II OSK 2595/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-05-26
Skład orzekający: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak, Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia del. WSA Wanda Zielińska – Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości sąsiedniej, legitymujący się prawem służebności osobistej, posiada interes prawny do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym negatywnego oddziaływania na środowisko przez sąsiada, wszczętym na podstawie art. 363 Prawa ochrony środowiska?Ratio decidendi
Sąd uznał, że właściciel nieruchomości sąsiedniej, który posiada jedynie prawo służebności osobistej, nie posiada interesu prawnego do udziału w postępowaniu administracyjnym wszczętym na podstawie art. 363 Prawa ochrony środowiska. Postępowanie to dotyczy ochrony dobra wspólnego, jakim jest środowisko, a jego stroną jest zasadniczo tylko podmiot, na który nakładane są obowiązki ograniczenia negatywnego oddziaływania. Interes prawny sąsiada w takich sytuacjach podlega ochronie na innych podstawach, np. w drodze postępowania cywilnego.Stan faktyczny
Wójt Gminy P. wszczął postępowanie w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko przez spalanie w piecu c.o. substancji zabronionych. Po uchyleniu przez SKO pierwszej decyzji, organ I instancji umorzył postępowanie, uznając brak dowodów. SKO w Częstochowie umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając skarżących (sąsiadów) za osoby nieposiadające interesu prawnego. WSA w Gliwicach oddalił skargę sąsiadów, podzielając stanowisko SKO. NSA oddalił skargę kasacyjną sąsiadów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Wanda Zielińska – Baran Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. B., J. P., M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1518/12 w sprawie ze skargi K. B., J. P., M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1518/12 oddalił skargę K. B., J. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
W wyniku zawiadomienia K. B. oraz M. i J. P., Wójt Gminy P. w dniu [...] listopada 2011 r., na podstawie art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm., dalej jako: u.p.o.ś.) wszczął postępowanie w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko przez B. i J. I., polegającego na spalaniu w piecu c.o. substancji, których termiczne przekształcenie jest zabronione (pianki i ścinków krawieckich).
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wójt Gminy P., decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], nakazał B. i J. I. właścicielom nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zaprzestania spalania niesegregowanych odpadów komunalnych.
Rozstrzygnięcie to na skutek wniesionego odwołania B. i J. I., zostało decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] uchylone w całości, a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdził w sposób nie budzący wątpliwości informacji o spalaniu przez B. i J. I. odpadów w piecu c.o.
W toku dalszego postępowania Zastępca Wójta Gminy P., działając z upoważnienia Wójta Gminy P., decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie negatywnego oddziaływania na środowisko przez B. i J. I. polegającego na domniemanym spalaniu w kotle c.o. substancji, których spalanie jest zabronione, z uwagi na fakt, iż materiał dowodowy nie pozwalał stwierdzić, że wyżej wymienieni dopuszczają się nielegalnego przekształcania odpadów.
W odwołaniu K. B. oraz M. i J. P. zakwestionowali rozstrzygnięcie podnosząc, że B. i J. I. dokonują spalania śmieci w kotle c.o. Proceder ten ma miejsce nie tylko w okresie grzewczym. Duszący i gryzący dym pochodzący ze spalania odpadów wdziera się do pomieszczeń domu zamieszkałego przez K. B. oraz M. i J. P. wraz z dzieckiem. Przeprowadzone kontrole nie były skuteczne, gdyż albo były zapowiedziane, albo od chwili przyjazdu do chwili podjęcia czynności pozostawiono Państwu I. wystarczająco dużo czasu, aby domownicy mogli dokonać uprzątnięcia spalanych śmieci. W odwołaniu zwrócono również uwagę, że B. i J. I. często zmieniali usługodawcę w zakresie wywozu odpadów komunalnych, aby ukryć niesystematyczny ich wywóz.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że z dyspozycji art. 363 u.p.o.ś. nie wynika interes prawny dla sąsiadów poparty przepisami prawa cywilnego, który byłby chroniony w ten sposób, że ustalałby kompetencje danego organu do wydania decyzji w tej sprawie. Wynika to z tego, że dyspozycja art. 363 u.p.o.ś. dotyczy ochrony dobra wspólnego, którym jest ochrona środowiska, czyli stroną danego postępowania jest w zasadzie tylko podmiot, na który są nałożone obowiązki zmierzające do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko w określonym czasie. Okoliczność samego zamieszkiwania, czy też nawet dysponowania prawem własności do nieruchomości bezpośrednio graniczącej z posesją B. i J. I., nie uzasadnia istnienia interesu prawnego odwołujących. Jak bowiem ustalono, M. P. jest współwłaścicielem działki nr [...] położonej w P. przy ul. [...]. Z kolei J. P. jest mężem M. P., zamieszkującym na w/w nieruchomości. Natomiast K. B. dysponuje prawem służebności osobistej polegającej na prawie korzystania z części budynku oraz gruntu w/w działki. Oznacza to, że odwołujący dysponują w niniejszej sprawie jedynie interesem faktycznym, gdyż nie wykazali swego interesu prawnego wynikającego z odpowiedniej normy prawa materialnego. W konsekwencji, Kolegium stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione przez osoby nielegitymujące się przymiotem strony, co skutkować winno umorzeniem postępowania odwoławczego.
