania z urzędu sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a