II SA/Sz 1139/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski(spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby oddala skargę. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji zwolnił M.P. ze służby w Policji z dniem [...] na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 i 2 cytowanej ustawy skarżącemu wypłacono odprawę oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W dniu [...] M.P. wystąpił z żądaniem wypłaty ekwiwalentu za pełnienie dodatkowych służb w czasie wolnym od służby w okresie [...]. Komendant Powiatowy Policji decyzją z [...] nr [...] odmówił przyznania wyżej wymienionemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby w wymiarze [...] godzin za okres [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że policjant faktycznie posiada niewykorzystany czas wolny od służby za wymieniony okres, lecz zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy o Policji przepisu dotyczącego wypłaty ekwiwalentu za ponadnormatywny czas służby nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Pismem z dnia [...] M.P. złożył odwołanie, zarzucając spornemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08, jak również art. 31 ust. 3, art. 32, art. 66 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Decyzją z dnia [...] nr [...] Komendant Wojewódzki Policji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania M.P. – utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji nr [...] z dnia [...] o nieprzyznaniu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych roszczenia finansowe funkcjonariuszy Policji mogą być dochodzone przez policjantów na drodze administracyjnoprawnej i sądowoadministracyjnej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2001 r. o sygn. akt II SA 2591/01 LEX nr 121906). Oznacza to, że w przypadku skarżącego właściwy w jego sprawie organ Policji zobowiązany był rozstrzygnąć sprawę w drodze decyzji administracyjnej. Należy również stwierdzić, iż z przepisów normujących kwestię ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, tj. art. 33 i art. 114 ustawy o Policji wynika, iż uprawnienie do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby nie powstaje bezpośrednio z mocy prawa, lecz w wyniku konkretyzacji normy prawnej. Nadto przepisy ustawy nie stanowią, w jakiej formie rozstrzyga się w tych sprawach. Chodzi zarówno o rozstrzygnięcie pozytywne (art. 114 ustawy wskazuje, iż policjant zwolniony ze służby otrzymuje m.in. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby udzielony na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy), jak i negatywne, kiedy świadczenie nie przysługuje. Powyższe, w świetle art. 104 k.p.a. i przyjmowanej w doktrynie zasady domniemania formy decyzji, upoważnia do wniosku, że w sprawie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby właściwą formą rozstrzygnięcia pozostaje decyzja administracyjna. Na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy funkcjonariusz zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby, udzielany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy. Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3 -miesięcznym okresie rozliczeniowym (art. 33 ust. 2). W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze, albo może być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1 (art. 33 ust. 3). Zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy o Policji przepisu ust. 3 nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. M.P. od [...] zajmował stanowisko zastępcy naczelnika wydziału, wobec tego uprawniony był do otrzymywania dodatku funkcyjnego II kategorii (§ 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z. dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego). Skoro zatem bezsporny pozostaje fakt pełnienia przez policjanta służby na stanowisku uprawniającym do otrzymywania dodatku funkcyjnego, dlatego organ II instancji stwierdził brak uzasadnionych podstaw do uwzględnienia odwołania i uchylenia zaskarżonej decyzji. Stanowisko takie znajduje również odzwierciedlenie w dorobku orzeczniczym sądów administracyjnych (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1302/08). Tryb rozliczania funkcjonariuszy z przedłużonego czasu służby uregulowany został w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów. Przedłużenie czasu służby następuje na polecenie kierownika komórki organizacyjnej, w której policjant pełni służbę (§ 8 ust. 2), a przełożony właściwy w sprawach osobowych prowadzi ewidencję czasu służby policjantów zgodnie (§ 9 ust. 6). Tak więc warunkiem koniecznym do uznania roszczeń dotyczących służby w ponadnormatywnym wymiarze czasu jest polecenie realizacji obowiązków służbowych, wydawane przez kierownika macierzystej komórki organizacyjnej. Czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust 2 ustawy o Policji powinien zostać odpowiednio udokumentowany w ewidencji czasu służby. Przytoczony przez skarżącego na potwierdzenie słuszności zgłaszanych roszczeń wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 1/08 z dnia 23 lutego 2010 r. (Dz. U Nr 34, poz. 190) nie odnosi się do stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej sprawy. W wyroku tym Trybunał orzekł bowiem o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 25a ust. 1, art. 35a ust. 1, art. 35a ust. 5, art. 41 ust. 2 pkt 9, art. 62a, art. 94 ust. 1a i art. 95 ust. 2 pkt 9 ustawy o Policji, a także zakwestionował zgodność art. 114 ust. 1 pkt 2 w części obejmującej słowa "nie więcej jednak, niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe" z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji. Cytowany fragment przepisu utracił moc z dniem 8 marca 2010 r. Pismem z dnia [...] M.P. złożył skargę na ww. decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów: art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 33 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Policji, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08, jak również art. 31 ust. 3, art. 32, art. 66 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę, Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonego orzeczenia prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. Podstawowe zagadnienie w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy policjant uprawniony do dodatku funkcyjnego zachowuje prawo do rekompensaty za czas przepracowany ponad obowiązującą go normę czasu służby w okresie rozliczeniowym. Sąd podkreśla, że do policjantów nie mają zastosowania przepisy kodeksu pracy, w szczególności w zakresie czasu pracy, gdyż nie łączy ich z Policją pracowniczy stosunek pracy. Służba w Policji ma szczególny charakter, a wynika to z treści art. 25 ust.1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.). Służba ta ma charakter stosunku administracyjnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. Oznacza ona również dyspozycyjność policjanta i w związku z tym odrębność rozwiązań przyjętych w zakresie stosowania czasu służby w Policji. Problematykę tą reguluje art. 33 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 33 ust.1 i 2 tej ustawy czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku, zaś zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40 godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Ustęp 3 powołanego artykułu stanowi, iż w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1. Natomiast ust. 4 ww. artykułu wprost stwierdza, iż przepisu ust. 3 nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego. Analiza powyższych rozwiązań prawnych prowadzi do wniosku, iż ustawodawca dla policjantów funkcyjnych przewidział szczególną formę rekompensaty za niedogodności związane z pełnieniem służby na stanowisku kierowniczym poprzez przyznanie stosownego stałego dodatku. Policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny – art. 104 ust.2 ustawy o Policji. Dodatek do uposażenia przysługuje policjantowi za faktyczne wykonywanie obowiązków lub pełnienie służby na stanowisku, z którym dodatek ten jest związany, nie zaś z tytułu mianowania na określone stanowisko. Do tej grupy policjantów nie stosuje się rekompensaty pieniężnej i czasu wolnego od służby w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust. 2 powołanej ustawy. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że policjant uprawniony do dodatku funkcyjnego i zwolniony ze służby nie nabywa prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby. Skoro jest bezsporne, że M.P. w okresie, za który ubiega się o przyznanie i wypłacenie ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny, był uprawniony do dodatku funkcyjnego, dlatego Sąd stwierdził brak uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Sąd stwierdza też, że w sprawie nie doszło do działań niezgodnych z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 lutego 2010r. sygn. akt K 1/08, gdyż nie dotyczył on zagadnienia będącego przedmiotem niniejszego sporu. Sąd nie dostrzegł też aby regulacja przyjęta w art. 33 ust. 4 ustawy o policji naruszała art. 66 ust. 2 Konstytucji R.P. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.