I OW 222/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta J. G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta J. G. a Burmistrzem R. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. B. o udzielenie pomocy finansowej postanawia: wskazać Burmistrza R. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. I OW 222/12 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. /data wpływu/ Prezydent Miasta J. G. reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tym organem, a Burmistrzem R. w zakresie wskazania organu właściwego do załatwienia wniosku A. B. o pomoc finansową z zakresu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku podano, że podstawę przekazania wniosku A. B. o pomoc dla rodziny do Prezydenta Miasta J. G. stanowiło ustalenie Burmistrza R., że strona postępowania jest osobą bezdomną, /przebywa w Ośrodku Monar - Markot w R., które jest dla niej miejscem pobytu a nie zamieszkania/, a ostatnim miejscem zameldowania była J. G. Zdaniem organu występującego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość stanowisko Burmistrza R. nie odpowiada prawu bowiem A. B. nie jest osobą bezdomną. W Ośrodku Monar w R. przebywa od dnia [...] kwietnia 2010 r. początkowo na leczeniu a później, po urodzeniu dziecka w dniu [...] czerwca 2012 r. w mieszkaniu readaptacyjnym na terenie tej placówki. Dowód. Ponadto A. B. i jej mąż są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w O., a zasiłek rodzinny na dziecko pobierają od Burmistrza R. Oświadczają także, że po opuszczeniu ośrodka zamierzają za pośrednictwem PUP w O. znaleźć pracę. W tym stanie rzeczy, zdaniem Prezydenta Miasta J. G. należy stwierdzić, że przebywanie A. B. na terenie R. nie jest związane tylko z jej okresowym leczeniem. Tam koncentrują się jej sprawy rodzinne i życiowe. Tam bowiem założyła rodzinę, urodziła dziecko, tam szuka pracy, zamieszkała z rodziną w mieszkaniu readaptacyjnym, tutaj też otrzymała pomoc związaną z urodzeniem dziecka. Z żadnych jej oświadczeń nie wynika, że ma zamiar powrotu do J. G. Ponadto osoba zamieszkująca w lokalu mieszkalnym nie może być uznana za osobę bezdomną - art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W związku z powyższym zdaniem Prezydenta Miasta J. G. należy uznać, że właściwym w sprawie załatwienia wniosku A. B. jest Burmistrz R., o którego wskazanie jako organ właściwy wniesiono. W odpowiedzi na wniosek Prezydenta Miasta J. G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Burmistrz R. reprezentowany przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wskazał, że w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. A. B., zd. W., jest osobą bezdomną. Według art. 6 pkt 8 ustawy osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przez pojęcie lokalu mieszkalnego przyjmuje się, na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 2001r. Nr 71 poz. 733 ze zm.) lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wyliczenie pomieszczeń nie ma charakteru zamkniętego, co oznacza explicite także schroniska dla osób bezdomnych. Pobyt w takich miejscach ograniczony jest czasem trwania leczenia, terapii, usamodzielnienia poprzez znalezienie miejsca zamieszkania i zatrudnienia. Nie wiąże się z pobytem na stałe i uczynieniem w nim centrum życiowego. Ośrodek MONAR - MARKOT R., jest ośrodkiem dla osób bezdomnych, leczących się z uzależnień, przechodzących terapie i rehabilitacje, co wynika z jego statutu. Na terenie placówki znajdują się mieszkania readaptacyjne dla osób, które są objęte programem postrehabilitacyjnym, jak w przypadku A. B. Mieszkania te nie spełniają warunków lokalu mieszkalnego. A. B. nie mieszka w lokalu mieszkalnym i nadal pozostaje osobą bezdomną. Zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16 poz. 93 ze zm.) "miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu". "Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów", jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11.10.2007r. (I OW 69/07). W ośrodkach dla bezdomnych, podobnie jak w bursach czy internatach przebywa się tak długo, jak wymaga tego potrzeba. Nie są one lokalami mieszkalnymi z możliwością stałego pobytu, chociaż zapewniają, według obiektywnego obserwatora, konieczne środki utrzymania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem Burmistrza R., właściwym do załatwienia wniosku A. B. jest Prezydent Miasta J. G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór powstały pomiędzy Prezydentem Miasta J. G. a Burmistrzem R. jest negatywnym sporem o właściwość miejscową, który z organów jest właściwy do załatwienia wniosku A. B. o pomoc finansową, do rozpoznania którego na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) właściwy jest Sąd. Właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej określają przepisy art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z regulacją zawarta w przepisie art. 101 ust. 1 tej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje jak należy rozumieć określenie "miejsce zamieszkania" co wymaga sięgnięcia do wykładni systemowej w celu nadania prawidłowego znaczenia temu sformułowaniu. Zgodnie z definicją zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie sądowym dotyczącym tego zagadnienia utrwalił się pogląd, że na miejsce zamieszkania składają się dwa elementy: przebywania w sensie fizycznym w danej miejscowości i wola stałego pobytu, przy czym elementy te muszą występować łącznie. Miejscem stałego pobytu w rozumieniu art. 25 k.c. jest zatem miejsce, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, stanowiące jej centrum rodzinne i życiowe. Ze znajdujących się w aktach sprawy materiałów wynika, iż przebywanie A. B. na terenie R. nie jest związane wyłącznie z leczeniem. Rację należy przyznać występującemu z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Prezydentowi Miasta J. G., że przebywanie poza J. G., które trwa od 2010 roku jest raczej kwestią wyboru a nie konieczności A. B. Zwłaszcza, że to w obecnym miejscu zamieszkania zawarła związek małżeński, urodziła dziecko i jak wynika z jej oświadczeń po opuszczeniu ośrodka zamierza znaleźć pracę. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w warunkach niniejszej sprawy uzasadnione jest przyjęcie szczególnej właściwości, określonej w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten przewiduje właściwość gminy miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie, co zdaniem składu orzekającego ma miejsce w rozpatrywanej sprawie mając na uwadze, iż przebywanie A. B. na terenie R. związane jest z podjęciem przez nią działań zmierzających do związania swojego ośrodka życia z danym miejscem pobytu w celu stabilizacji życiowej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organem właściwym do wydania decyzji w tej sprawie jest Burmistrz R., jako organ gminy, na terenie której przebywa A. B. i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 4, 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).