W skardze do sądu administracyjnego K. B. oraz M. i J. P. nie zgodzili się ze stanowiskiem Kolegium, co do odmowy przyznania im statusu strony w postępowaniu, dotyczącym spalania pianki i ścinków krawieckich na nieruchomości sąsiedniej, jak i ustaleniami organów, że proceder taki nie ma miejsca. Powtórnie zwrócono uwagę na uciążliwości i negatywny wpływ spalania odpadków w piecu c.o. na stan zdrowia, a także trudności w wykazaniu tych faktów, gdyż wszystkie kontrole były w istocie zapowiedziane, a sami nie mają wstępu na teren sąsiadów. Wskazano na niekonsekwentne stanowisko organów i zarzucono Kolegium zbędne wzywanie ich do wykazania tytułu prawnego do nieruchomości, skoro następnie odmówiono im przymiotu strony.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.
W kolejnym piśmie z dnia 14 stycznia 2013 r. skarżący dla wykazania prawdziwości swoich twierdzeń powołali się na fakt wydania wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 26 listopada 2012 r., sygn. akt XIII W 480/12, skazującego B. I. za popełnienie wykroczenia.
Uczestnik postępowania B. I. wniosła o oddalenie skargi, domagając się zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, bowiem skarżący nie mogą być uznani za stronę w niniejszym postępowaniu.
W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżących z urzędu podnosząc, że wydany w sprawie wyrok nakazowy z dnia 26 listopada 2012 r. ma walor wiążący, zarzuciła także, że obie decyzje Kolegium zostały wydane z udziałem tego samego członka Kolegium.
W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, powołując się na treść art. 363 i art. 375 u.p.o.ś. oraz art. 28 K.p.a. wskazał, że bezspornym jest, iż przymiot strony może przysługiwać osobie legitymującej się prawnorzeczowym tytułem do nieruchomości sąsiedniej, czyli właścicielowi i użytkownikowi wieczystemu. W niniejszej sprawie jedynie skarżąca M. P. jest współwłaścicielem nieruchomości sąsiedniej, a pozostali skarżący jedynie tam zamieszkują. Stąd też oczywisty jest, w ocenie Sądu, brak przymiotu strony w przypadku skarżących K. B. i J. P.
