IV SA/Po 1017/12
WyrokWSA w Poznaniu2013-02-14
Skład orzekający: Anna Jarosz, Tomasz Grossmann, Maciej Busz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna (stowarzyszenie) posiada legitymację procesową do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, opierając się wyłącznie na naruszeniu celów statutowych, bez wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego?Ratio decidendi
Organizacja społeczna nie posiada legitymacji procesowej do zaskarżenia uchwały rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli nie wykaże własnego, indywidualnego interesu prawnego lub uprawnienia naruszonego tą uchwałą. Samo powiązanie przedmiotu uchwały z celami statutowymi organizacji jest niewystarczające. Legitymacja procesowa w takich przypadkach musi wynikać z prawa krajowego, a nie z ogólnych przepisów dotyczących udziału społeczeństwa w ochronie środowiska czy prawa o stowarzyszeniach.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na uchwałę Rady Gminy S. L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżące Stowarzyszenie zarzuciło istotne naruszenie trybu sporządzania planu, w tym zaniechanie wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu oraz odstąpienie od dyskusji publicznej, a także wadliwość podjęcia uchwały z uwagi na udział radnych posiadających interes prawny. Stowarzyszenie uzasadniało swój interes prawny zakresem statutowej działalności i celem zrównoważonego rozwoju aglomeracji poznańskiej. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując brak legitymacji procesowej Stowarzyszenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na uchwałę Rady Gminy S. L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oddala skargę
W dniu 25 sierpnia 2011 r. Rady Gminy Suchy Las podjęła uchwałę nr XI/87/ll w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości Złotniki na terenie pomiędzy ul. Obornicką, Złotnicką, torami PKP, działką nr ewidencyjny 276/11 i ul. Łagiewnicką.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosło Stowarzyszenie [...] zarzucając zaskarżonej uchwale:
- istotne naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego - tj. art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 17 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm.) w związku z art. 17 pkt 6c cytowanej ustawy oraz z punktami następnymi i w związku z art. 28 ust. 1 cytowanej ustawy poprzez zaniechanie powtórzenia czynności przewidzianych ustawą po etapie uzyskania opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz zaburzenie ustawowej chronologii czynności, a w szczególności: zaniechanie wyłożenia projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do publicznego wglądu oraz odstąpienie od dyskusji publicznej na etapie po uzyskaniu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, poprzedzonej dokonaniem szeregu zmian w projekcie planu i prognozie oddziaływania na środowisko, a w rezultacie poddanie pod dyskusję publiczną projektu planu w wersji innej niż przedłożony Radzie Gminy Suchy Las do uchwalenia,
- istotne naruszenie trybu sporządzania planu, w postaci wadliwości w podjęciu uchwały z dnia 25 sierpnia 2011 r. - tj. art. 25a ustawy o samorządzie gminnym związanej z udziałem w głosowaniu nad uchwałą radnych, którzy dysponowali i dysponują interesem prawnym w rozumieniu art. 25a cytowanej ustawy w sprawie objętej przedmiotem uchwały.
Wskazując na powyższe strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
Uzasadniając swój interes prawny strona wyjaśniła, że w przedmiotowa sprawa mieści się w zakresie statutowej działalności Stowarzyszenia i odnosi się do regulowanego przepisami prawa powszechnie wiążącego interesu prawnego Stowarzyszenia. Stowarzyszenie ma interes prawny w złożeniu przedmiotowej skargi, co wynika z określonych w Statucie celów Stowarzyszenia. Zaskarżona uchwała dotyczy zrównoważonego rozwoju Poznania i aglomeracji poznańskiej, co jest celem statutowym Dalej strona wskazała, że udział Stowarzyszenia w zainicjowaniu przedmiotowego postępowaniu, w tym postępowania przed sądem administracyjnym, odpowiada celowi sądownictwa administracyjnego - służy sądowej kontroli administracji. Strona podniosła, że Stowarzyszanie uczestnicząc w przedmiotowym postępowaniu realizować będzie cel publiczny do jakiego zostało powołane i własny interes prawny jako organizacji społecznej (ekologicznej), który wynika z zapisów statutu i aktów prawa powszechnie wiążącego i zrzeszania osób, na których zmiana planu bezpośrednio oddziałuje.
