II FZ 310/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA: Bogdan Lubiński, , , po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 871/12 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) przywrócić skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 871/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 maja 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 5 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R. R. na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Na rozprawie, na której wydano wyrok obecny był pełnomocnik skarżącego będący doradcą podatkowym, którego pouczono o trybie i terminie zaskarżenia orzeczenia. W dniu 20 marca 2013 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że przyczyną niedotrzymania tego terminu była nagła choroba, uniemożliwiająca mu wykonywanie czynności zawodowych, jak i kontakt ze stroną, który umożliwiłby poinformowanie jej o konieczności złożenia przedmiotowego wniosku. Dodał także, że strona przebywa aktualnie poza granicami kraju, więc niemożliwy był kontakt osobisty i udzielenie pełnomocnictwa innej osobie. Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego, domagając się przywrócenia terminu przedłożył zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy w okresie między 12 a 19 marca 2013 r., z którego wynika, że choroba, na którą zapadł nie uniemożliwiała mu poruszania się. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony nie wskazał zaś żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że nie mógł samodzielnie nadać pisma do Sądu w drodze do lub od lekarza, bądź też polecić współpracownikowi, czy domownikowi nadanie takiego pisma. W ocenie WSA, niezasadne jest powołanie się na niemożność udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa innej osobie, w sytuacji gdy z treści pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi nie wynika, by nie mógł on ustanowić pełnomocnika substytucyjnego. W tym stanie rzeczy trudno przyjąć, że wykazano należytą staranność w prowadzeniu sprawy, jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, który powinien zorganizować pracę w taki sposób, by odpowiednio zabezpieczyć interesy swoich klientów na wypadek nagłej choroby czy innych nieprzewidzianych zdarzeń losowych, uniemożliwiających mu osobiste prowadzenie spraw. W konsekwencji Sąd nie dopatrzył się okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi. W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że przyczyną niedochowania terminu było nagłe zachorowanie, uniemożliwiające wykonywanie obowiązków zawodowych, Przyczyna ta pojawiła się w ostatnim dniu, w którym mijał termin do wniesienia przedmiotowego wniosku, a ze względu na nagły a tym samym niespodziewany charakter, uniemożliwiała podjęcie działań zmierzających do powierzenia wykonania tego obowiązku innej osobie. Pełnomocnik prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą nie zatrudnia pracowników, nie posiada też współpracowników, którzy mogliby w jego imieniu w wykonać część obowiązków. Prowadzenie sprawy klienta zostało mu powierzone do wykonania osobiście i bez uprzedniej zgody klienta oraz zleceniodawcy nie miał umocowania nawet do podjęcia takich działań. Gdyby przedmiotem rozstrzygnięcia było wyłącznie nadanie przesyłki listowej, faktycznie możliwe byłoby uzyskanie w tym zakresie pomocy nawet od osoby postronnej, czy członka rodziny. Jednakże termin do wniesienia wniosku obejmuje również czas niezbędny na sporządzenie takiego wniosku, a dopiero po sporządzeniu, terminowe przesłanie go lub osobiste dostarczenie do Sądu. W tym konkretnym przypadku wniosek taki, ze względu na inne równie pilne prowadzone jednocześnie sprawy, nie był sporządzony przed dniem 12 marca 2013 r., a akta sprawy znajdowały się w miejscu pracy, poza miejscem zamieszkania pełnomocnika. Inne osoby nie miały dostępu do akt klienta. Autor zażalenia podkreślił, że zaświadczenie o stanie zdrowia nie było kwestionowane przez ZUS, który przyjął je za zasadne, a więc lekarz, jako osoba upoważniona do oceny stanu zdrowia, wystarczająco potwierdził faktyczną niezdolność do pracy, wynikającą m.in. z towarzyszących chorobie dolegliwości, jak i konieczności bezzwłocznego podjęcia leczenia. W przypadku zaś podjęcia przez osobę przebywającą na zwolnieniu lekarskim czynności zawodowych, osoba taka traci prawo do wszelkich świadczeń związanych z nieobecnością w pracy z powodu choroby, a tym samym w sprawach związanych ze świadczeniami z tytułu niezdolności do pracy kwestia podejmowania się wykonywania pracy w okresie choroby jest rozstrzygnięta jednoznacznie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podkreślenia wymaga przy tym, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. To strona bowiem ponosi wszelkie konsekwencje działania bądź zaniechania reprezentującego ją w sprawie pełnomocnika. Należy wskazać, że w orzecznictwie wyrażono – podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie – pogląd, że nie można z góry zakładać, iż podmiot, który planuje dokonać czynności w ostatnim dniu terminu cechuje brak staranności w działaniu czy też, że można mu przypisać jakiekolwiek zaniedbanie (por. postanowienia NSA: z dnia 2 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 341/10, LEX nr 740784 oraz z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 176/10, LEX nr 663532). W niniejszej sprawie strona uprawdopodobniła, że w sposób niezawiniony uchybiła ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono zaświadczenie lekarskie dokumentujące chorobę pełnomocnika. Rację ma autor zażalenia, że lekarz, jako osoba upoważnioną do oceny stanu zdrowia, wystarczająco potwierdził faktyczną niezdolność do pracy. Argumenty przedstawione w środku odwoławczym uzasadniają zaś twierdzenie o niemożliwości powierzenia dokonania czynności procesowej innej osobie. W świetle przedstawionych uwag Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.