Odnosząc się do prawa M. P. do udziału w postępowaniu, Sąd podkreślił, że skarżąca nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji organu I instancji, umarzającej postępowanie administracyjne, prowadzone na podstawie art. 363 u.p.o.ś. Interes prawny skarżącej jako współwłaścicielki nieruchomości sąsiedniej podlega ochronie na innych podstawach i w innych postępowaniach niż zakreślonych ramami wskazanego wyżej przepisu, prowadzonego zbędnie przez organ I instancji w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy. Zwrócono uwagę, iż fakt wydania wyroku nakazowego skazującego B. I. za wykroczenie z art. 71 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.) nie miał znaczenia dla wyniku niniejszego postępowania, a jedynie potwierdził brak podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej, zakazującej spalania odpadów, których termiczne przekształcanie jest zabronione. Dochodzenie innych roszczeń z tytułu immisji z nieruchomości sąsiedniej możliwe jest w procesie cywilnym na drodze postępowania przed sądem powszechnym (art. 323 cyt. ustawy). Natomiast do wydania nakazu wstrzymania szkodliwej działalności właściwy jest nie Wójt Gminy P., lecz wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 364 i art. 371 ustawy). Sąd wyjaśnił nadto, że zasady postępowania z odpadami reguluje obecnie ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21), przewidując także administracyjne kary pieniężne, do nałożenia których właściwy jest wojewódzki inspektor ochrony środowiska oraz odpowiedzialność karną (art. 191).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie mógł odnieść skutku prawnego także zarzut wydania zaskarżonej decyzji z udziałem członka SKO, biorącego udział w poprzednim postępowaniu odwoławczym, zakończonym decyzją kasatoryjną z dnia [...] lipca 2012 r. Tego rodzaju okoliczność nie skutkuje bowiem wyłączeniem członka Kolegium w świetle art. 27 § 1 i § 1a K.p.a., jako że odwołanie nie stanowi wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji, zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadą z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku K. B., J. P. i M. P. na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego - to jest art. 363 ustawy Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.)
W oparciu o wskazany zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano na reprezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że stronami postępowania, o którym mowa w art. 363 Prawa ochrony środowiska są wszystkie osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości położonej w sąsiedztwie obiektu, którego funkcjonowanie powoduje uciążliwość dla środowiska. Osoby te bowiem posiadają interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko. Skoro zatem M. P. jest współwłaścicielem działki nr [...], a K. B. dysponuje prawem służebności osobistej polegającej na prawie korzystania z części budynku oraz gruntu w/w działki, skarżące są bezsprzecznie sąsiadami państwa I., a więc nie sposób odmówić im interesu prawnego w niniejszej sprawie. W związku z powyższym twierdzenia Sądu, iż skarżący nie wykazali interesu prawnego a jedynie interes faktyczny są bezpodstawne.
Kasator stwierdził, że B. I. została skazana wyrokiem nakazowym za popełnienie wykroczenia z art. 71 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r., co potwierdza fakt nielegalnego spalania odpadów w piecu c.o.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej zwanej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wskazanego przepisu. W niniejszej sprawie żadna, z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej.
Spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii oceny prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli wykładni przepisów art. 363 ustawy Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. z 2008 r. Dz. U. Nr 25, poz. 150 z poźń. zm. – dalej "P.o.ś"). Analizując rezultat tej wykładni (sposób wykorzystania poszczególnych dyrektyw i argumentów), konieczne jest dokonanie oceny, czy Sąd pierwszej instancji właściwie przyjął, że w świetle okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego.
W ocenie Składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni postanowień art. 363 P.o.ś. i zasadnie stwierdził, że w realiach sprawy, nie jest dopuszczalne uznanie skarżącej za stronę postępowania dotyczącego negatywnego oddziaływania na środowisko tylko z tej przyczyny, że jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości.
Norma art. 363 P.o.ś. upoważnia wójta (burmistrza, prezydenta) do wydania decyzji nakazującej osobie fizycznej, której działalność negatywnie oddziałuje na środowisko, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia tegoż negatywnego oddziaływania. Adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 363 P.o.ś może być nie tylko do osoba fizyczna działającej w ramach tzw. zwykłego korzystania ze środowiska, ale również w zakresie korzystania powszechnego czy jakiejkolwiek innej jej działalności skutkującej negatywnie dla środowiska. Zgodnie z art. 4 ust. 3 P.o.ś. zwykłym korzystaniem ze środowiska jest takie korzystanie wykraczające poza ramy korzystania powszechnego, co do którego ustawa nie wprowadza obowiązku uzyskania pozwolenia, oraz zwykłe korzystanie z wody w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo wodne. Cechą relewantną jest tu, więc brak obowiązku uzyskania pozwolenia na użycie instalacji lub urządzenia, a równocześnie korzystanie w zakresie szerszym niż zaspokajanie potrzeb osobistyc oraz gospodarstwa domowego czy dla wypoczynku oraz uprawiania sportu, właśnie za pośrednictwem instalacji (korzystanie powszechne). Kompetencja wójta do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 363 P.o.ś. dotyczy zatem wyłącznie osób fizycznych działających dla zaspokojenia potrzeb osobistych, potrzeb gospodarstwa domowego oraz związanych z wypoczynkiem lub rekreacją.