Stowarzyszenie wskazało ponadto, że osoby posiadające nieruchomości i zamieszkujące tereny bezpośrednio sąsiadujące z terenem objętym planem są również członkami Stowarzyszenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że legitymacja do złożenia skargi na gruncie przepisów ustawy samorządowej materializuje się wówczas, gdy doszło do naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia danego podmiotu podjętą uchwałą. Owo naruszenie winno przy tym być wyraźne, bezpośrednie, realne i indywidualne, odnoszące się do określonej normy prawnej i konkretnego podmiotu.
Organ wyjaśnił, że w wyroku z dnia 30 września 2005r. IV SA/Wa 338/05 WSA w Waszawie wskazał, iż: "1.Uprawnienia procesowe do udziału w postępowaniach administracyjnych lub sądowych, które nie dotyczą bezpośrednio interesu prawnego lub interesu podmiotu w polskim systemie prawnym, muszą być wyrażone w sposób wyraźny. 2.Brak jest możliwości zaskarżenia przez organizację społeczną uchwały rady gminy, stanowiącej akt prawa miejscowego, która nie dotyczy bezpośrednio interesu prawnego lub obowiązków organizacji, lecz dotyczy wyłącznie problematyki pozostającej w zakresie statutowych działań organizacji." Organ powołał się również na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23.06.2010r., w którym wskazano, że nie jest wystarczające dla uznania legitymacji skargowej organizacji społecznej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wyłącznie istnienie powiązania przedmiotu kwestionowanej uchwały lub zarządzenia z celami statutowymi i zakresem działania tej organizacji, bez wykazania przez nią własnego interesu prawnego.
Organ w ślad za wyrokiem NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1919/2010 podkreślił, że omawiane uprawnienie do zaskarżenia uchwały organu gminy nie może wynikać z ogólnych reguł działania organizacji ekologicznych i celów ich funkcjonowania, gdyż jest to niewystarczające. Nie znajduje ono również oparcia w treści art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2008 r. Nr 199 poz. 1227 ze zm.), gdyż dotyczy on indywidualnych spraw rozstrzyganych decyzją administracyjną, przeto nie ma on zastosowania w sprawach ze skarg na uchwały dotyczące miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2009 r. II OSK 1539/2009). Podobnie jak nie daje takiego uprawnienia przepis art. 33 ustawy o ochronie przyrody.
Reasumując zdaniem organu Stowarzyszenie nie wykazało własnego interesu prawnego, ani też nie wykazało, że reprezentuje grupę mieszkańców Gminy Suchy Las w rozumieniu art. 101 ust.2a ustawy o samorządzie gminnym. Naruszenie interesu prawnego winno być zdaniem organu wyraźne, konkretne, realne, bezpośrednie i indywidualne odnoszące się do określonej normy prawnej i konkretnego podmiotu oraz wykazane przez stronę. Interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa. Skarżący takiego przepisu nie wskazał. Organ podkreślił, że w skardze brak wskazania materialnoprawnej podstawy żądania uchylenia kwestionowanej uchwały. W ocenie organu nie mają zastosowania do regulacji z art.101 ust.1 i 2 u.s.g. przepisy art. 31 kpa dopuszczające udział występowania w charakterze strony organizacji społecznej reprezentującej interesy innych osób.
Organ z ostrożności procesowej wskazał, że przy sporządzaniu planu nie naruszono w żaden sposób "trybu sporządzania planu miejscowego". Plan został uchwalony w wersji niezmienionej w stosunku do wersji projektu planu z czwartego wyłożenia do publicznego wglądu. Zaprzeczył, by głosowanie nad przedmiotową uchwała dotyczyło interesu któregokolwiek z radnych. Żaden z głosujących radnych nie pozostawał w żadnych stosunkach gospodarczych z właścicielem terenu objętego zmiana planu, której dotyczyło głosowanie.
Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącego, przedkładając kserokopię protokołów przesłuchania świadków oraz postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie, która toczyła się Prokuraturze Rejonowej Poznań-Stare Miasto o sygn.akt 2 Ds. 26/12/4 podtrzymał skargę oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt Prokuratury Rejonowej Poznań-Stare Miasto, syg.akt 2 Ds. 26/12/4 i przeprowadzenie dowodu z tych akt na okoliczność powiązań radnych Mikołajczaka I Rakowskiego z inwestorem Grupą Kapitałową Nickel, a także na okoliczność przebiegu procedury planistycznej.
Pełnomocnicy organu wnieśli o oddalenie skargi oraz wniosku o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej. Ponadto pełnomocnicy cofnęli wnioski o zasądzanie kosztów zastępstwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę prawną wniesioną w niniejszej sprawie skargi stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Oznacza to, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy wniesiona skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy spełnia wymogi formalne, do których w niniejszej sprawie zaliczyć należy: 1) zaskarżenie uchwały z zakresu administracji publicznej, 2) wcześniejsze bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, 3) zachowanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (dwa ostatnie punkty stanowią wymogi formalne dopuszczalności skargi).
Nie budzi wątpliwości w świetle jednolitego stanowiska i doktryny, że uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest uchwałą z zakresu administracji publicznej.
Również pozostałe wymogi formalne do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zostały spełnione, albowiem skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, które zostało przesłane do organu w dniu 25 czerwca 2012 r. W przedmiotowej sprawie został również zachowany termin do wniesienia skargi. Jak wynika z akt sprawy skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu została wniesiona w dniu 24 sierpnia 2012 r., a więc z zachowaniem 60-dniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Przed przystąpieniem do oceny merytorycznej skargi Sąd jest obowiązany do sprawdzenie czy zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego, co dawałoby mu legitymację do wniesienia skargi.
W tym miejscu wskazać należy, że legitymacja do wniesienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego do sądu administracyjnego przysługuje nie temu kto ma w tym interes prawny, ale temu czyj interes prawny został naruszony skarżonym rozstrzygnięciem (wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt. OSK 476/04, ONSAiWSA 2005, nr 1, poz. 2). Naruszenie interesu prawnego składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, musi więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Wskazać należy, iż w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 nr 8, poz. 4) Trybunał Konstytucyjny zauważył, że skarga na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym musi wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przezeń uchwałą, to znaczy, iż zachodzi związek polegający na tym, że uchwała narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie, albo jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004/7/114).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2451 nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (porównaj: wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, Lex nr 81964).
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Interes prawny skarżącego, co do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (wyrok NSA z dnia 18 września 2003 r. w spr. II SA/2637/02, Lex nr 80699).
Podsumowując stwierdzić należy, iż przymiot strony w postępowaniu kwestionującym legalność uchwały z zakresu administracji publicznej kształtowany jest na innych zasadach, aniżeli w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami Kpa. Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) zaskarżonej uchwały. Ocena ta zaś dotyczy rodzaju naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego i w zależności od tego skarga może lub nie może być uwzględniona.
Skarżący uzasadniając swój interes prawny w zaskarżeniu niniejszej uchwały wskazał, że mieści się on w zakresie statutowej działalności Stowarzyszenia i odnosi się do regulowanego przepisami prawa powszechnie wiążącego interesu prawnego Stowarzyszenia.
Odnosząc się do powyższego powtórzyć należy, że skarga uregulowana w art. 101 ust. 1 i 2a ustawy o samorządzie gminnym nie jest skargą powszechną. Można ją wnieść z powołaniem się na naruszenie własnego, zindywidualizowanego interesu prawnego lub interesu grupy mieszkańców, ale tylko po uzyskanym od nich umocowaniu. Wykluczone jest skarżenie uchwały lub zarządzenia na podstawie powołanego przepisu, ale w interesie bliżej nieoznaczonych osób (zob.: G. Jyż, Z. Pławecki, A. Szewc: Samorząd gminny. Komentarz, Warszawa 2005, teza 3 do art. 101 ustawy o samorządzie gminnym). Inaczej mówiąc, skarga oparta na art. 101 ust. 1 i ust. 2a ustawy o samorządzie gminnym musi odnosić się do takiej sytuacji prawnej, którą można określić jako własną, indywidualną i konkretną danego podmiotu (por.: wyrok NSA z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1157/08), albo być wnoszona w interesie grupy osób przy pisemnym od nich umocowaniu.
Powyższe wymagania dotyczą również skargi wnoszonej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym przez organizację społeczna, jaką jest w niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie. Jeżeli bowiem przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie daje podstaw do skarżenia w interesie publicznym uchwał organu gminy przez każdego, to również organizacja społeczna występująca w roli skarżącego powinna, dla skutecznego wniesienia skargi, wykazać związek między zaskarżoną uchwałą a własną, indywidualną sytuacją prawną i ten związek musi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień lub nałożenia obowiązków na tę organizację. Nie może zatem organizacja społeczna skarżyć uchwał lub zarządzeń organu gminy wyłącznie z powołaniem się na własny cel statutowy, nie jest to bowiem wówczas działanie z powodu naruszenia własnego interesu prawnego, ale w obronie interesu publicznego, a ten nie może być wyłączną przesłanką zaskarżenia na podstawie powyższego przepisu (por. m.in.: wyrok NSA z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 1457/05; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1736/09; postanowienie NSA z dnia 12 października 2001 r., sygn. akt II SA 138/01).
W powołanym powyżej wyroku NSA z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 1457/05 wyjaśniono ponadto, że nie mają zastosowania do regulacji z art. 101 ust. 1 i 2a ustawy o samorządzie gminnym przepisy art. 31 Kpa, dopuszczające występowanie w charakterze strony organizacji społecznej reprezentującej interesy innych osób. Stowarzyszenie nie może skutecznie zaskarżyć uchwały organu gminy, która nie narusza bezpośrednio interesów prawnych Stowarzyszenia, a narusza (w ocenie skarżącego) interesy jej członków. Stowarzyszenie w takiej sytuacji może złożyć skargę w imieniu konkretnych członków, grupy mieszkańców, po uzyskaniu ich pisemnego upoważnienia.
Podsumowując, w niniejszej sprawie nie jest wystarczające dla uznania legitymacji skargowej skarżącego Stowarzyszenia wyłącznie istnienie powiązania przedmiotu kwestionowanej uchwały z celami statutowymi i zakresem jego działania tej organizacji, bez wykazania przez to Stowarzyszenie własnego interesu prawnego.
Interesu prawnego Stowarzyszenie nie można również upatrywać w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 08, Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.). Przepis ten nie daje podstaw do zaakceptowania stanowiska o istnieniu legitymacji procesowej. Zarówno wyżej wskazany przepis, jak i pozostałe regulacje przedmiotowej ustawy dotyczą indywidualnych spraw rozstrzyganych w postępowaniu administracyjnym kończącym się wydaniem decyzji administracyjnej. Tymczasem przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest akt prawa miejscowego, tj. akt normatywny będący źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Powoływana przez stronę skarżącą ustawa nie ma zastosowania do postępowania sądowoadministracyjnego w sprawach ze skarg na uchwały dotyczące miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Jak bowiem wynika z art. 1 tej ustawy, określa ona: 1) zasady i tryb postępowania w sprawach: udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie, ocen oddziaływania na środowisko, transgranicznego oddziaływania na środowisko; 2) zasady udziału społeczeństwa w ochronie środowiska; 3) organy administracji właściwe w powyższych sprawach. Z kolei art. 44 ust. 3 cyt. ustawy jednoznacznie wskazuje, iż organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Z niekwestionowanego faktu, iż organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, w żaden sposób nie wynika wniosek, że służy jej również skarga na akt prawa miejscowego. Nie znajduje oparcia w treści cytowanego przepisu stwierdzenie strony skarżącej, że sprawa, w której Stowarzyszenie wniosło skargę (tj. sprawa legalności aktu prawa miejscowego), mieści się w kręgu spraw wskazywanych w art. 44 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Legitymacji procesowej strony skarżącej nie uzasadniają także postanowienia Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U z 2003 r., nr 78, poz. 706). W ocenie sądu postanowienia tej konwencji w zakresie dotyczącym badanej w niniejszej sprawie problematyki korespondują z postanowieniami prawa powszechnie obowiązującego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie dającymi podstaw do wywiedzenia legitymacji procesowej stowarzyszenia zwykłego do zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Należy zwrócić uwagę, że powoływany przez stronę skarżącą art. 9 Konwencji dotyczy dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach żądania informacji o środowisku, a nie w sprawach skarg na akty normatywne. Ponadto Konwencja gwarantuje dostęp do procedury przed sądem członkom zainteresowanej społeczności, którzy: a) mają wystarczający interes lub b) powołują się na naruszenie uprawnień, jeśli przepisy postępowania administracyjnego wymagają tego jako przesłanki. Przy czym określenie tego, co stanowi wystarczający interes oraz naruszenie uprawnień, następuje zgodnie z wymaganiami prawa krajowego i stosownie do celu, jakim jest przyznanie zainteresowanej społeczności szerokiego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w zakresie określonym niniejszą konwencją. Dla osiągnięcia tego, interes organizacji pozarządowej spełniającej wymagania, o których mowa w artykule 2 ustęp 5, uważa się za wystarczający w rozumieniu litery (a). Taką organizację uważa się również za posiadającą uprawnienia mogące być przedmiotem naruszeń w rozumieniu litery (b). Z kolei art. 2 ust. 5 Konwencji stanowi, że "zainteresowana społeczność" oznacza część społeczeństwa, która jest lub może być dotknięta skutkami lub ma interes w podejmowanej decyzji dotyczącej środowiska; dla potrzeb niniejszej definicji organizacje pozarządowe działające na rzecz ochrony środowiska i spełniające wymagania przewidziane w prawie krajowym uważa się za posiadające interes w tym zakresie.
Powyższe regulacje Konwencji sporządzonej w Aarhus odsyłają zatem w zakresie oceny legitymacji procesowej do postanowień prawa krajowego. Gdyby zatem nawet przyjąć, że regulacje te mogłyby mieć zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy, to i tak zgodnie z nimi legitymacja procesowa podmiotu skarżącego uchwałę z zakresu administracji publicznej - miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, podlegałaby ocenie z punktu widzenia treści art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Ponadto wskazać należy, że w wyroku z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż wywodzenie naruszonego interesu prawnego Stowarzyszenia z art. 1 ust. 3 i art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.) nie może być uznane za uzasadnione. Dalej Sąd wyjaśnił, że prawo obywateli do zrzeszania się poprzez zakładanie stowarzyszeń i do udziału w życiu publicznym samo przez się nie jest źródłem legitymacji do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy. Przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie daje podstaw do inicjowania przez obywateli i ich organizacje kontroli legalności działania organów gminy, wywodzonej z faktu przynależności do wspólnoty samorządowej. Procedura uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest procedurą sformalizowaną, przewidującą udział społeczeństwa w procesie planistycznym, m.in. poprzez składanie wniosków, uwag i udział w dyskusji publicznej nad projektami tych aktów prawnych. W tych procedurach może uczestniczyć każdy, niezależnie od tego czy posiada interes prawny czy faktyczny i czy interes ten został naruszony. Jednakże z powyższej okoliczności, tzn. z faktu możliwości składania wniosków oraz uwag nie można wywodzić interesu prawnego w złożeniu skargi do sądu.
Skoro skarżący nie wykazał, by nastąpiło poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały naruszenie w chwili jej zaskarżenia jego interesu prawnego - nie mógł skutecznie wnieść skargi do sądu administracyjnego z braku legitymacji skargowej w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, czego konsekwencją jest oddalenie skargi. Jak podnosi się w orzecznictwie brak legitymacji procesowej stanowi podstawę do oddalenia skargi, a nie do jej odrzucenia z przyczyn określonych w art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1342/04, LEX nr 169312, wyrok NSA z dnia 3 września 2004 r., sygn. akt OSK 476/04, ONSAiWSA z 2005 r., nr 1, poz. 2, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05, Lex nr 192482).
Skoro skarżący nie miał legitymacji skargowej - sąd administracyjny nie mógł badać merytorycznych zarzutów skargi. Dopiero bowiem naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1765/07, LEX nr 437511).
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym orzeczono zatem jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło