I SA/Wa 108/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego M. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu odwołania M.G. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. znak: [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania na rzecz M.G. za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, położonej w gminie O., obręb S., oznaczonej jako działka nr [...] przeznaczonej pod budowę drogi [...] na odcinku [...], stwierdził niedopuszczalność odwołania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przedstawił następujący stan faktyczny prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz M.G. za prawo własności nieruchomości przejętej z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, położonej w gminie O., obręb S., oznaczonej jako działa nr [...] o pow. [...], przeznaczonej pod budowę drogi [...] na odcinku [...] oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni, od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. Pismem z dnia [...] września 2012 r. M.G. reprezentowany przez pełnomocnika P.B. wniósł odwołanie od decyzji powyższej. Odwołanie to wniesiono za pośrednictwem faksu. Po dokonaniu formalnej kontroli odwołania, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej pismem z dnia [...] września 2012 r. wezwał pełnomocnika M.G., do usunięcia braków w odwołaniu poprzez złożenie własnoręcznego podpisu pod ww odwołaniem, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania, co będzie skutkowało stwierdzeniem niedopuszczalności odwołania. W odpowiedzi na powyższe P.B. w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. poinformował organ odwoławczy, iż odwołanie wniesione w niniejszej sprawie nie zawiera żadnych braków formalnych, gdyż zostało wniesione zgodnie z art. 63 § 1 Kpa za pomocą telefaksu i zawiera jego podpis uwidoczniony na multiplikacji dokumentu jaki odebrał organ, zatem w ocenie odwołującego nie ma mowy o jakichkolwiek brakach formalnych podania złożonego faksem. Jednocześnie zarzucił organowi odwoławczemu błędne twierdzenie, że podanie wniesione faksem zawiera brak formalny. Po analizie akt sprawy oraz rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu powołał się na przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w tym art. 63 § 2 i art. 63 § 3 oraz na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując, że odwołanie bez podpisu, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 kpa wymogów, nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto jeśli brak podpisu osoby wnoszącej odwołanie, nie zostanie usunięty poprzez wezwanie do usunięcia braków, uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania, tj. w przypadku odwołania powoduje niemożność jego rozpoznania przez organ administracji. Wskazał poza tym, że co do zasady podpis musi być własnoręczny. Wyjaśnił przy tym, że w judykaturze i doktrynie utrwalone zostało stanowisko, że podpis to napisany lub uwierzytelniony znak ręczny. Tylko tak złożony podpis może być kwalifikowany jako spełniający wymagania formalne co do treści podania. Podpis taki nie może być zastąpiony żadnym podpisem mechanicznym np. faksymilą bądź kserograficzną odbitką własnoręcznego podpisu. Na poparcie swego stanowiska powołał liczne orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1998 r. sygn. akt III CKN 482/98. Podsumowując wskazał, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni. Nieusunięcie tych braków w ustawowym terminie powoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, co w przypadku postępowania odwoławczego obliguje organ do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 Kpa. Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu M.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zarzucił oranowi naruszenie: art.7, art. 8, art. 15, art. 63 § 1 i § 3 a contrario, art. 64 § 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2 (per analogiam art. 107 § 3), art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu, który wpłynął na wynik sprawy. Wyjaśnił poza tym, że w sprawie niniejszej wniesiono odwołanie faksem opatrzonym odręcznym podpisem. Możliwość wniesienia podania faksem nie budzi natomiast wątpliwości skarżącego. Ponadto "analiza treści współstosowanych przepisów art. 63 § 1 w stosunku do art. 63 § 3 a contario kpa, prowadzi do wniosku, że podanie wniesione faksem nie może i nie musi zawierać odręcznego podpisu". Wyjaśnił poza tym, że w terminie otwartym do uzupełnienia "braków", mimo wszystko, dokonał potwierdzenia wniesionego odwołania i opatrzył pismo odręcznym podpisem tożsamym z podpisem, który znalazł się na faksie. Nie mogło być żadnych wątpliwości, co do woli wniesienia odwołania. Było ono skuteczne. Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - powoływana dalej jako "ppsa",. Stosownie zaś do przepisu art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli strona zgłosi taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Skargę należało uznać za uzasadnioną choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przede wszystkim wskazać należy, że powołany powyżej przepis art. 134 kpa obliguje organ odwoławczy do badania w pierwszej kolejności, dopuszczalności odwołania. Dopuszczalność odwołania jest zaś określana przesłankami podmiotowymi i przedmiotowymi. Przesłanki podmiotowe to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot, przesłanki przedmiotowe natomiast - to wniesienie odwołania od orzeczenia, którego zaskarżenie przewidują przepisy prawa. W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że odwołanie wniesione zostało przez podmiot do tego legitymowany, a postanowienie od którego je wniesiono było zaskarżalne. Nie było zatem, zdaniem Sądu, podstaw do wydania orzeczenia stwierdzającego niedopuszczalność tego odwołania. Kwestią sporną pozostaje natomiast możliwość wniesienia odwołania za pośrednictwem faksu oraz istnienie braków formalnych takiego odwołania. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 63 § 1 kpa podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64 poz. 565). Wniesienie odwołania w tej postaci z pewnością zachowuje zatem termin do wniesienia odwołania. Inną kwestią są natomiast wymogi formalne jakim odwołanie takie powinno odpowiadać. Wymogi te reguluje przepis art. 63 kpa. Wyjaśnić przy tym jednak należy, że choć kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania, to jednak nie oznacza to całkowitego odstąpienia od wymagań formalnych co do formy. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych i ustalenie przez organ administracji publicznej, czy czynność procesowa, w tym przypadku wniesienie odwołania, wypełnia je co ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 63 § 3 kpa podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego. Z przepisu tego wprost wynika, zdaniem Sądu, że każde pismo strony (tu odwołanie) powinno być opatrzone oryginalnym, odręcznym podpisem strony je wnoszącej. Odstępstwem od tej zasady jest jedynie sytuacja przewidziana w przepisie art. 63 § 3a kpa, w którym mowa o podaniu wniesionym w formie dokumentu elektronicznego. Pismo wniesione za pośrednictwem faksu nie jest natomiast takim dokumentem w myśl przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Ponadto jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 708/11 posłużenie się faksem w celu wniesienia podania powoduje, że do organu wpływa kopia pisma. Podanie takie dotknięte jest brakiem formalnym, nie zawiera bowiem własnoręcznego podpisu osoby wnoszącej podanie. Obowiązkiem organu jest w takiej sytuacji wezwanie wnoszącego podanie do uzupełnienia tego braku przez podpisanie podania. Uzupełnienie braku może nastąpić zarówno przez złożenie podpisu na kopii, która wpłynęła do organu, jak i złożenie oryginału dokumentu, podpisanego przez stronę. W sprawie niniejszej organ odwoławczy słusznie wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniesionego za pośrednictwem faksu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. Słusznie również Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że nieusunięcie tego braku uniemożliwia wywołanie zamierzonych skutków prawnych tj. powoduje niemożność jego rozpoznania przez organ administracji, co z kolei skutkuje pozostawieniem odwołania bez rozpoznania. Błędnym natomiast było wydanie postanowienia w tej sprawie. Brak jest bowiem przepisów procesowych dających podstawę do orzekania w drodze postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania, a tym bardziej stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sytuacji, gdy powinno być ono pozostawione bez rozpoznania. W sprawie niniejszej, w związku z nieuzupełnieniem przez stronę braku formalnego odwołania, organ winien był pozostawić je w aktach sprawy bez rozpoznania. Pozostawienie to jest natomiast czynnością materialno-techniczną, przybierającą formę notatki bądź adnotacji na piśmie a nie orzeczenia administracyjnego. W tym zakresie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej dopuścićł się naruszenia przepisu art. 134 kodeksu postępowania administracyjny, poprzez jego zastosowanie, co skutkować musiało jego uchyleniem. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 lit c w związku z art. 120 ustawy Praw o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie przepis art. 200 ww. ustawy.