Decyzja wójta może pojawić się w sytuacji, w której działalność osoby fizycznej powoduje negatywne skutki w środowisku (negatywnie oddziałuje na środowisko). Zwrot normatywny: "negatywne oddziaływanie" zakłada, że mamy do czynienia z ujemnymi dla środowiska konsekwencjami prowadzenia określonej działalności. Pojęcie to natomiast nie wymaga oceny stopnia i zakresu takiego pogorszenia, ograniczając np. możliwość ewentualnej interwencji do istotnego czy znacznego pogorszenia, nie odnosi się także bezpośrednio do standardów jakości środowiska - wystarczy wykazać, że skutkiem działania jest zmiana stanu środowiska na gorsze, niekoniecznie związana z ewaluacyjnym naruszeniem standardów jakości (zob. M. Górski, Decyzje z ustawy p.o.ś. adresowane do osób fizycznych, [w:] Odpowiedzialność administracyjnoprawna w ochronie środowiska, pod red. M. Górskiego, Oficyna 2008 r., [w:] LEX).
Działalnością wywierającą negatywny wpływ na środowisko będzie naruszenie obowiązujących standardów korzystania ze środowiska. Oznacza to, że jeżeli na skutek działań osób fizycznych, niewykonujących działalności gospodarczej, doszło np. do zanieczyszczenia wód, gleby, atmosfery, czy przekroczenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu, to organ wykonawczy gminy będzie zobowiązany do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko.
Decyzja wydawana przez wójta ma zobowiązywać do wykonania w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, nie jest to więc decyzja zmierzająca do unieruchomienia instalacji czy urządzenia (taka możliwość wynika dopiero z art. 368 P.o.ś.). W założeniu taka decyzja ma zmierzać tylko do ograniczenia, a nie wyłączenia (zlikwidowania) negatywnego oddziaływania. Przepis ten zatem dopuszcza do sytuacji, w której mimo wydania decyzji i jej wykonania, negatywne oddziaływania na środowisko jednak pozostaną. Podkreślić też należałoby, że wykonywanie przez wójta kompetencji określonej w art. 363 P.o.ś., jako możliwość wydania wskazanej decyzji, wymaga ustalania stanu faktycznego tj. faktu zaistnienia negatywnych oddziaływań na środowisko (zob. M. Górski Decyzje z ustawy p.o.ś. adresowane do osób fizycznych, op. cit.).
Zaznaczyć w tym kontekście należy, że w prawie ochrony środowiska nie występuje instytucja prawna skargi powszechnej (actio popularis) dla każdego podmiotu zainteresowanego ochroną środowiska jako dobra wspólnego, gdyż nie jest to konstytucyjne prawo do informacji o środowisku i jego ochronie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1438/08, LEX nr 597280). Oznacza to, że właściwy organ prowadzący postępowanie, powinien każdorazowo ustalić zakres podmiotowy strony w sprawie objętej unormowaniem z art. 363 P.o.ś., w świetle dyspozycji art. 28 k.p.a.
Wbrew zarzutom i argumentom skargi Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jednostki to interes indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, kto ma interes prawny, a nie tylko ten, czyj interes prawny został naruszony.
W świetle dyspozycji art. 363 P.o.ś. wójt (burmistrz) może w drodze decyzji nakazać osobie fizycznej negatywnie oddziaływującej na środowisko, realizację w oznaczonym terminie czynności, które zmierzają do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko. Oznacza to, że właściciel sąsiedniej nieruchomości może być stroną tego postępowania tylko wówczas, jeżeli wykaże swój interes prawny wynikający z odpowiedniej normy prawa materialnego, a nie tylko interes faktyczny.
Skarżąca domagała się na podstawie art. 368 P.o.ś. wydania decyzji zakazującej spalania w piecu c.o., znajdującym się na nieruchomości sąsiedniej, odpadów krawieckich (pianki i ścinków krawieckich). Trzeba zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że wydanie tego rodzaju zakazu nie mieści się w dyspozycji art. 363 P.o.ś. Zakaz spalania substancji, których termiczne spalanie jest zabronione, wynikał wprost z przepisów obowiązującej wówczas ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.). Ustawa ta określała zasady postępowania z odpadami, jak i wprowadzała sankcje karne za ich naruszenie (przepis art. 71 ustawy o odpadach, przewidywał karę aresztu albo grzywny za naruszenie zakazu termicznego przekształcania odpadów poza spalarniami odpadów). Jak wynika z materiału aktowego po wydaniu zaskarżonej decyzji ostatecznej, został wydany przez Sąd Rejonowy w Częstochowie w dniu 26 listopada 2012 r., sygn. akt XIII W 480/12, wyrok nakazowy skazujący właścicielkę sąsiedniej nieruchomości za wykroczenie z art. 71 ustawy o odpadach. Fakt wydania tego wyroku tym bardziej potwierdza brak podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 363 P.o.ś., zakazującej spalania odpadów, których termiczne przekształcanie jest zabronione.
Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji, zasadnie uznał, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy. Wynika z niego jednoznacznie, że interes prawny skarżącej, jako współwłaścicielki nieruchomości sąsiedniej podlega ochronie na innych podstawach normatywnych i w innych postępowaniach, niż to prowadzone na podstawie art. 363 P.o.ś. Skarżącej przysługuje ochrona jej interesu indywidualnego w zakresie prawa własności, lecz realizowana w drodze roszczenia cywilnoprawnego dochodzonego za pomocą powództwa cywilnego. Dochodzenie roszczeń z tytułu immisji z nieruchomości sąsiedniej możliwe jest bowiem w drodze procesu cywilnego przed sądem powszechnym (art. 323 ust. 1 P.o.ś.). Trzeba też mieć na uwadze, że do wydania nakazu wstrzymania działalności pogarszającej stan środowiska w znacznych rozmiarach albo zagrażającej życiu lub zdrowiu, właściwy jest wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 364 i art. 371 P.o.ś.).
W nawiązaniu do powyższych uwag podkreślić należy, że mechanizm odpowiedzialności administracyjnej za negatywne oddziaływanie na środowisko określony w art. 363 P.o.ś. musi być widziany przede wszystkim, jako urzeczywistnianie konstytucyjnego obowiązku określonego w art. 86 ustawy zasadniczej. Przepis ten kreuje dwa ciążące na każdym obowiązki: dbałości o stan środowiska oraz ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady ponoszenia tej odpowiedzialności ma natomiast określać ustawa. Z uwagi na brzmienie art. 86 Konstytucji, ustawodawca ma obowiązek określenia zasad ponoszenia odpowiedzialności za pogorszenie stanu środowiska. Obowiązek stworzenia efektywnego systemu ochrony środowiska musi być również widziany w kontekście innych przepisów konstytucyjnych: wynikającego z art. 5 Konstytucji zadania państwa w postaci ochrony środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i dopełniającym go art. 74 ust. 1, 2 i 4 Konstytucji, zgodnie z którym ochrona środowiska jest zadaniem władz publicznych, które zobowiązane są prowadzić politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. Ustrojodawca nałożył też na władze publiczne obowiązek zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska (art. 68 ust. 4 Konstytucji).
Mając na względzie poczynione rozważania należy przyjąć, że zakres normowania wskazany w art. 363 P.o.ś. zasadniczo dotyczy ochrony dobra wspólnego, którym jest ochrona środowiska. Postępowanie prowadzone na podstawie tej normy, jest prowadzone w interesie ogółu zaś stroną tego postępowania jest zasadniczo tylko podmiot, na który są nałożone obowiązki zmierzające do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko w określonym czasie. W tej sprawie oznaczało to więc, że odwołanie zostało wniesione przez podmiot niemający przymiotu strony postępowania administracyjnego, stąd prawidłowo organ odwoławczy wydał decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, zaś Sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło